null Beeld

TaalPeter-Arno Coppen

‘Beter uitgezocht’ is niet zomaar een vergrotende trap

In het laatste nummer van het vaktijdschrift Nederlandse Taalkunde schrijven taalkundigen Kristel Doreleijers en Norbert Corver over het zogeheten ‘adviserende beter’. Wat is dat? Dat is het bijwoord ‘beter’ in een zin als ‘Beter bel je nu de politie’. Trouwe lezers van deze rubriek zullen deze constructie herkennen, want hij eindigde afgelopen jaar als tweede in onze verkiezing van de Grammaticale Constructie van het Decennium.

Naarmate het artikel vordert, wordt het natuurlijk steeds doorwrochter, maar aan het begin wordt het adviserende ‘beter’ met een paar rake observaties onderscheiden van de ‘gewone’ vergrotende trap van het bijvoeglijk naamwoord ‘goed’.

Ten eerste kun je bij de gewone vergrotende trap gemakkelijk een aanvulling met ‘dan’ plaatsen. Van ‘goed’ in ‘Je let goed op’ kun je de vergrotende trap ‘beter’ maken, en dan kun je krijgen ‘Je let beter op dan anderen’. Van het adviserende ‘Beter let je op’ kun je echter niet zomaar maken ‘Beter let je op dan anderen’.

Niet elke versterking mogelijk

Ten tweede kun je de gewone vergrotende trap met allerlei bepalingen versterken. Van het constaterende ‘Je let beter op’ kun je maken ‘Je let een stuk beter op’. Maar het adviserende ‘Beter let je op’ kun je niet versterken met ‘Een stuk beter let je op’. Het kan wel met ‘veel’ of ‘nog’, maar niet elke versterking is mogelijk.

Een derde verschil is de mogelijkheid tot herhaling. Bij ‘Je let beter op’ kun je een soort ontwikkeling uitdrukken door te zeggen ‘Je let beter en beter op’. Maar ‘Beter en beter let je op’ kan weer niet in de adviserende betekenis.

Voor mensen die bezorgd zijn over taalverandering moet dit allemaal iets geruststellends hebben. Het gaat dus niet zomaar om taalfouten die nagepraat worden en dan op den duur goed gerekend worden, maar meteen over systematische veranderingen met allerlei samenhangende eigenschappen.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden