Basisvoedsel voor links

Zondagavond, rond halfnegen: Van Kooten en De Bie op Nederland 3. Bijna net als vroeger, zij het dat Kees van Kooten en Wim de Bie morgenavond niet zelf presenteren. 'De Terugkeek van Van Kooten & De Bie' laat 18 stukken zien uit hun vroegere programma's. Duizenden liefhebbers gaven via internet en de Vpro-gids hun top-5 op. Het eigen lijstje van Van Kooten en De Bie bleek prachtig te stroken met dat van de fans.

'De Terugkeek' wordt uitgezonden op een mooi moment, na een week van consternatie over satire. Zoveel jaren met persiflages en imitaties op tv, waar dankzij Van Kooten en De Bie een hele generatie mee opgegroeide en vertrouwd raakte, en toch bleken de tenen van de gezagsdragers nog steeds overgevoelig. Het zou mooi zijn als Van Kooten en De Bie daar zondag op hun eigen manier antwoord op gaven. Maar dat zit er niet in. Ze willen er niets over zeggen, en weigeren interviews.

Alleen in de Vpro-gids van deze week komen ze aan het woord. ,,We zouden het niet meer kunnen doen. We zijn opgegroeid met Toon Hermans, Wim Sonneveld, Wim Kan. Die zijn te lang doorgegaan. Alle drie'', zegt Kees van Koo ten op de vraag of in deze tijd van Margarita- en Mabelgate de handen niet jeuken. ,,In ons laatste seizoen begon ik me voor mezelf te generen. Zo'n huisbewaarder die je uit je tenen haalde, dat is erg, heel erg. Ik zeg het je eerlijk. Maxime Verhagen - ik zou hem dolgraag doen. Maar het k n niet. Ik ben twintig jaar te oud. Het ziet er niet uit. Dat is Toon Hermans met een Beatles-pruik.''

Van Kooten (nu 62 jaar) heeft waarschijnlijk groot gelijk. Er is een nieuwe generatie cabaretiers en televisiemakers die de klus meer dan bekwaam klaren. Wie van satire en cabaret houdt wordt op tv goed bediend door 'Kopspijkers' en 'Dit was het Nieuws' (dat vanavond begint met een nieuwe serie). De imitaties in 'Kopspijkers' zijn minstens zo goed als die van Van Kooten. Beter misschien zelfs, zei Van Kooten vorig jaar in een radio-interview. Maar zijn imitaties waren óók indrukwekkend. Als ze bij Koot en Bie aan de beurt waren geweest, duurde het lang eer politici als Van Thijn en Alders weer serieus werden genomen. Zo vertelde Ed. van Thijn dat hij eens kort na een uitzending met daarin een imitatie van hem, moest spreken bij de begrafenis van een bekende stadsgenoot. Iemand op de eerste rij kreeg de slappe lach, waardoor het hele gezelschap werd aangestoken. Van Thijn: ,,Zelfs de overledene, zo verbeeldde ik mij, lag in zijn kist te schuddebuiken. Ik was nu echt een typetje geworden.''

Toen Van Kooten en De Bie in 1998 hun einde als duo aankondigden, waren er weinig protestgeluiden. Het was kennelijk mooi geweest. Andere programma's als 'Jiskefet', op dat moment piekend met 'Debiteuren/Crediteuren' waren populairder. Er was een natuurlijk einde gekomen aan hun tv-carrière, vonden zelfs trouwe liefhebbers. Al werd er weer naar ze terugverlangd in de verwarrende tijden van Fortuyn. Wat vonden Cor van der Laak en Jacobse & Van Es van hun geestverwant Pim? En de leraar Duits O. den Beste?

Van Kooten, vertelt hij in de Vpro-gids, zat begin 1998 alleen maar te huilen. Hij was volledig opgebrand en 'ging de rommel in zijn hoofd opruimen'. Wim de Bie (nu 64 jaar) ging manmoedig in zijn eentje door op tv en stopte er toen ook mee. Hij is inmiddels actief op internet met zijn 'Bieslog' (www.bieslog.vpro.nl). Beiden zijn actief, als schrijver van boeken, of een toneelstuk ('Wina zingt', van Kees van Kooten). Maar als duo zullen ze niet meer zo snel teruggkomen op tv.

De programma's van Van Kooten en de Bie waren niet zo hilarisch als het cabaret van 'Kopspijkers' soms is, of zo absurd als 'Jiskefet'. Het was milde satire over de Nederlandse samenleving - basisvoedsel voor de linksdenkenden in Nederland en redelijk te pruimen voor de rest. Maar de programma's waren altijd hoog van kwaliteit en invloedrijk. Uitdrukkingen en woorden kwamen in de Nederlandse taal terecht, zoals 'regelneef', 'Jemig de Pemig', 'Geen gezeik, iedereen rijk' en 'Houd je d'r buiten, Cock'. Ook hun typetjes duiken nog overal op. Soortgenoten van wethouder Hekking of deskundoloog dr. Clavan zijn minstens eenmaal per avond te zien op tv.

De grote vraag is: Is het nu nog leuk? We zullen het zondag zien. Als voorproef bekeken we wat Koot & Bie videobanden ('Ons kent Ons') en dat viel eerlijk gezegd niet mee. Er is uiteraard geen verband meer met de actualiteit. De sketches duren lang, soms meer dan een kwartier. Goed gemaakt, briljant geacteerd, knap geschreven, dat wel. En ja, als Geilneef ('ik ben dus geil. Dag en nacht en overal') met zijn heen en weer flitsende tong opduikt, gaan we toch om. Al vallen we zondagavond niet van de bank van het lachen, we krijgen toch een avond met historische beelden - die ongetwijfeld behoren tot het beste wat er voor de Nederlandse televisie is gemaakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden