null Beeld
Beeld

PoëzieRob Schouten

Bedelvende borsten denken

Hoe de dichter zich terugtrekt en de ijdelheid en het voorbijgaan van alles bepeinst.

Piet Gerbrandy (1958) is een dichter die niet aan modieuze prak­tijken doet. Zelfs in zijn meest experimentele verzen proef je nog de culturele bagage, die hij als classicus met zich meedraagt. Misschien is nog wel het meest ‘nieuwe’ aan zijn poëzie dat hij haar de laatste jaren vermengt met proza, dat wil zeggen, zijn gedichten figureren als het ware in een groter verhaal, zo ook in zijn jongste bundel Ontbinding.

In Gerbrandy’s jongste verhaal volgen we de ontbinding van een hoofdpersoon, die langzaamaan alles achter zich laat en toch nog een paar flinke verlangens overhoudt, die hij tot literatuur omsmeedt. Een van de afdelingen bevat zelfs een ouderwetse zoektocht in proza, door landschappen met wilde dieren en monniken, heel canoniek, gelardeerd met eenvoudige, volkse kwatrijnen. De slotscènes onthullen dat het eigenlijk de vergeefse zoektocht naar een vrouw is: ‘Maar als ik er ben hoef ik niet verder. Dan kan ik aangenomen dat zij inderdaad ontbreekt rustig gaan liggen en luisteren tot het stil wordt.’

Sereniteit

Dit verlangen naar rust en sereniteit keert ook in de gedichten steeds terug. De dichter heeft zich min of meer teruggetrokken uit de wereld en bepeinst de ijdelheid en het voorbijgaan van alles, inclusief zijn eigen ik. Als volgt begint Ontbinding:

Nu ik mijn lichaam –
maar nu is een vlinder van glas
mijn een voorname pretentie
het lichaam een molshoop die spreekt
en ik is geen ander

Niettemin blijft de protagonist hunkeren ‘door bedelvende borsten te denken zwaar en wit’ (de slotregel van deze bundel). Je zou het dus een tocht van niets naar toch een soort verhoopte vervulling kunnen noemen en Gerbrandy beschrijft die tocht in nu eens laconieke en berustende, dan weer ­gepassioneerde en bevlogen regels. Daarin proef ik toch ook zijn klassieke achtergrond, hij weet precies welke registers hij op welk moment moet bespelen.

Ontbinding is een toegankelijke bundel (Gerbrandy schreef weleens mysterieuzer en ondoordringbaarder) en je hoort er de behoefte van de gevorderde leeftijd aan eenvoud in, maar tegelijkertijd voel je dat de dichter zichzelf toch ook nog altijd in toom moet houden om niet in klaagliederen of vreugdezangen uit te barsten. In die strijd tussen beheersing en extase zit de stress, maar ook de kracht van deze bundel.

null Beeld
Beeld

Piet Gerbrandy
Ontbinding
Atlas Contact;
96 blz. € 19,99

Na het bezoek aan een middelgroot museum in een goeddeels uitgestorven provincieplaats beving hem het verlangen in de verre toekomst stilletjes tentoongesteld te worden als specimen van een cultuur waartoe hij nooit had behoord.

Zie je daar lopen roodkonig in lenteregen dus welke meisjes?

Die uit welk verhaal ook alweer?

Dat zich telkens vertelt zodra deze windhoos

fijn stof een kwartiertje onsterfelijkheid gunt?

Hun opgetilde hoedjes komen precies terecht

want in deze versie dragen zij hoedjes

met linten en lompe lentekleuren.

Hun broekjes waren toch al nat van schrik.

De windhoosjagers waren hun apparatuur toch al kwijt.

Zie daar is de vitrine waarin ze liggen opgebaard.

Daarin waait het heel zachtjes maar beslist.

Er is geen reden om aan te nemen dat er opzet in het spel was

want opzet was toen al een achterhaald begrip.

En beelden zijn er niet.

Ook die zijn achterhaald maar waar?

Maar waarheid heeft de lompheid van cyclonen.

Piet Gerbrandy, Ontbinding


Rob Schouten vervangt deze week Janita Monna, die deze rubriek over poëzie doorgaans vult.
Lees oude afleveringen hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden