Vandaar dit boek

Bas Soetenhorst schreef een boek over de Noord-Zuidlijn: 'Uiteraard heb ik niet alleen vrienden gemaakt'

cover Beeld Amsterdam mirakel

Of ik op 22 juli zelf een kijkje ga nemen als de Noord/Zuidlijn officieel in gebruik wordt genomen?

Vermoedelijk wel, ook al woon ik zelf in Haarlem. Maar na al die jaren en die onwaarschijnlijk moeizame totstandkoming wil ik die metrolijn wel eens met eigen ogen zien. Het is een veeg teken dat zowel de Amsterdamse wethouder als de directeur van het gemeentevervoerbedrijf al heeft gewaarschuwd voor vertraging.

Vuilniszak

Uitgever Mai Spijkers heeft me aangespoord tot het schrijven van dit boek. Zelf twijfelde ik. Maar na de raadsenquête in 2009 en 2010 was ik om, zeker toen ik kort daarop ook nog eens een vuilniszak aan geheime documenten kreeg toegespeeld. Ik had zoveel materiaal dat ik het in de krant niet kwijt kon.

Weeffout

Terugkijkend kun je stellen dat het een weeffout was: de leiding in handen van de gemeente Amsterdam. Bij een monsterproject als dit dient de rijksoverheid in charge te zijn. Oud-burgemeester Van der Laan heeft in de nasleep van het financiële en logistieke drama tien lessen geformuleerd, één voor één waarheden als koeien. De belangrijkste les: organiseer te allen tijde tegenspraak door buitenstaanders en laat je niet in slaap sussen door je eigen wensdenken. Een goede kosten/batenanalyse is bijvoorbeeld nooit gemaakt.

Titel

‘Tunnelvisie’ was een logischer titel geweest. Toch ben ik uiteindelijk tevreden met de wat vrolijker titel ‘Het wonder van de Noord/Zuidlijn’. Ook die is voor meerdere uitleg vatbaar.

Feit is dat Amsterdam het oprecht een mirakel vindt dat deze geldverslindende metroverbinding (3,1 miljard euro, aanvankelijke begroting: 1,4 miljard, red.) na meer dan 15 jaar uiteindelijk toch gaat rijden.

Schuldig

Van de huidige generatie bestuurders en politici heeft vrijwel niemand wroeging. Het zijn passanten. Slechts een enkele topambtenaar die bijna met pensioen is, worstelt nog met schuldgevoelens. En dan nog: ze hebben allemaal hun eigen waarheid. Voor de rest overheerst trots op het stadhuis. Vanaf 2012 waren de bouwers klaar met boren en werd het gaandeweg een ov-project als alle andere.

Loutering

Oud-wethouder Geert Dales (toen VVD, nu 50Plus, red.) is lang nagewezen als de grote boeman, omdat hij in de cruciale jaren, vlak na de eeuwwisseling toen de gemeenteraad een beslissing moest nemen, een voortrekkersrol vervulde, met de van hem bekende zelfverzekerdheid. Hij heeft zijn loutering inmiddels doorgemaakt, daarvoor heeft hij mijn boek niet nodig.

Over de doden niets dan goeds, maar de rol die oud-wethouder Ernst Bakker heeft gespeeld, vind ik verwijtbaar. Hij heeft in de jaren negentig geen acht geslagen op de inrichting van de projectorganisatie, met alle gevolgen van dien.

Blafbrief

Uiteraard heb ik niet alleen vrienden gemaakt met dit boek. Vooral de aannemers roerden zich. Meestal kwamen de mailtjes van hun advocaten op vrijdagmiddag binnen: even die Soetenhorst het leven zuur maken zo vlak voor het weekend. Een beetje nerveus werd ik af en toe wel, als ik weer eens zo’n blafbrief binnenkreeg en ze dreigden met hel en verdoemenis. Het was pure powerplay.

In geval van twijfel doe je wat iedere journalist doen: brisante kwesties voorleggen aan beide partijen en vervolgens hun beider lezing weergeven.

Het wonder van de Noord/Zuidlijn
Bas Soetenhorst
Prometheus; 304 blz. € 17,50

Lees ook:

Nederland op z’n malst: derechttoe rechtaanroman van Henk Rijks

Henk Rijks schetst een Nederland vol nouveau-riches, perverselingen en zweefteven

Hoe ons alfabet is ontstaan

Bette Westera legt uit hoe ons alfabet is ontstaan. Dat ging heel anders dan we denken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden