Het condoleanceregister voor Jules Deelder.

Begrafenis Jules Deelder

Bij de begrafenis van Jules Deelder: ogenschijnlijk oeverloos, altijd ontroerend

Het condoleanceregister voor Jules Deelder.Beeld ANP

Vandaag wordt Jules Deelder begraven, een van de grootste Nederlandse dichters. Met een onberispelijk ritme en veel humor wist hij lezers te raken.

Deelders dochter kent iedereen. Dankzij een gedicht:

‘Lieve Ari/ Wees niet bang// De wereld is rond/ en dat istie al lang’.

Dat gedicht, ‘Voor Ari’, is inmiddels klassiek. Terecht. Want hoe liefdevol niet probeert een vader hier zijn kind voor de wereld te wapenen?

Jules Deelder overleed donderdag 19 december, vandaag wordt hij in Rotterdam begraven. Hij was nachtburgemeester, reclameman, jazz­fanaat, drugsliefhebber. Hij was dichter en dat vooral, een die eindeloos varieerde op een aantal min of meer vaste thema’s: Rotterdam, de oorlog, vaderlandse geschiedenis, voetbal, jazz.

In verzen die ritmisch vaak even onberispelijk waren als de snit van zijn pakken, in heldere, soms opzettelijk archaïsch ogende regels kon hij ogenschijnlijk oeverloos oreren, maar evengoed ontroeren, zeker als familie het onderwerp was. Zo dichtte hij meermaals over zijn vader. Over de keer dat ze samen door de duinen liepen, zwijgend, in ‘korte broek’: ‘We waren verschrikkelijk hier’.

Geen beschrijving van een kiekje

In ‘Snapshot’ moest de dichter nog geboren worden. Dit gedicht had makkelijk een saaie beschrijving van een kiekje kunnen worden, maar het werd een portret van zijn vader voor hij vader werd, dat raakt, ook omdat op de achtergrond grote thema’s klinken.

Snapshot

Op de foto – of snapshot 
in het jargon van die dagen
– zit m’n vader op z’n gemak benen over elkaar geslagen
licht voorovergeleund op de achterbumper van z’n wagen
– een zwarte Ford twoseater
uit de gloriejaren vóór een
failliete wereld zich van tien-
hoog in de diepte stortte en
tegen de straatstenen te plet-
ter sloeg – met indringende
blik langs de camera in het verschiet te staren dat zich
op het moment van de opname achter de rug van de fotograaf
aan hem schijnt te openbaren
– één hand losjes achterlangs
van boven over de reserve-
band heen naar beneden hangend boven een gat dat duidelijk zichtbaar in het rubber gaapt alsoftie zeggen wil van:
‘Hier viel het fatale schot’
en wie héél goed luistert
hoort misschien de echo nog weerkaatsen tegen het koele marmer van de tussentijd waar-
in die foto werd genomen en
van waaruit hij mij nu van zó
nabij lijkt aan te kijken dat ik hem haast kan hóren denken:
‘Kijk dan jongen hier zit jij’

Jules Deelder
Uit: N.V. Verga. De Bezige Bij, 2001

Hier is Deelder op zijn best, in regels die losjes improviserend tot stand lijken gekomen. In zinnen die zijweggetjes inslaan, afslagen nemen om langzaam naar een voor­bestemd einde te bewegen.

Deelders poëzie is jazzy, kleurrijk en geestig. Wie kan zo zijn eigen drugsgebruik op de hak nemen?

‘Op punt Colombia te betreden/ ­bedacht ik met aan zeker-/
heid grenzende waarschijnlijkheid/ als eerste in de geschiedenis van/
het land op punt stond er drugs/
te ím- in plaats van éxporteren’.

Jules Deelder zal niet de ‘mooie dooie’ worden, waar hij in een van zijn gedichten over schreef, ‘in marmer of brons of/ in perspex gegoten’.

Nee, Deelder hoort swingend gedrukt in inkt. In een stijlvol vormgegeven verzameld werk. ‘Deelderijn/ Deelderoen/ Deelderair/ Deeldereus’.

Janita Monna is de poeziërecensent van Trouw. Wekelijks schrijft ze over een gedicht in de bijlage Letter & Geest.

Lees ook:

Dichten, daarmee begon en eindigde alles voor Jules Deelder (1944-2019)

Het romantische idee dat je als dichter jong dood moet gaan, had hij al uit zijn hoofd gezet. Jules Deelder overleed op 75-jarige leeftijd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden