InterviewMartijn Cornet

Bariton Martijn Cornet moet bijklussen als bouwvakker en leraar

Martijn Cornet geeft nu les, al trekt hij daarvoor meestal niet zijn pak aan. Dat bewaart hij normaliter voor concerten.  Beeld Maartje Geels
Martijn Cornet geeft nu les, al trekt hij daarvoor meestal niet zijn pak aan. Dat bewaart hij normaliter voor concerten.Beeld Maartje Geels

Martijn Cornet werkte noodgedwongen in de bouw, en geeft nu les op een basisschool. Hij bleef zingen en nam Schuberts Winterreise op. Niet met een pianist, maar met de strijkers van het Ragazze Quartet.

Op het afgesproken tijdstip verschijnt het lachende hoofd van Martijn Cornet op het telefoonschermpje. Hij is verlaat, vertelt hij, en loopt met rode konen, ietwat hijgend, nog buiten in de sneeuw. De bariton heeft net zijn twee kinderen van 3 en 5 van school gehaald. Met de slee. Toepasselijk, omdat dit gesprek zal gaan over Cornets opname van Franz Schuberts barre liedcyclus Winterreise.

Een minuut of vijf later zit Cornet warmpjes binnen om te praten over die nieuwe cd en over het bijzondere jaar dat achter ons ligt. Voor hem was dat jaar wellicht nog iets bijzonderder dan voor veel van zijn collega’s. Cornet en zijn gezin kwamen op 1 februari vorig jaar terug in Nederland, na een vast dienstverband bij de Aalto Opera in Essen.

“Dat was net één dag te laat”, vertelt hij. “Als ik me op 31 januari weer als zzp’er in Nederland had gemeld, dan was ik in aanmerking gekomen voor een regeling van de Nederlandse overheid. Nu niet. En dus moest ik de bakens verzetten om een financiële catastrofe te voorkomen.”

Winterreise

Franz Schubert schreef de cyclus van 24 liederen voor tenor en piano op gedichten van Wilhelm Müller in twee etappes. De eerste helft in februari 1827, de tweede in oktober van dat jaar. De componist was al erg ziek van de syfilis. Tegen zijn vrienden zei hij dat de liederen angstaanjagend waren. Hij was nog drukproeven van de uitgave aan het corrigeren toen hij in november 1828 op 31-jarige leeftijd stierf.

De gedichten vertellen het verhaal van een man die op pad gaat door een bar winterlandschap, nadat hij het huis van zijn geliefde heeft verlaten. De beginregels van het eerste lied zijn beroemd: Fremd bin ich eingezogen, fremd zieh’ ich wieder aus. In het laatste lied ontmoet hij een oude, verkleumde man die op een droevige draailier speelt. Volgens velen staat deze man symbool voor de dood.

Cornet ging aan de slag in de bouw. Slopen, metselen, timmeren. “Met hulp van professionals kan ik wel het een en ander, al kun je mij natuurlijk beter een verdekte spouwmuur laten metselen dan een buitenmuur. Fysiek was het een aanslag en ik zou het niet trekken als ik dit langdurig moest doen. Ook al omdat het in je hoofd niet echt een uitdaging is. Ik geef nu drie dagen in de week les aan groep 6, en vind het serieus leuk. In mijn klas speelt maar één meisje een instrument, dus wat muziekles betreft kan ik waarschijnlijk ook nog wel wat positiefs inbrengen.”

Muzikaal gezien kon Cornet het afgelopen jaar nog wel wat dingen doen, zoals Vliegende Hollander bij Holland Opera in augustus, maar veel werd afgezegd. Komen na de zeven vette jaren nu de zeven magere jaren?

“In Essen was het zeven jaar keihard werken, maar ik vond het fantastisch. Ik heb daar zoveel geweldige rollen gezongen, en ik mocht over de hele wereld gasteren. Nu zit het wat tegen ja, en ik heb ook wel even ergens onderin de put gezeten. Maar ondanks het feit dat zingen het belangrijkste in mijn leven is, wil ik geen slachtoffer zijn, want ik krijg kansen om iets anders te bereiken. Begrijp me goed, ik zeg het zingen niet vaarwel. Zodra het weer kan en mag, sta ik er weer.”

Dat ‘er weer staan’, zal dan misschien zijn voor uitvoeringen van Schuberts Winterreise met het Ragazze Quartet. In april, oktober, november en december staan daarvoor concerten gepland. Het idee om de originele pianopartij te arrangeren voor strijkkwartet ontstond al zo’n drie jaar geleden. Altviolist Wim ten Have – inmiddels 92 jaar oud – maakte de bewerking. Een paar liederen waren in deze versie al te zien en te horen in de Empty Concertgebouw Sessions (te zien op YouTube) en afgelopen september werd in Muziekgebouw Eindhoven de hele cyclus vastgelegd.

“Het proces om deze Winterreise met elkaar te maken was fantastisch. Ik mocht zelf mijn voorkeur voor de stemming aangeven, en koos de middenligging voor hoge bariton in de uitgave van Peters. Toch kwamen we er al snel achter dat sommige liederen in een hogere of lagere toonsoort veel beter klonken met strijkers. Maar zodra je liederen gaat transponeren, moet je uitzoeken of de verhouding met het lied ervoor en erna nog wel in orde is. Dat lukte goed, vinden wij.

“Ik had Winterreise hiervoor al vaker gezongen, maar met een strijkkwartet is het compleet anders. Normaal ben je als pianist en zanger helemaal op elkaar ingespeeld, bij een kwartet ga je als het ware per lied een andere relatie aan. Zo moet ik in Der Wegweiser vooral op de tweede viool letten, bij Die Krähe juist weer op de altviool. Je moet dus precies weten wie wat doet. Misschien voel ik me daardoor iets minder vrij dan met een pianist. Het is het verschil tussen een auto en een vrachtwagen, de een is beweeglijker, stuurt wat makkelijker.

Bariton Martijn Cornet  Beeld Maartje Geels
Bariton Martijn CornetBeeld Maartje Geels

“Op sommige momenten moet je veel forser uithalen. Schubert wil soms een crescendo hebben op een liggende noot. Dat kan op een piano niet, maar met vier strijkers wel. En strijkers kunnen het barre winterweer suggereren door sul ponticello te spelen, dan strijken ze dicht op de kam, waardoor een kaal en scherp geluid ontstaat. De akkoorden die in Der Wegweiser worden neergezet zouden zomaar uit Schuberts strijkkwartet Der Tod und das Mädchen kunnen komen. De kracht ervan is ook meteen een valkuil als je daar niet precies gelijk bent. Lukt dat wel dan is het effect magisch.

“Ja, het zou kunnen dat Schubert zelf al strijkers hoorde in deze liederen. Maar hij had te weinig tijd, was te ziek en stierf een jaar later. Misschien zijn er puristen die zeggen dat je deze liederen niet zo mag bewerken. Dat mogen ze vinden, wij beweren met deze versie geenszins dat die beter zou zijn dan het origineel. Maar in het laatste lied Der Leiermann komt die oude man met zijn draailier en zijn bevroren vingers wel erg dichtbij door de klanken en kleuren die de strijkers daar voortbrengen. Wim ten Have overtuigde ons om dat lied een toon hoger te transponeren. Het voelde precies goed.”

Schubert Winterreise van Martijn Cornet en het Ragazze Quartet verschijnt volgende week bij Channel Classics. Op 17 februari is er een livestream vanuit TivoliVredenburg.

Lees ook:

Winterreise als sublieme belevenis

Wat valt er nu aan Schuberts Winterreise toe te voegen? Deze liederencyclus is toch een monument op zich? De Zuid-Afrikaanse kunstenaar William Kentridge maakt er zíjn reis van.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden