Recensie

Bij de onovertroffen Micha Wertheim moet je blijven nadenken

Micha Wertheim in ‘Voor alle duidelijkheid’. Beeld Thomas van Oorschot

Micha Wertheim
Voor alle duidelijkheid
Gezien: De Kleine Komedie, Amsterdam, 21 maart 2019
★★★★★

Micha Wertheim was ooit goochelaar. Dat merk je nog altijd als je hem als cabaretier aan het werk ziet: zijn voorstellingen zitten vol dubbele bodems. Net als je denkt hem te pakken te hebben, ontglipt hij je weer. Duizelig van al het heen en weer slingeren tussen gedachtes, verlaat je uiteindelijk de zaal.

Wertheims zevende soloprogramma, ‘Voor alle duidelijkheid’, past naadloos in deze lijn van zinsbegoochelende voorstellingen. De show is opgebouwd rond de paradox dat we steeds meer weten, terwijl er tegelijkertijd steeds minder ruimte is om echt na te denken, om ons te vergissen of iets te vergeten. Kennis is mooi, want het biedt veiligheid, maar kan ook een muur worden die alle schoonheid aan het zicht onttrekt.

Klassieke Wertheim-move

De waarde van vergissen weet Wertheim prachtig te vatten in de metafoor van het schaatsen. Schaatsers komen vooruit door zich naar links en naar rechts te laten vallen en daarbij net hun evenwicht te bewaren. Het is een vorm van bewegen door te vallen, net als nadenken. Maar in tijden waarin alles duidelijk moet zijn, is hier geen ruimte meer voor.

En net als je op zo'n gedachte eens lekker aan het kauwen bent, wordt ie door Wertheim genadeloos de nek omgedraaid. Plotseling roept hij dat deze voorstelling nergens over gaat en dat het niet de bedoeling is dat we erover gaan nadenken. Het is een klassieke Wertheim-move. Hij is er een meester in het publiek volledig mee te nemen in een gedachtegang, om die vervolgens te ontmaskeren als ‘fout’. Want wat Wertheim koste wat kost wil vermijden, is dat we klakkeloos geloven wat hij zegt, de goochelaar gaan aanzien voor een orakel.

Extreem intellectualistisch

In diezelfde lijn past ook zijn scherpe tirade tegen geëngageerd theater, dat ten onrechte zo de hemel in geprezen zou worden door recensenten. Intussen is Wertheims eigen voorstelling door en door politiek en geëngageerd, al zal hij dat zelf misschien anders zien. Dat zit hem in zijn pleidooi voor echt nadenken, maar ook in een aantal rake grappen over de sluipende normalisering van radicaal-rechts gedachtegoed in de Nederlandse samenleving.

Wertheim ontregelt het publiek en heeft echt iets te melden. Daarmee heeft hij nog altijd een unieke positie binnen het Nederlandse cabaretlandschap. Zijn werk is extreem intellectualistisch, maar dat is nu net de kracht ervan. 'Voor alle duidelijkheid' laat op onovertroffen wijze zien hoe nodig het is dat we over kunst en theater juist wél blijven nadenken.

Elke week nieuwe voorstellingen, besproken door onze recensenten. U leest ze hier.

Lees ook:

Micha Wertheim wil niet geliked worden

Cabaretier Micha Wertheim (46) heeft nu eens geen radicale voorstelling gemaakt. In ‘Voor Alle Duidelijkheid’ stelt hij zich kwetsbaar op: ‘Ik vind het al moeilijk genoeg om mens te zijn.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden