Filmmaker

Autobiografie: Woody Allen slaat terug

Woody Allen met de typemachine die hij op zijn zestiende kocht, en waar hij op zijn 83ste nog steeds zijn scenario's op schrijft.Beeld x

Woody Allen blijkt in zijn memoires een aanstekelijk verteller. In ‘À Propos’ bespreekt hij vooral de pijnlijkste kwestie in zijn leven: de beschuldiging van misbruik.

 Na het lezen van Woody Allens autobiografie ‘À propos’ snap je waarom de Farrows zich tegen publicatie keerden. De 84-jarige New Yorkse ­regisseur gaat uitgebreid in op de beschuldiging van misbruik van zijn destijds zevenjarige adoptiedochter Dylan Farrow (34). Een beschuldiging die door haar broer Ronan Farrow (32) wordt gesteund en waarvan Allen in zijn boek gehakt maakt.

Allen heeft de aantijgingen altijd ontkend, maar was tot nog toe terughoudend in de ­media. Nu vormt de kwestie het hart van zijn memoires, zeker een derde van het boek. ­Helaas, want het is een triest verhaal, een ­familiedrama dat al bijna dertig jaar enorme impact heeft op Allen én zijn kinderen.

In 1992 ontdekte actrice Mia Farrow dat haar 56-jarige vriend Woody Allen een relatie had met haar 21-jarige adoptiedochter Soon-Yi Previn (uit haar huwelijk met André Previn). Farrow was woedend en Allen geeft haar in zijn boek groot gelijk. Vervolgens gebruikte Farrow haar dochter om zich op hem te wreken, zo betoogt Allen op overtuigende wijze. Middenin de voogdijstrijd om hun drie gezamenlijke kinderen – zoon Ronan Farrow en adoptiekinderen Moses en Dylan Farrow – ­beschuldigt Mia Farrow hem er opeens van de zevenjarige Dylan te hebben misbruikt.

Allen citeert uitgebreid uit de onderzoeksrapporten die volgden, opgesteld door twee onafhankelijk van elkaar opererende instanties die na maanden tot dezelfde conclusie kwamen: er heeft geen misbruik plaatsgevonden, het kind is bij het doen van uitspraken mogelijk gecoacht door haar moeder. 

Ze had op zeker moment veertien kinderen

Ook maakt hij in het boek veel ruimte voor het aangrijpende ooggetuigenverslag van zoon Moses Farrow (42), dat gesteund wordt door Soon-Yi, en dat geen spaan heel laat van Mia Farrow als moederkloek. Het beeld rijst op van een actrice met een ongezonde obsessie met kinderen. Ze had er op zeker moment veertien: vier biologische en tien geadopteerde.

Allen neemt in zijn boek zijn dochter niets kwalijk. Hij is ervan overtuigd dat ze het gelooft, dat ze als kind zodanig is bewerkt door haar wraakzuchtige moeder dat ze de leugen voor waar heeft aangenomen. Een pijnlijke kwestie, die maar blijft kleven aan de regisseur, die met honderden vrouwen werkte, voor en achter de camera, jong en oud, debutanten en vedetten. Geen van hen klaagde ooit over handtastelijkheden of erger. 

Intussen vindt Dylans beschuldiging onder invloed van de wereldwijde #MeToo-beweging steeds meer weerklank, ook doordat broer ­Ronan haar publiekelijk verdedigt. Ronan Farrow is een van de journalisten die de ondergang van Harvey Weinstein inluidde, met zijn geruchtmakende publicatie in The New Yorker. 

Behalve deze lange, treurige geschiedenis vol bizarre details belicht Allen gelukkig ook andere episodes in zijn leven en carrière. Oergeestig is het verhaal van zijn jeugd in Brooklyn in de jaren veertig en vijftig. Allen is een pienter en neurotisch Joods jongetje dat een passie ontwikkelt voor strips, films, radio, magie, jazz, poker, baseball, onbereikbare meisjes met een existentialistische inslag en het gedroomde Manhattan over de rivier.

Aan het woord is een briljant en hilarisch verteller, die losjes strooit met Jiddische woorden en zich met de nodige witz en weltschmerz neerzet als een schlemiel, die herhaaldelijk ­terugkeert naar het hoofdthema van zijn boek: “De zoektocht van de mens naar God in een zinloos, gewelddadig universum.” Je proeft dat Allen zijn hele leven geschreven heeft – behalve vijftig scenario’s in vijftig jaar, schreef hij decennialang verhalen voor The New Yorker. Zijn stijl is los, vol vaart, amusant.

Op zijn zestiende gaat hij grappen schrijven voor kranten en op zijn achttiende verdient hij daarmee het driedubbele van wat zijn ouders samen verdienen. Allen breekt door als stand-up comedian, werkt in het theater en voor televisie, om uiteindelijk als selfmade filmmaker Hollywood te veroveren. De jongen met de zwarte hoornen bril, die stijf staat van angsten en fobieën en die de oneliners uit zijn mouw schudt, vindt een wereldwijd publiek. 

Geen film gezien

Zijn liefdesleven noemt hij The Theatre of the Absurd en ook daar doet hij openhartig verslag van. Allen begint zijn boek met een ­opdracht aan Soon-Yi Previn (49), de liefde van zijn leven, met wie hij 23 jaar is getrouwd en twee geadopteerde dochters heeft. Hij blikt ook terug op zijn eerste huwelijk met jeugdvriendin Harlene Rosen, zijn tweede huwelijk met Louise Lasser en zijn liefdesrelaties met Diane Keaton, Stacey Nelkin en natuurlijk Mia Farrow. Voor reflectie op zijn werk en zijn ervaringen in de filmbusiness lijkt Allen niet meer zo veel puf te hebben. Hij houdt überhaupt niet zo van omkijken, geeft hij toe, hij heeft nog nooit een van zijn eigen films teruggezien. Wel blijkt hij van kinds af aan heel goed in ­bewonderen. Talloze filmsterren, filmmakers, schrijvers, komieken en muzikanten passeren de revue. 

Woody Allen staat ertussen, een twintigste-eeuwer die verzeild is geraakt in de 21ste eeuw, samen met de oude, draagbare type­machine die hij op zijn zestiende kocht, en waarop hij nu ook zijn levensverhaal heeft ­geschreven – 0p zijn slaapkamer in Manhattan, zoals ooit op zijn slaapkamer in Brooklyn, aan de andere kant van de rivier. Over de dood: “I am not afraid of death, I just don’t want to be there when it happens.”

Woody Allen, À propos, Prometheus, 352 blz. 21,99

Lees ook:

Woody Allen: ‘De liefde is te ingewikkeld’

Na #MeToo-ophef komt de nieuwe film van Woody Allen, over de liefdesperikelen van een jong stel, alsnog uit. Allen is al 83 en ervaren, maar dat maakt de liefde niet per se gemakkelijker. ‘Eén persoon is al ingewikkeld, laat staan twee.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden