Reportage

Bij David Bade maken bezoekers zelf kunst over het hiernamaals

Een bezoeksterop de troon van Allah, een hoge stoel, ooit onderdeel van een kunstwerk van Bade. Beeld Werry Crone

Kunstenaar David Bade leidt in een voormalig klooster in Maarssen een project over het hiernamaals. De bezoekers bepalen hoe het leven na de dood eruit moet zien.

Wie onvoorbereid Buitenplaats Doornburgh in Maarssen binnenkomt, snapt niet meteen wat daar gebeurt. Het voormalige klooster is een modern gebouw, het steekt op het eerste gezicht wat pover af tegen de nabijgelegen oude buitenplaatsen langs de Vecht. Binnen in de gangen, in de ruimtes en zelfs in de bloementuin zijn bezoekers van alle leeftijden en achtergronden bezig met verf, piepschuim, gaas, en hout.

Op 30 maart begon David Bade hier het ‘Project Hiernamaals’. Aan de hand van gesprekken met bezoekers en vertegenwoordigers van allerlei religies verbeeldt hij hoe het leven er na de dood uit zou kunnen zien. Alleen is Bade niet degene die het zichtbare werk verricht, dat doen zijn medewerkers van ‘Team Hiernamaals’ en geïnteresseerden van buitenaf. Op 22 april is het kunstwerk af.

Team Hiernamaals

In de Kapittelzaal, de voormalige kerkruimte, heet Bade de twintig deelnemers van deze workshop losjes welkom. Zelf heeft hij een protestantse achtergrond, zo vertelt hij, maar hij is al lang niet meer praktiserend. Op verzoek van de nieuwe beheerders van het gebouw doet hij een project rond het thema van Pasen, de wederopstanding. Dat werd het hiernamaals. Samen met het publiek uiteraard, want dat is Bades handelsmerk (zie kader). 

Bade legt in het kort de werkwijze uit: er kan van alles. Voor alle grote religies is een aparte ruimte, waar je in ­gesprek kunt met gelovigen. In elke ­kamer zitten ook een paar leden van Bades ‘Team Hiernamaals’ te werken. Je kunt zelf met een voorstel komen om iets te maken, of aansluiten bij ­lopende projecten. En je kunt, in overleg, spullen uit het reservoir halen.

In dat reservoir heeft Bade een aantal kunstwerken van zichzelf neergezet die opnieuw gebruikt kunnen worden. Zoals ‘It’s a long way coming home’, een schilderij met onderin een engel en een figuur met een vogelhuisje als hoofd, ‘ook symbolen van andere ­werelden’. Ook staan er beelden, kleurige ‘assemblages’ van verschillende voorwerpen. Bade: “Dit heet ‘Gezelligheid kent geen tijd’, en er zit een erfstuk in verwerkt, de klok van mijn ouders. Mocht je er iets mee willen doen, overleg dan eerst even.” “Mogen we ook iets toevoegen aan dat schilderij?”, vraagt een vrouw. “Niet met verf op het doek”, antwoordt Bade geamuseerd. “Maar een collage erbij kan eventueel wel.” Uiteindelijk zal hij de werkstukken uit alle zes kamers in deze ruimte samenvoegen, zodat een gesamtkunstwerk ontstaat.

Stairway to heaven

Bade leidt de groep langs de verschillende ruimtes. Er ligt karton op de vloeren om beschadiging en verfspatten te voorkomen. Bij de afdeling christendom zit Marichèl Boyé, ze lijmt de vulling van een kussen op traptreden. Boyé zit op de Willem de Kooning-academie in Rotterdam en kent Bade al vanuit Curaçao.

“Voor ons op Curaçao gaat het hiernamaals samen met de rapture, de hemelopname van de gelovigen aan het eind van de wereld. Dat probeer ik hier weer te geven,dit is een soort stairway to heaven.” Verderop schilderen bezoekers een soort hemelpoort van cirkels in verschillende kleuren. Boyé: “Die komt bij de trap. Ja, het samenwerken gaat hier best goed.”

Kunstenaar David Bade legt aan de deelnemers de werkwijze van het ‘Project Hiernamaals’ uit. Beeld Werry Crone

“Het leuke is dat deze werkwijze zoveel verrassingen biedt”, vertelt Bade even ­later bij de thee in de kloostertuin. “Vanuit ‘All you can art’, het jaarlijkse Rotterdamse kunstproject voor iedereen die mee wil doen, is een appgroep ontstaan. Ik stuurde ze aan het begin van dit project een berichtje en nu zijn er zo’n twintig mensen die elk weekend vanuit Rotterdam hiernaartoe komen.”

Bade straalt. “Het ziet er nu misschien wat chaotisch uit, maar ik weet zeker dat het goed komt. Ik zorg voor de spullen, het palet zou je het kunnen noemen, de teamleden kunnen zelf ook materiaal aandragen. Vanaf volgende week ga ik wat meer sturen, dan zeg ik ze met welke materialen ze verder moeten – zo geeft je het een richting. En dan vinden de deelnemers zelf hun eigen vorm wel. Ik zie mezelf vooral als een katalysator van energie en originele verbeeldingskracht.”

Eindwerkstuk

In de ateliers vordert het werk: naast lijstjes met steekwoorden hangen schetsjes van de projecten, en soms is er al wat te zien. Bij de hindoes een vlammenzee in de vorm van rechtopstaande cilinders van gaas, er komen kleipoppetjes in te hangen. Bij de islam klimt een deelneemster op de troon van Allah, een hoge stoel, ooit onderdeel van een kunstwerk van Bade, en blijft even in gedachten verzonken zitten.

De kunstenaar loopt rond, vraagt wat mensen aan het doen zijn of hebben gemaakt en geeft praktische aanwijzingen. In de grote zaal hijst hij tussendoor zijn engelschilderij op een frame, zodat het in de ruimte hangt. Een vrouw heeft in de boeddhistenruimte een doek beschilderd met blauwe lemniscaten, ‘achtjes’.

Ze staan voor de verschillende universa van de religies, vertelt ze. “Vind je het goed als we dat later gebruiken in het eindwerkstuk?, vraagt Bade. “Ja natuurlijk, daar doe ik het voor. Anders zit ik maar ­alleen thuis te werken.” Een oudere dame met rollator heeft net uiterst geconcentreerd zitten schilderen. Ze vertelt Bade dat ze regelmatig mediteert. “Hoe dan?”, vraagt hij. “Blijf op je adem letten”, zegt ze, “en probeer aan niets anders te denken.” Dát lijkt iets te zijn waar Bade nog wel wat oefening in kan gebruiken.

Lees ook:

De Kunsthal zoekt ‘democratische kunst’ in de volkswijk, maar treft er schuchter publiek

Met ‘All you can Art’ trekt de Rotterdamse Kunsthal het museum uit, de wijk in. Kunst als sociaal experiment om tot echte verbinding te komen, dat willen de kunstenaars. De bestemming: het Afrikaanderplein.

Een gesprek, een vonk, een portret

In een nieuwe serie vertelt een kunstenaar (of dat nu een schrijver is, een violist of documentairemaakster) hoe zijn of haar schepping tot stand kwam. Vandaag David Bade, die Heerlenaren portretteert. ‘Het gaat om het verhaal.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden