Muziekrecensie

Bevlogen Franck-spel op een schitterend orgel van Aristide Cavaillé-Coll

Klassiek
Piet van der Steen | César Franck (Excellent Recordings)
★★★★☆

Een halve eeuw geleden meenden vele organisten dat het na de dood van J.S. Bach gedaan was met de orgelkunst. Vooral de romantische orgelmuziek moest het ontgelden en werd nog maar weinig gespeeld. De laatste jaren is er veel veranderd: het romantische repertoire klinkt weer volop tijdens concerten en op cd-opnames. De romantische meesterwerken worden nu tot de canon van de orgelliteratuur gerekend, net zo goed als die van Bach. In het bijzonder geldt dat voor de twaalf grote orgelwerken van César Franck.

Kort na elkaar hebben twee Nederlandse organisten cd-boxen uitgebracht met werken van Franck. Vorig jaar was dat Ben van Oosten met vier cd’s en onlangs kwam Piet van der Steen met een drie-cdbox. Beiden togen voor het opnemen ervan naar Frankrijk: daar staan de belangrijkste instrumenten van Aristide Cavaillé-Coll, symfonische orgels van het type, waarop Franck zelf speelde en waarvan de klank onlosmakelijk met zijn muziek is verbonden. 

Onbekender, maar niet minder fraai

Koos Van Oosten voor het wereldberoemde orgel in de Saint-Ouen in Rouen, Van der Steen nam zijn muziek op op het onbekendere, maar niet minder fraaie orgel van de Notre-Dame in het Noord-Franse Épernay. Dit staat dichtbij het instrument in de Parijse Sainte-Clotilde, waarop Franck zelf 32 jaar speelde. Het is wel wat kleiner, maar bezit niettemin een zeer rijk gedifferentieerde en grootse klank die op de cd-opname subliem is te horen. Alleen al de kennismaking met dit schitterende instrument maakt de aanschaf van deze box de moeite waard. Bovenal is dat echter Van der Steens bevlogen spel, technisch gaaf en met alle begrip van de Frans-romantische orgelstijl.

In het boekje schrijft Van der Steen dat er nogal wat visies zijn op de interpretatie van Francks orgelmuziek: er zijn bijvoorbeeld bronnen die wijzen op veel hogere tempi, andere op de enorme vrijheden die de componist zich veroorloofde. Door de tegenstrijdigheden in die bronnen zijn het toch vooral de smaak en muzikaliteit van de vertolker die leidend moeten zijn.

Monumentaal-dramatische aanpak

Van der Steen kiest vaak voor een monumentaal-dramatische aanpak, met name in de grote werken als het ‘Grand pièce symphonique’, de ‘Fantaisie in C’ of de ‘Final’. Ook de lyriek werkt hij fraai uit, ademend, echter zonder de basispuls los te laten. In prachtige registraties laat hij de orgel van Épernay zingen, bulderen en fluisteren.

Van der Steen nam behalve twaalf ‘canonieke’ meesterwerken ook enkele postume werken op uit Francks vroege scheppingsperiode. Curieus is het onbekende ‘Magnificat’, waarin Van der Steen zelf met geschoolde stem, maar niet altijd zuiver gregoriaanse strofes zingt. Interessant is dat hij naast de orgelwerken een suite uit Francks bundel ‘L’Organiste’ op een Frans drukwindharmonium opnam. Prachtig slot van de derde cd is de oerversie van Francks populaire orgelwerk ‘Prélude, fugue et variation’ voor harmonium en piano (bespeeld door Niek de Vente).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden