VerschilInterview

Beroepsvrijgezel Marjon Moed strijdt tegen discriminatie van singles: ‘Het systeem veranderen, dat is mijn missie’

Marjon Moed trekt met een lach ten strijde tegen de discriminatie van alleenstaanden.  Beeld Werry Crone
Marjon Moed trekt met een lach ten strijde tegen de discriminatie van alleenstaanden.Beeld Werry Crone

Theatermaker Marjon Moed strijdt tegen het achterstellen en stereotyperen van singles. Haar voorstelling hierover kreeg door corona een nieuwe vorm in een levendige Facebook-community. Nu stapt ze met een petitie naar de politiek. ‘Ik gooi weer eens een steen in de vijver.’

Met een spandoek boven haar hoofd schreeuwt theatermaker Marjon Moed luidkeels naar haar publiek: Waarom is het leven duurder in je eentje? Waarop het publiek met een gebalde vuist in de lucht terug scandeert: “Straf – Ze – Niet! Straf – Ze – Niet!”

De protestmars is een scène uit de theatervoorstelling Tafeltje voor 1, over wat het betekent om single te zijn in een wereld waar stelletjes de norm zijn. Welgeteld één keer heeft Marjon Moed de voorstelling kunnen spelen, voordat de lockdown haar de mond snoerde.

Maar klaar met het onderwerp is ze allerminst. Ze staat in de startblokken om de petitie Alleen is oké! de wereld in te slingeren en er uiteindelijk mee naar politiek Den Haag te gaan. “Er zijn drie miljoen alleenstaanden in Nederland, dus minimaal één miljoen handtekeningen moet lukken, lijkt me.” Moed is 35 jaar en een energieke verschijning met roze lippenstift en een stoer spijkerpak. Ze wordt door haar omgeving ook wel grappend ‘beroepsvrijgezel’ genoemd. Al jaren is ze bezig met het onderwerp.

Discrimineren en achterstellen

In een vierdelige docu-serie voor BNNVARA/3LAB onderzocht ze hoe het komt dat ze al haar hele leven single is. Later maakte ze er twee theatervoorstellingen over: Status en dus Tafeltje voor 1. Het was tijdens een researchsessie zo’n drie jaar geleden dat ze voor het eerst op de term ‘singlisme’ stuitte.

“Singlisme betekent het discrimineren, achterstellen en stereotyperen van singles”, vertelt Moed. “De term komt van een Amerikaanse psychologe, Bella DePaulo. Ik moet toegeven dat mijn eerste reactie was: nou nou nou, discrimineren, achterstellen – dat is wel een beetje Amerikaans overdreven. Ik moest zelf blijkbaar toch ook overtuigd worden van de ernst van het onderwerp. Van het onderliggende systeem was ik me niet bewust.”

Dat systeem behelst allerlei wetten en regels waardoor je er als alleenstaande slechter vanaf komt dan een stel of gezin. Zo betaal je als eenpersoonshuishouden vaak hetzelfde bedrag aan afvalstoffenheffing als een gezin. Of neem de erfbelasting: als je een bedrag aan je partner wilt achterlaten kan dat belastingvrij tot 671.910 euro. Wil je schenken aan je beste vriend, dan is die belastingvrije voet slechts 2.244 euro – daarna betaal je 30 of 40 procent.

Een half brood kost nooit precies de helft van een heel brood

Maar het achterstellen zit ’m ook in kleinere dingen, bijvoorbeeld de maaltijdboxen van HelloFresh. Als je een box voor één persoon bestelt, kost die €10,32 per portie. Voor zes personen kost het €4,22 per portie. Moed: “Dat vond ik een schrikbarend verschil. Een half brood kost ook nooit precies de helft van een heel brood. Heb je als gezin weer vijf gratis boterhammen gescoord.”

Even voor de duidelijkheid: het gaat Moed niet alleen om die paar euro korting op de maaltijdbox of die vijf misgelopen boterhammen. Het gaat haar erom dat in al deze constructies gezinnen of stellen de norm zijn. Wil of kun je niet aan die norm voldoen, dan betaal je daarvoor een prijs. “Dat systeem veranderen, dat is mijn belangrijkste missie.”

Moed denkt dat daarmee ook de beeldvorming van de ‘zielige, sneue’ single zal veranderen. “Als discriminatie via regels niet meer mogelijk is, sijpelt dat door in het beeld dat we van alleenstaanden hebben. In mijn ideale wereld zou ik alleen-zijn op alle vlakken willen normaliseren. Dat je je niet meer hoeft te verdedigen als je single bent of een keer alleen uit eten wil.”

Sommigen zullen het probleem misschien zuchtend wegwuiven: ‘Singlisme? Wat een eerstewereld-problematiek.’ Maar daarop reageert Moed strijdbaar: “Ook al ben je zelf geen single, de hele samenleving is gebaat bij een gelijkwaardige behandeling van iedereen. Het gaat over rechtvaardigheid.” En ook als ze toevallig een leuke date aan de haak slaat, zal ze haar strijd niet staken. “Dit is iets waar ik nog heel lang voor kan blijven vechten.”

Single-shaming

Aanvankelijk zou ze die boodschap deze winter in haar theatervoorstelling verkondigen. De show was onderdeel van het programma Living Apart Together van het Utrechtse Stadslab RAUM. Er zat ook een onderzoek naar alleenstaanden aan vast. Tijdens de voorstelling kreeg het publiek aan aparte tafeltjes een driegangendiner geserveerd. “Ik had goede hoop dat het door zou kunnen gaan. Ik dacht: als er íets corona- proof is, is het deze voorstelling wel.”

Maar toen mocht er helemaal niks meer. Samen met RAUM smeedde Moed daarom een plan B: een Facebookgroep, waar Moed korte video’s en podcasts voor maakt. Leden wisselen in de groep herkenbare situaties uit en delen artikelen over single-shaming.

De groep heeft nu 2500 leden. “Voor mij was het niet zo’n groot probleem om de vorm van mijn voorstelling te wijzigen. Hier kon ik ook mijn creativiteit in kwijt. Facebook heeft als voordeel dat we contact hebben met mensen die nooit naar mijn voorstelling waren gekomen. Het doorbreekt mijn eigen bubbel.”

En dan hup, met z’n allen protesteren op dat Binnenhof

Haar volgende stap is om een petitie aan te bieden aan de politiek. Het verzoek is om de wet- en regelgeving zo aan te passen dat de overheid en het bedrijfsleven niet meer in staat worden gesteld alleenstaanden te discrimineren. “En dan hup, met z’n allen protesteren op dat Binnenhof. Daar heb ik zín in joh!”

De petitie is te ondertekenen tot 1 juni. Moed wil die persoonlijk overhandigen aan Mark Rutte, de bekendste alleenstaande van Nederland.

Harde lach: “Maar wat er uiteindelijk zal gaan gebeuren, geen idee. Ik gooi weer eens een steen in de vijver en hoop maar dat de kringen nog ver zullen reiken.”

Mascha van den Weijer. Beeld
Mascha van den Weijer.

Mascha van den Weijer (43) uit Veldhoven, recruitment medewerker bij een techbedrijf.

“‘Het heeft bij jou nog niet zo willen lukken hè’, zeggen mensen wel eens semi-meelevend tegen mij. Ik ben nu acht jaar single en dat heeft voor velen toch een imago van zielig en sneu. Toen ik eens in mijn eentje uit eten ging, kwam een vrouw naar me toe. Zij en haar partner vonden het zó knap dat ik daar helemaal alleen zat. Dan voel ik me toch weer rot: zij hebben het dus over me gehad. Ik ga toch ook niet naar hun tafeltje om te zeggen hoe knap ik het vind dat zij bij elkaar zitten?

Als ik mijn eigen leven had mogen invullen, had ik graag een relatie en kinderen gewild. Daar ben ik eerlijk over. Maar het loopt zoals het loopt en sinds drie jaar heb ik dat zelf wel geaccepteerd. Ik heb een lijst gemaakt van dingen waar ik gelukkig van word en daar staat daten momenteel niet bij. Maar nog steeds loop ik aan tegen die allesoverheersende norm om samen te zijn. Daarom vond ik het zo fijn de berichtjes op Alleen is oké te lezen. Een feest der herkenning! Daarmee voel ik me wat minder uitzondering op de regel.”

Kees van der Leer. Beeld
Kees van der Leer.

Kees van der Leer (76) uit Voorburg, auteur en gepensioneerd docent economie.

“Het CDA zegt: het gezin is de hoeksteen van de samenleving. Stel dat ik daar van zou maken: de alleenstaande is de hoeksteen van de samenleving – dat zou toch de wenkbrauwen doen fronsen. Maar het gezin idealiseren ten koste van singles, dat mag zomaar! Dat noem ik regelrechte discriminatie. Als adviseur van het CISA (Centrum voor Individu en Samenleving) strijd ik daar al dertig jaar tegen.

Ik merk vaak hoe oneerlijk het is. Zo heb ik een groot deel van mijn lerarenpensioenpremie moeten afdragen voor het pensioen van een partner die ik niet heb. Een andere grief is dat het duurder is om alleen te reizen. In een hotel betaal je een eenpersoonstoeslag en als je niet oppast ook nog het inclusieve ontbijt van een fictieve partner.

Ik ben blij dat Marjon zich inzet voor onze zaak. Met haar spontane, beweeglijke uitstraling is zij een tegenbeeld van de zogenaamd zielige en teruggetrokken single.”

Lees ook:

Niet getrouwd? Dan geen adoptie

Met enkele controversiële wetsvoorstellen wil Hongarije het ‘recht op een traditionele familie’ in de grondwet vastleggen.

China is weer in de ban van Singles Day

De feestdag van Chinese alleenstaanden, die zich herkenden in de vier ‘1'-tjes van 11/11, groeit door toedoen van internetgigant Alibaba uit tot een commercieel hoogtepunt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden