Vandaar dit boek

'Bewakers en gevangenen leken veel op elkaar in De Corridor'

Beeld uit 'De Jongens van de Corridor'. "De jongens moesten overdag in het bos werken, bomen hakken bijvoorbeeld. Ze deden bovendien veel aan sport."Beeld RV

Filosoof en journalist Jos Straathof (1959) ging op zoek naar interessante verhalen over De Corridor, een experimentele instelling voor jonge gevangenen.

We kwamen er begin vorig jaar bij toeval achter dat het in 2017 vijftig jaar geleden is dat in het Brabantse dorpje Zeeland De Corridor werd opgericht, een experimentele instelling voor jonge gevangenen. Zo'n jubileum is voor journalisten natuurlijk altijd aanleiding om te kijken of er een verhaal in zit. En we ontdekten vrij snel dat dat inderdaad het geval is.

De Corridor was revolutionair. Het was een andere manier van omgaan met gevangenen. Het idee was dat jongeren die in de fout waren gegaan binnen vier maanden weer op het rechte pad werden gebracht. Niet door ze op te sluiten in een cel, tussen zware criminelen, want daar werden ze echt niet beter van, en de samenleving dus ook niet. In zo'n geval ging het na hun vrijlating binnen de kortste keren weer mis.

Nee, De Corridor was een open instelling, met ruim opgezette gebouwen, veel licht en lange gangen. Hekken waren er niet. De jongeren zaten niet in cellen, maar in kamers. Ze heetten geen gedetineerden, maar 'de jongens'. Als er iemand de benen nam, heette dat geen ontsnappen, maar weglopen.

Bomen hakken

Er waren wel bewaarders, maar veel belangrijker waren de groepsleiders: een nieuw fenomeen in het gevangeniswezen. Die waren maar een paar jaar ouder dan de jongens, leken ook veel op hen, hadden lang haar en luisterden naar dezelfde popmuziek. En de directeur was niet iemand van Justitie, zo iemand die van strikte regels uitging, maar een psycholoog die vooral op interactie hamerde. De jongens moesten overdag in het bos werken, bomen hakken bijvoorbeeld, dat was vrij zwaar. Ze deden bovendien veel aan sport. En er waren voortdurend gesprekken met de groepsleiders, waar ze niet zo veel van moesten hebben.

We hebben voor dit boek met veel groepsleiders gesproken, ook uit de begintijd. Ze waren daartoe graag bereid, vrijwel zonder uitzondering. Ze hadden er met hart en ziel gewerkt en ze kregen er nog steeds warme gevoelens bij. Dat gold ook voor de jongens die we hebben opgespoord. Ook zij wilden er graag over praten.

Er hebben bekende mensen in De Corridor gezeten. In 1969 was André Hazes er een tijdje, na een klein vergrijp. Hij was er blij mee: hij had op dat moment geen prettig leven, z'n ouders waren gescheiden, hij zwierf over straat, pleegde inbraakjes. In De Corridor was-ie een paar maanden onder de pannen. Hij vond het wel zwaar, de eerste weken was hij helemaal uitgeteld. Op vrijdagavond, als er een soort bonte revue was, zong hij smartlappen. Bij 'Klasgenoten' heeft hij gezegd dat De Corridor hem goed heeft gedaan, daar is het kwartje de goede kant op gevallen. Bij het 25-jarig jubileum in 1992 was André er ook, hij was toen een soort Johnny Cash in San Quentin State Prison.

Verwaaid

Tien jaar geleden is de instelling opgeheven, of beter gezegd: het is min of meer verwaaid. In de gebouwen zit nu de longstay-afdeling van de Pompekliniek voor tbs'ers. Ironisch hoe de meest open instelling van Nederland binnen een halve eeuw veranderd is in de meest gesloten inrichting.

Er is nooit goed onderzocht of het experiment van De Corridor geslaagd is of niet. Ik durf wel voor mijn rekening te nemen dat er voor een jonge gedetineerde in die tijd weinig betere plekken waren. Je ziet nu weer experimenten, in Amsterdam, Groningen en Nijmegen bijvoorbeeld, die van dezelfde filosofie uitgaan, namelijk dat het volstrekt zinloos is jongeren op te sluiten en ze na vier maanden los te laten zonder dat er iets met ze gebeurd is. Bij De Corridor gebeurde dat wel, dat is hun verdienste geweest.

Twan van den Brand & Jos Straathof
De jongens van De Corridor. Het verhaal van een experimentele jeugdgevangenis. Balans; 256 blz. € 19,99

Beeld RV
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden