Recensie Boek

Arie Storm kunnen we in Nederland niet missen

Ilja Leonard Pfeijffer wint de Libris Literatuur Prijs 2014 Beeld ANP

Arie Storm roostert al die ijdeltuiten in de letteren, gedreven door een wanhopige liefde voor het boek.

Hooggeëerd publiek. Wij presenteren u de Nederlandse literatuur: een bizar toneelspel vol schmierende acteurs, schreeuwers en poseurs, een podium waar blufferige mannen en vrouwen de dienst uitmaken, waar blije boekhandelaren je de zoveelste bestseller als leestip geven, waar allerlei figuren met onfrisse adem in je gezicht roepen dat lezen zo belangrijk is (terwijl niemand het doet), waar een presentator op televisie een boek omhoog houdt en zegt dat het práchtig is – waarmee die man duizend keer meer impact heeft dan tien recensenten die in hun krant een afgewogen oordeel gaven – waar ijdeltuiten als Tommy Wieringa en Ilja Leonard Pfeiffer shinen als de grote dompteurs in het literaire circus, waar alles draait om show en spektakel. En waar het boek, het echte, kleine en stille literaire boek, het onderspit delft.

Zo zou je de wereld volgens Arie Storm kunnen samenvatten, althans het literaire wereldje zoals hij het beschrijft in ‘Het horrortheater van de Nederlandse literatuur’. De titel is op zich al een provocatie, maar toch ook heel gepast: het boek staat vol griezelige dingen waar je je toch heerlijk aan kan verlekkeren.

Ruim een jaar geleden moest Arie Storm het veld ruimen als toprecensent bij Het Parool. Wat de precieze reden voor het vertrek van Storm ook geweest is, het was - en is nog altijd - een aderlating voor de literaire kritiek. Neemt Arie Storm met dit boek wraak op alles en iedereen, als balling van de Nederlandse literatuur? De vraag dringt zich op, maar het is niet de juiste vraag. Storm maakt duidelijk dat het niet rancune is die hem drijft maar de liefde voor lezen en schrijven, gepaard aan een oprechte, bijna wanhopige bekommernis om literatuur. Niet voor niets begint hij het boek met een jeugdherinnering: zijn oudere zus kijkt verbaasd toe hoe Arie het ene na het andere lege blad vol zit te typen op de schrijfmachine van zijn vader, ogenschijnlijk zonder na te denken. ‘Lezers houden van schrijvers die zeggen dat schrijven hard werken is’, merkt hij op, maar Storm vindt schrijven gewoon leuk en het gaat hem gemakkelijk af. Zo begint het, met schrijfplezier. Daarop volgt leeswoede, liefde voor Maarten ’t Hart, Willy van der Heide (de Bob Evers reeks), Biesheuvel, de studie Nederlands en de intrede in de literaire wereld. Terwijl hij zijn volwassenwording als lezer beschrijft laat hij zien wat literatuur hem waard is, wat het zou moeten zijn.

Arie Storm Beeld Hollandse Hoogte / Rink Hof

“In feite draait het in het geval van literatuur niet om verhalen. De chaos, dat wat anders wordt verzwegen, het ongemakkelijke, het schurende, het malende brein, instincten – dat is literatuur.” Ondertussen schopt en slaat hij links en rechts, niemand is veilig, en laten we wel wezen, dat is natuurlijk genieten. Het horrotheater is een boek vol zijpaden, twijfels, plotselinge woedeaanvallen en fijn tegendraadse opvatting (‘Literatuur is slecht voor je’). De lof van Kellendonk wordt bezongen, Wieringa geroosterd, Giphart opzijgeschoven met zijn ‘seksboeken’, vervolgens geeft hij opportunistische boekhandelaren de zoveelste sneer en krijgen de literaire vertalers nog even onder uit de zak. En ha, daar heb je Tommy Wieringa opnieuw, die irritante egotripper, maar eh, wat is er nu eigenlijk mis met zijn proza? Dat blijft onduidelijk. Alle schrijvers die goed verkopen of zichzelf kunnen presenteren lijken slechte schrijvers in zijn ogen. Storm is nog genoeg onderdeel van het horrortheater om niet van afgunst gevrijwaard te zijn, maar het half gefundeerde, rommelige, en tendentieuze maakt ‘Het horrortheater’ nu juist zo aantrekkelijk. De venijnige aanvallen zijn op een bepaalde manier ook ontroerend, omdat Storms wanhopige liefde voor het boek erin doorklinkt. Dit is het dus - de chaos, wat wordt verzwegen, het schurende, het malende brein – waar Storm het over heeft als hij het over literatuur heeft. Het is tevens waarom ik Storm graag lees.

Ik ben benieuwd wie zich iets gaat aantrekken van dit boek. Ik vermoed dat Job Jan Altena (CPNB), Pieter Waterdrinker, Pfeiffer, Wieringa, Giphart en al die anderen die al vaker zijn aangepakt zullen denken: ach, laat die Storm maar even razen, daarna blijft alles weer bij het oude. Dat is hun goed recht, maar ik hoop dat er op zijn minst een flinke rimpel in de vijver komt. Arie Storm is het soort criticus, querulant en pleitbezorger van literatuur, dat we in Nederland niet kunnen missen. Ook zijn slachtoffers zouden dit grootmoedig moeten beamen.

Het horrortheater van de Nederlandse literatuur
Arie Storm
Prometheus; 192 blz. € 19,99

Lees ook:

Wie verdient de Libris Literatuurprijs 2019? Verliezer Gerwin van der Werf velt een oordeel

Rob van Essen won de prijs, en dat had Gerwin van der Werf ook wel een beetje verwacht. Helaas zat hij met zijn eigen roman niet bij de laatste zes, maar wel een paar andere mooie boeken.

Ilja Leonard Pfeijffer: Ik had het idee dat ik zonder drank niet meer interessant was

Erik Jan Harmens interviewt voor de serie ‘Onverdoofd’ mensen die stopen met drinken. Ilja Leonard Pfeijffer stopte voor zijn Italiaanse vriendin, al is stoppen natuurlijk nooit helemaal definitief.

Schrijvers, stijl zit ook in uw kleding

Nederlandse schrijvers kleden zich bedroevend slecht, stelt Arno Kantelberg, hoofdredacteur van lifestyle-magazine Esquire.

In ons dossier boekrecensies vindt u een overzicht van de besprekingen van pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden