Beeld in de berm: Mari Andriessen

Een mooi, ouderwets beeld op een hoge sokkel. Een echt standbeeld, zoals ze in Nederland maar zelden zijn gemaakt. Toch is dit portret van Cornelis Lely -ingenieur, minister en brein achter de inpoldering van de Zuiderzee- geen traditioneel, heroïsch standbeeld. We zien geen man die mooier gemaakt is dan hij was, maar een vent aan het werk. Aktetas onder de arm, op inspectie in het werkveld. Windje tegen, maar dat deert hem niet. Hij is fier op weg, en fier op het resultaat van zijn inspanningen: de Afsluitdijk.

De beeldhouwer Mari Andriessen kreeg in 1952 de opdracht om Lely te portretteren naar aanleiding van diens honderdste geboortedag. Andriessen was op dat moment op het toppunt van zijn creativiteit én roem. Hij had naam gemaakt met oorlogsmonumenten in Enschede, Amsterdam en Haarlem.

,,Dit beeld van Lely was een forse opdracht van Rijkswaterstaat', vertelt Loek Tilanus, kunsthistoricus aan de universiteit van Leiden. ,,Andriessen kreeg er 39000 gulden voor, wat in die tijd een flink bedrag was. Hij maakte het portret naar foto's die hij van de familie Lely kreeg. Eerst maakte hij het beeld in het heel klein, zestig centimeter. Daarna in een formaat van één meter twintig, en dát heeft hij laten vergroten. Dat kon alleen in Frankrijk, bij Roger Bousquet, een officiële reducteur-agrandisseur. Deze man werkte volgens een prachtig 19de-eeuws systeem dat oorspronkelijk bedoeld was om een beeld te verkleinen, maar dat Rodin voor het eerst gebruikte om zijn beelden juist groter te maken. Het is een methode waarbij het model op een schijf ronddraait en heel precies wordt nagetrokken met een naald, die weer in verbinding staat met een hard gipsen model. Ieder krasje op het origineel herhaalt zich dus op een ander formaat. Het is een riskant proces, want kleine opvallendheden worden ineens enorm, ook een gipsen duimdruk van de beeldhouwer. Het effect daarvan op het uiteindelijke beeld kun je nooit voorspellen.'

Het verhaal gaat, dat toen het beeld af was, de familie van Lely op bezoek kwam. Andriessen had het beeld in de deuropening gezet en het eerste wat de kinderen riepen: O, maar het ís vader!

Tilanus: ,, Het beeld van Lely is een mooi, solide beeld. Eigenlijk een beeld in de traditie van de Franse realisten. In Frankrijk wemelt het van de portretten van verdienstelijke vaderlanders, maar in Nederland kennen we ze nauwelijks. Hoewel dit beeld van Andriessen op een toepasselijke plek staat, vind ik dat het er een beetje verloren bij staat, zo tussen twee rijstroken in. De weg is in de loop der tijd verbreed, misschien zelfs opgehoogd, en het beeld komt niet meer goed tot zijn recht. Dat is jammer, want het is echt een goed ding.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden