Reizen

Beren spotten in Pescasseroli, de berenhoofdstad van Italië

Op twee uur rijden van het Colosseum in Rome ligt een natuurparadijs waar je bruine beren kunt spotten en wolven kunt horen huilen onder een overweldigende sterrenhemel - als je mazzel hebt.

Langs de kronkelende provinciale weg naar Pescasseroli, de bear watching- hoofdstad van Italië, manen oranje borden automobilisten tot kalmte. Pas op: overstekende beren. Maar gelukkig hoef ik niet plots op de rem te trappen. “Beren zijn vooral ’s nachts actief, in de namiddag en ’s ochtends vroeg”, vertelt de vriendelijke gids Valeria Roselli later die middag in Pescasseroli. “Maar je weet nooit. Soms duikt een beer midden op de dag onverwacht voor je neus op. Een magische ervaring.”

“Andiamo!” Vol verwachting gaan we op pad. Gewapend met een hoofdlamp, een professionele verrekijker en een rugzak met warme kleren lopen we in stilte door het bos omhoog. Af en toe houdt Roselli stil om sporen aan te wijzen of keutels te bestuderen. “Wist je dat de Marsicaanse bruine beer grotendeels vegetarisch eet?” zegt ze in Engels met een dik Italiaans accent. “Zijn dieet bestaat uit planten, bessen en fruit. Alleen als hij een karkas van een edelhert of een everzwijn ruikt, gaat hij erop af. Dan snoept hij de organen eruit. Het vlees laat hij liggen.”

Na anderhalf uur staan we op een bergkam waar het stevig waait. Donkere wolken voorspellen regen boven het ruige landschap. Beneden ons ligt een van de vijf beukenbossen die op de werelderfgoedlijst van Unesco staan. Sommige bomen zijn wel 500 jaar oud, weet Roselli die ons maant om niet te lang boven op de bergkam te blijven. “Dan zien dieren onze silhouetten en slaan ze op de vlucht. Capito?”

Beren spotten

Een meter of twintig lager stelt ze haar telescoop op. Al gauw spotten we een groep edelherten op een open plek in het bos. Twee mannetjes met reusachtige geweien maken al burlend indruk op elkaar en op de vrouwtjes. Hun machtige gebrul echoot tussen de bergwanden, het lijkt wel theater. De bliksem slaat in, de eerste druppels vallen. Met verkleumde vingers houd ik mijn verrekijker vast. Geen beer die zich met dit weer laat zien. Tijdens de afdaling door het pikdonkere bos - waar beren ons wellicht wel zien, maar wij hen niet - cirkelen vleermuizen wild om onze hoofden.

Het is niet eenvoudig om beren te spotten in de Abruzzen en dat maakt het juist extra spannend. Als je zeker weet dat je beren zult zien - sommige dorpen in Canada prijzen zichzelf aan met beergarantie - is de opwinding lang niet zo groot. Logisch, zulke maakbaarheidswaanzin onttovert de wildernis. Alleen wie stil is, geduld heeft en een beetje mazzel, maakt kans om beren te zien in de Abruzzen. “Eind van de zomer is de beste tijd”, zegt Simon Collier van reisorganisatie European Safari Company. “Dan komen beren uit de donkere bossen om wilde bessen te eten. Wie wolven wil zien, maakt de meeste kans in de winter.”

In Civitella Alfedena, een gehucht op twintig minuten rijden van Pescasseroli, vertelt bewoonster Lucia Rossi dat beren ’s zomers ook op de appel- en perenboomgaarden afkomen in haar dorp. “Vorig jaar kwam een beer hier een maand lang elke avond.” Is dat niet gevaarlijk? De moeder van twee tieners schudt haar hoofd. “Wij zijn eraan gewend en weten hoe we ermee om moeten gaan. Toeristen zijn soms het probleem. Zij willen zó graag een beer zien. Voor je het weet staan er honderd mensen met een zaklamp naar die beer te schijnen. Zij verstoren het dier, waardoor er gevaarlijke situaties kunnen ontstaan.”

Motorcrosser

Om confrontaties met mensen te voorkomen installeert natuurorganisatie Salviamo L’Orso onder meer gratis schrikdraden rond moestuinen waarmee beren worden afgeschrikt. “Die stroomhekken werken goed”, vertelt gids Roselli als we ’s middags naar Rifugio Terraegna di Bisegna wandelen, een tot gastenverblijf omgebouwde herdershut op zo’n 1800 meter hoogte. “Beren zijn heel intelligent: als ze een keer een elektrische schok hebben gekregen, proberen ze niet nog een keer om daarbinnen te komen.”

Onderweg naar de hut houden we stil bij een prachtige uitgestrekte vallei voor een nieuwe poging om beren en wolven te spotten. Terwijl we door onze verrekijkers kijken aan de rand van het bos, klinkt plots oorverdovend gebrul. We zien even later tot onze verbazing een motorcrosser schaamteloos door het beschermde natuurgebied scheuren. Roselli schudt haar hoofd. “Italianen houden niet van regels.”

In de deuropening van Rifugio Terraegna staat kokkin Michela di Paolo haar gasten op te wachten. Binnen brandt een houtvuur en op het fornuis staat versgemaakte pasta met kikkererwten, aardappeltjes en scamorza - lokale koeienkaas. “Een simpel herdersgerecht”, vertelt ze, bijna excuserend. Maar het smaakt ver-rukkelijk. Net als de wijn trouwens. Dit blijft natuurlijk Italië. Buiten verlicht de Melkweg inmiddels de pikdonkere nacht. Roselli haalt haar warmtecamera uit haar tas, waarmee we al gauw een jagende uil spotten. Burlende edelherten vormen de soundtrack van de nacht. Wolven houden zich stil.’

Berenharen

Naar schatting leven er ongeveer honderd wolven en krap zestig beren in het gebied. Die kennis komt onder meer door het gebruik van cameravallen, camera’s die aanschieten als er beweging voor de lens is. De volgende ochtend houdt Roselli stil bij een cameraval waar veel wild voorbijkomt. Ze trekt een bruin plukje haar van het boomschors. “Zie je? Berenharen.”

Haar collega’s Umberto Esposito en Bruno D’Amicis hebben een boom 365 dagen lang gefilmd met een cameraval. Op dat spectaculaire filmpje is te zien hoe een beer tegen een boom aanschuurt zoals Baloo in ‘Jungle Book’. Ook wolven, herten, dassen, vossen, zwijnen en edelherten komen bij die ene boom snuffelen.

Onze laatste kans om wild te spotten volgt die avond in Gioia Vecchio, een verlaten dorp op een kwartiertje rijden van Pescasseroli. Daar ligt achter de kerk een ideaal uitzichtspunt over een vallei waar verwilderde boomgaarden een trekpleister vormen voor beren. Terwijl de zakkende zon de heuvels in vuur en vlam zet, zien we een groep wilde zwijnen scharrelen - een favoriete prooi van wolven. We speuren de vallei af. Dan klinkt onmiskenbaar gehuil. Een wolf. Roselli kijkt me ontroerd aan en fluistert: “Dit is toch magisch?”

Meer info: www.europeansafaricompany.com

De Marsicaanse bruine beer is een ernstig bedreigde diersoort die alleen in Italië voorkomt. De mens vormt z’n grootste bedreiging (stropers en auto’s), maar het voornaamste probleem is dat beren niet genoeg ruimte hebben in Nationaal Park Abruzzen, Lazio en Molise. Daarom werken lokale organisaties aan corridors waardoor beren de oversteek kunnen maken naar het Nationaal Park Majella en natuurreservaat Monte Genzana. Onlangs is een berin gemigreerd naar Monte Genzana waar ze is bevallen van drie jongen.

Reisreportages vanuit bijzondere bestemmingen, boeiende steden en verre streken, met reistips. U vindt ze op trouw.nl/reizen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden