null Beeld
Beeld

TaalPeter-Arno Coppen

Benieuwd of u dit goed vindt bedacht

Op de radio had een schrijver het over ‘een boek dat ik heel mooi vond geschreven’. Dat was een taalvorm die ik wel mooi vond geformuleerd, maar ik weet zeker dat er mensen zijn die dit fout vinden gezegd.

Je kunt een hele argumentatie opzetten waarom die constructie ongrammaticaal zou moeten zijn. ‘Mooi geschreven’ is de eigenschap waar het om gaat. Als je die eigenschap in een andere woordgroep zou zetten, bijvoorbeeld ‘prettig leesbaar’, dan komt die woordgroep in zijn geheel vóór ‘vond’ te staan. Je zou dan zeggen ‘een boek dat ik prettig leesbaar vond’ en niet ‘een boek dat ik prettig vond leesbaar’.

Dat ‘heel mooi geschreven’ lijkt hier meer bijvoeglijk gebruikt te zijn (‘een mooi geschreven boek’) dan werkwoordelijk, en daarom zou het thuishoren vóór ‘vond’. Maar waarom zet die schrijver ­‘geschreven’ dan achteraan, en waarom vinden wij dat dan niet ­helemaal fout klinken?

Het bekendste voorbeeld is ‘behept’

Het is bekend dat woorden die eruit zien als voltooide deelwoorden zich vaak werkwoordelijk blijven gedragen, ook als ze echt ondubbelzinnig niet-werkwoordelijk zijn. Het bekendste voorbeeld is ‘behept’, dat waarschijnlijk wel een werkwoordelijke oorsprong heeft, maar alleen naamwoordelijk kan worden gebruikt (‘iemand is met iets behept’). Dat komt ook voor in vormen als ‘iets waarmee zij zijn behept’, in plaats van ‘behept zijn’.

Toch kan dit niet de hele verklaring zijn. Met een andere bepaling is plaatsing van ‘geschreven’ achteraan ondenkbaar. Je kunt het niet hebben over ‘een boek dat ik gisteren vond geschreven’.

Ik denk dat hier meespeelt dat je een boek dat je ‘heel mooi geschreven’ vindt, ook ‘heel mooi’ vindt. Daardoor kan dat ‘geschreven’ ook als een losse toevoeging worden opgevat. Je vindt het boek heel mooi, en dan ‘in geschreven opzicht’, met betrekking tot de schriftelijke kwaliteiten van het boek.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden