Review

Beter van de spermabank dan een pa in Oezbekistan

In de spreektaal van nu doet de opstandige puber Fiebie, de jongste schepping van Renate Dorrestein, verslag van een paar dagen op drift in Amsterdam.

Voor sommigen is het een zaak van leven en dood, de puberteit, en het is er in de zestig jaar sinds Salingers fameuze puberboek ’The catcher in the rye’ niet gemakkelijker op geworden. Kijk naar Fiebie Koolveld, de jongste schepping van Renate Dorrestein. Dertienjarige Fiebie is het jongere ’zusje’ van Holden Caulfield, Salingers opstandige verteller die zich ver wilde houden van de schijnheilige poppenkast van al die ’phony’ (nep) volwassenen om hem heen.

Fiebie is niet zijn eerste zusje, de wereldliteratuur kent vele broertjes en zusjes van Holden Caulfield. Denk bijvoorbeeld aan de cynische Esther Greenwood uit ’The bell jar’ van Sylvia Plath, of aan de naïeve Vernon God Little van DBC Pierre. Maar Fiebie is wel een heel letterlijk zusje, niet alleen in naam (Holdens ’echte’ zusje heette Phoebe Caulfield) ook in relaas en avonturen.

In ’Echt sexy’ doet Fiebie in de spreektaal van nu („Barbie rijmt op xtc, alibi, energie en mp3. Wat een mooi rijtje!”) verslag van haar paar dagen op drift in Amsterdam. Fiebies beste vriendin wordt vermist en Fiebie loopt weg van huis en school. Niet alleen omdat ze op zoek is naar vriendin Sacha, ook omdat ze op de hielen wordt gezeten door de ’über-enge’ medescholier Klimwand, én omdat het thuis bij haar geadoreerde stiefvader Johnny niet meer is wat het was. Johnny heeft het te druk met zijn nieuwe vriendin Puck (de stiefheks, aldus Fiebie) en met zijn functie als gladde topjurist.

Wat er van de moeder van Fiebie geworden is, is heel lang niet helemaal duidelijk, maar wat Fiebie tussen neus en lippen door over haar loslaat, klinkt omineus. Fiebies biologische vader was de spermabank; iets waar Fiebie zich geheel bij heeft neergelegd. „Beter dan een vader in Oezbekistan”, meldt ze: „Het is veel rustiger om eerlijk te weten dat je van de spermabank bent, omdat je moeders biologische wekker toevallig net keihard afging in een periode dat de mannen eventjes op waren.”

Fiebie is een kind van haar tijd, zo moge duidelijk zijn, inclusief H & M-topje, Google, Tomtom, en xbox. Die wereld van nu is ’disfunctioneel’, hysterisch, hyperactief. Het is een wereld waarin, zoals Fiebie ergens verzucht, soms gewoon iets teveel parallelle universums naast elkaar actief zijn.

Fiebie doet daar verder niet zo moeilijk over. Zeker in het begin zit de vaart er ook goed in, in haar monoloog. Fiebies opgewekte weerzin tegen leraren en stiefmoeders, haar gemopper over ’troglodieten’, ’lollipopparties’, ’weeswoorden’, haar onomwonden opinies over burgertrutten met pastamachientjes en andere eigentijdse excessen, zijn beslist vermakelijk. Ze is in verzet, dat wel, maar ze schijnt ook minder arrogant dan voorganger Holden.

Dat die weerbaarheid en wereldwijsheid van Fiebie ( ’ik ben voor niemand bang’) jarenlange verwaarlozing en eenzaamheid verhullen, drijft echter steeds schrijnender naar de oppervlakte. Zeker als Fiebies relaas de Dorrestein-eigen lugubere en waanzinnige wending neemt en het meisje zich, in gezelschap van een vagina op sterk water (jawel!), in de onderwereld van mobieltjes- en meisjeshandel begeeft. Tegen die tijd ben je ook niet meer helemaal zeker of het nou de wereld of het meisje zelf is, dat echt totaal gek is geworden.

De tijden zijn veranderd. Zaten de huichelachtige volwassenen Holden teveel op de nek, in ’Echt sexy’ schijnen ze juist ieder perspectief op de jeugd verloren te hebben. Nooit groot geworden, precies zoals Holden het zich idealiter voorstelde. Niet dat die omwenteling goed uitpakte, want na de verbeelding blijkt nu de waanzin aan de macht. Anders dan Holden, is Fiebie ook niet het eerst een rebel – wat valt er te rebelleren tegen ouders die er niet zijn? – maar eerder slachtoffer.

’Echt sexy’ is niet alleen een ’update’ maar ook een feministische herschrijving van ’The catcher in the rye’. Een waarin Dorrestein de strijd aanbindt met ’loverboys’ en badpakbillboards. Dat doet ze vaardig, voortvarend en vaak vermakelijk, zoals we van de schrijfster gewend zijn.

Maar meeslepend en ontroerend, zoals ooit ’The catcher of the rye’ was, wordt ’Echt sexy’ toch niet echt. Daarvoor schiet het verhaal uiteindelijk te wild uit de bocht met het lijk bij het Telecombedrijf, de vagina op sterk water, en de gedrogeerde zesjarige. En doemt in Fiebie soms ook te duidelijk de scherp oordelende, middelbare moralist op naast die te mondige dertienjarige.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden