Beeld in de berm: Arjen Witteveen

Aan de oever van het IJsselmeer staat bij de 'Roode Klif', langs de weg van Laaksem naar Stavoren een metselwerk van keien en keitjes met bovenop een zwerfkei. Op de steen staat 'leaver dea as slaef'. De vertaling van deze Friese slogan laat zich gemakkelijk raden. Zeker als je weet dat het hier geen kunstwerk betreft, maar een monument voor de middeleeuwse Slag bij Warns.

Deze strijd vond plaats in 1345, toen de Friezen de Hollanders bij Warns versloegen. Archeologisch is niets bekend van een veldslag op precies deze plek aan het water -er zijn nooit restanten van wapentuig of lichamen opgegraven. Het zijn schriftelijke bronnen die duidelijk maken dat WillemIV, graaf van Holland en Zeeland, in 1345 met een grote legermacht tegen de Friezen optrok om Friesland in te lijven. In de buurt van Warns kwam het op 26 september tot een treffen. De graaf overleefde het niet, evenals een groot deel van zijn Hollandse soldaten.

Na de Tweede Wereldoorlog besloot een groep zelfbewuste Friezen deze gebeurtenis aan te grijpen om voortaan jaarlijks het belang van de Friese taal en cultuur te gedenken. Over de datum bestond geen misverstand, de plek was een beetje gezocht, maar in ieder geval dichtbij Warns. De zwerfkei werd ter beschikking gesteld door de bekende socialistische voorman Gerrit Roorda, die 'm -zelf opgegraven te Luxwoude- in zijn tuin had liggen.

De slag bij Warns, de zwerfkei en de Roode Klif ('it rea klif') werden symbool voor de Friese taal en cultuur. Iedere zaterdag in september die het dichtst in de buurt van de 26ste komt, verzamelen zich op deze plek een paar honderd Friezen. Er is discussie en er treden Friese dichters en zangers op. Het is geen anti-Hollandse beweging, maar een serieus feestje voor een kleine taal. Twee jaar geleden heeft de stichting Slach by Warns met gemeentelijke, provinciale en Europese subsidies het monument kunnen restaureren. Het kwam wat hoger te liggen, zodat het nu goed in het oog springt.

De naam 'Roode Klif' komt van de rode aarde die op deze plek te vinden is. De mythe wil dat hier ooit een vuurspuwende draak is bedwongen, door offers aan de god Stavo te brengen. De werkelijkheid is dat stuwwallen uit de ijstijd hun sporen hebben achtergelaten. De rode grond is rode leem, die door de kracht van het ijs op deze plek aan de oppervlakte kwam, en door z'n taaiheid is blijven zitten. Als dat niet nóg een mooi symbool is...

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden