Review

Bartoli metamorfoseert in stem en lijf in een virtuoze castraat

Je mutileert een jongen beneden om boven iets onaards schoons te creeren. Dat is eigenlijk in één zin de praktijk van de castratie van jongens om te voorkomen dat de baard in de keel komt. In de 17de en 18de eeuw was de castraatzanger in de Italiaanse opera de held om wie alles draaide. Als je goed was, kon je goud geld verdienen met die krachtige, hoge stem in een mannenlijf. Er waren tijden dat er in Italië alleen al 4000 jongens per jaar gecastreerd werden in de hoop dat het veelverdienende sterzangers zouden worden. Ouders zagen de florijnen al schitteren en dachten nauwelijks na over de vergaande gevolgen die de mutilatie voor hun zoon had.

Want mutileren was het. In het uitgebreide boekje bij de nieuwe cd van Cecilia Bartoli, gewijd aan de kunst van de castraten, staat de kreet: ’Evviva il coltellino!’ (Lange leve het mesje). De cd zelf kreeg als titel ’Sacrificium’ (Opoffering). ’Evviva il coltellino’ werd er in de Italiaanse operahuizen geroepen als castraten daar hoogstaande zangkunst lieten horen. Dat waren dan grootheden als Farinelli, Senesino, Cafarelli, Carestini, Salimbeni, Appiani en Porporino. Zij waren de popsterren van de achttiende eeuw, geadoreerd door een hysterisch publiek, omgeven door schandalen en seksueel getinte verhalen.

Bartoli zingt op haar cd muziek van leerlingen van de Napolitaanse componist en zangleraar Nicola Porpora. En wederom heeft de Romeinse zangeres het gepresteerd om een aantrekkelijke cd vol wereldpremières bij elkaar te zingen. Zoals een aria uit Francesco Araia’s ’Berenice’. Lange slierten van de meest onmogelijke coloraturen en van een ononderbroken lengte waarbij je alleen al luisterend ademnood krijgt. Bartoli is in dit soort muziek op haar best én op haar slechtst.

De tekst (zoiets als: ’Ik zal vallen, maar als een rotsblok van een bergtop, alles met me meesleurend’) is voor haar aanleiding om de turbo weer eens goed aan te zetten. Als een bulldozer werpt ze zich op tekst en noten, en vermorzelt daarmee beide. Haar razende roulades zijn natuurlijk verbluffend, maar technisch is er echt wel wat op aan te merken. Leraar Porpora had zijn leerlingen nooit toegestaan om het legato in deze slierten op te breken met hulp-h’tjes. Daar komt bij dat de muziek die Bartoli deze keer heeft opgegraven, niet van die kwaliteit is als op haar voorlaatste cd ’Opera proibita’.

Voor dat album liet ze zich fotograferen als Anita Ekberg in de Romeinse Trevi-fontijn. Voor deze ’Sacrificium’-cd is haar strak gestileerde hoofd geplakt op marmeren torso's van Griekse helden. Het puntje op de i van ’Evviva’ bedekt de ’bewuste’ plek. Het dikke boekje biedt naast de ludieke foto’s een lexicon waarin termen en personen rondom de castraten uitgelegd worden.

Al met al is dit zoveelste Bartoli-vehikel met veel aandacht en zorg geproduceerd. Voor de begeleiding zorgt Il Giardino Armonico onder leiding van Giovanni Antonini. Op 10 november live in Amsterdam. (PvdL)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden