Opinie

'Arcimboldo 2000': kabeljauw met kersensaus

Een bruggenbouwer noemt Jiri Kylian zichzelf in een toelichting bij 'Arcimboldo 2000', zijn cadeau ter ere van het veertigjarige Nederlands Dans Theater. Die bruggen zijn letterlijk aanwezig in het Haagse Lucent Theater: met een stalen boog met treden, loopplanken en een catwalk tot halverwege de zaal verbindt Kylian zijn dansers met het publiek.

Eva van Schaik

Maître de ballet Jiri Kylian serveert zijn cadeau als de chef de cuisine van Kaatje bij de Sluis, een van Nederlands betere restaurants. Ruim tweeënhalf uur lang laat hij de dansers van NDT 1,2 en 3 in een potpourri van productiefragmenten van de laatste vijf jaar stoven en sudderen. In het programmaboekje staan rijk geïllustreerde recepten voor aardbeien met groene pepers, kabeljauw met kersensaus en rode paprika met ansjovisfilets. Foto's van de exotische kostuumontwerpen van Yoshiki Hishinuma vullen dit aan.

Arcimboldo 2000 gaat net als vijf jaar geleden vooral over smaak. Onbetwistbaar hebben deze dansers, variërend van achttien tot vijfenzestig jaar, de smaak van dans te pakken. En hoe! In virtuositeit doen ze niet voor elkaar onder. Dansblommen als keukenmeiden knallen en kirren, duizelingwekkende draaitollen troeven elkaar af in snelheid en voetzoekers banen als slingerende lianen hun eigen weg. Lucullus en Hollebolle Gijs kunnen hun lol op. Wat hapt dat heerlijk weg, al die exotische gerechten op Kylians aanrecht, waaraan ook Patrick Delcroix, Johan Inger en Paul Lightfoot als extra koks plaats nemen. Het ene gerecht na het andere wordt de dansers opgediend: zij spartelen als aan de haak geslagen vissen, kronkelen in een parodie op Mats Ek bizarre pierlala's, vouwen zich open en dicht als origami-bloemen, glibberen als alen in wit damast en krioelen als cactussen in een mousse van duivenborstjes. Na een uur kan ik eigenlijk geen pap meer zeggen. Arcimboldo 2000 is een overdaad volgens beproefd recept. Opgeluisterd met veel licht- en kostuumeffecten.

Bij gebrek aan inspiratie voor een nieuw verjaardagscadeau aan zijn publiek graaide Kylian enkele recente gerechten bij elkaar, met de serene esthetiek van Bella Figura en de razendsnelle solo's uit Indigo Rose. Zijn gulheid ter compensatie van dat achterhouden van iets nieuws levert een onevenwichtig menu op dat steeds zwaarder op de maag ligt. Zwaarder, want minder hilarisch dan zijn Arcimboldo '95. Werd er toen veel gelachen, nu lijkt het lachen de zaal vergaan. De bijsmaak wordt steeds wranger. Want wat als geestige tafelmanieren van vier kindse dansnarren (Arcimboldo '95) begint, mondt via het ingetogen Lamento Mysterioso voor vier paren in donkerblauw uit in 'A way lone' voor drie senioren als roependen in de woestijn om mededogen. Bekkentrekkend en doventaal gebarend. De drie gaan in de orkestbak ten onder als veertig dansers in knallend rode rokken de dansvloer in een laaiende vuurzee veranderen. Een regen van gouden spetters suggereert de finale. Maar Kylian zou zichzelf niet zijn gebleven als hij niet de tafel voor de vier stamoudsten terug laat keren. Terwijl zij zich zwijgend afschminken klinkt het laatste CNN-nieuws: 'there is a certain sense of unrest' meldt een paniekerige reporter uit Sierra Leone. Zijn collega in Israël laat weten dat er sinds jaren niet zoveel raketten vanuit Libanon op Noord-Israël zijn afgevuurd.

Schuberts 'Der Leiermann' weerklinkt, alle dansers herrijzen en stellen zich achter de tafel als een dichte rode haag op. De wereld is geen dansfeest, alle kostelijke waar en alle geslagen bruggen ten spijt. Kaatje Kylian beseft dit en serveert kabeljauw met kersensaus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden