Review

Berezovski is virtuoos

De Etudes van Frédéric Chopin zijn technisch zo moeilijk dat slechts weinig pianisten ze in het openbaar durven spelen. Omstreeks 1900 maakte Leopold Godowsky 53 bewerkingen van Chopins Etudes, die nog veel moeilijker zijn dan het origineel. Nog geen handjevol pianisten op de wereld kan deze stukken spelen. Als regel doen ze dat in de veilige opnamestudio. De Rus Boris Berezovski vertolkte zondag echter een selectie GodowskyChopinstudies, samen met de Chopinoriginelen, en deed dat volkomen gaaf en schijnbaar met het grootste gemak.

Godowsky zelf heeft zijn Chopinstudies nooit op de plaat gezet. Dat liet hij over aan zijn virtuoze schoonzoon David Saperton. Veel later zetten Geoffrey Madge en Marc-André Hamelin de 53 etudes integraal op de plaat. Hun opnamen klinken spectaculair, maar ze verbleken bij wat Berezovski live met deze stukken deed. Binnen het complexe notenmateriaal kan hij alles doen wat nodig is om deze muziek te laten leven. Er is regelmatig plaats voor het donderend geweld van de klavierleeuw, maar veel knapper en geraffineerder zijn de vederlichte, soms fluisterzachte passages. Berezovski's aanslag lijkt dan achteloos, maar ondertussen zijn de kleinste fi-nesses tot achterin de grote zaal feilloos te horen. Artistiek kan iemand natuurlijk bezwaren hebben tegen Godowsky's Chopinbewerkingen. Anderzijds is Chopins materiaal zo sterk dat het tegen een stootje kan. De aard van Godowsky's stootjes is zeer wisselend. Soms verandert Godowsky de noten van Chopin nauwelijks, maar dan zet hij het stuk om voor één hand. Het is dat Berezovski zijn rechterhand boven op de vleugel liet rusten, anders had niemand geloofd dat hij de Revolutieetude echt maar met vijf vingers speelde. In andere studies gaat Godowsky veel verder en voegt hij stemmen toe, draait hij de handen om of geeft hij de etudes complete metamorfoses. Het klapstuk vormen de studies, waarin Godowsky twee Chopinetudes combineert. Het pianistisch vernuft is hierbij zo groot, dat -mits gespeeld met het raffinement en gemak van Berezovski -de vraag of Chopin zo verkracht wordt niet meer aan de orde is.

Voor de pauze had Berezovski eveneens zeer virtuoze stukken gespeeld. De hoeveelheid lastige noten in de Sonate opus 25 nr. 2 van Nikolaj Medtner, die ook al nauwelijks wordt gespeeld, kon niet verhullen dat het Medtner aan creativiteit ontbrak om pakkende melodieën te schrijven. Hoe anders was dat bij Sergei Rachmaninov. Van hem speelde Berezovski de Variaties op een thema van Corelli met een summum aan raffinement en distinctie. Berezovski is de ultieme virtuoos.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden