naschrift

Architect I.M. Pei (1917-2019) was de meester van de piramide

Op 102-jarige leeftijd overleed I.M. Pei, de laatste grote modernist van zijn generatie. Zijn ontwerp voor een piramide bij het Louvre was aanvankelijk zeer omstreden.

Verontwaardigd waren de Parijzenaars, over de brutale, modernistische inbreuk die I.M. Pei in de jaren tachtig pleegde op hun stad. De architect was door de toenmalige president Mitterand gevraagd om een nieuwe ingang voor het statige, oude museum het Louvre te ontwerpen, en kwam op de proppen met een piramide van glas en staal.

“Ik kon in die tijd Parijs niet over straat zonder dat mensen me aankeken en zeiden: Ben jij het weer? Wat doe je hier? Wat doe je ons aan? Wat doe je met ons Louvre?”, zo herinnerde hij zich in een documentaire.

Maar Ieoh Ming Pei (vooral bekend onder zijn initialen I.M.) behoorde tot een generatie architecten die niet terugschrok voor een brutaal statement. Hij werd in 1917 geboren in het Chinese Guangzhou, en emigreerde in 1935 naar de Verenigde Staten om architectuur te studeren. Met zijn overlijden, donderdag, is de laatste grote architect heengegaan die nog uit eigen ervaring kon verhalen over de beginperiode van de moderne architectuur. Want Pei kreeg les van Bauhaus-legendes Walter Gropius en Marcel Breuer, en werd beïnvloed door de radicaal-modernistische aartsvader Le Corbusier.

Platgooien

Die laatste stelde ooit voor om het hele centrum van Parijs plat te gooien en te vervangen door een stel wolkenkrabbers; wat dat betreft had Pei zich nog ingehouden in het Louvre. Twee decennia eerder had hij zijn naam wel geleend aan het Pei Plan, een ambitieus, maar omstreden vernieuwingsproject in het centrum van Oklahoma City, waarvoor veel historische gebouwen moesten wijken.

Veel van zijn werk uit de jaren zestig kun je onderbrengen bij wat destijds brutalisme heette: overweldigende structuren van beton die zich niet in de omgeving voegden, maar die domineerden. Waar het vroege modernisme vooral functioneel had willen zijn, werden gebouwen in de jaren zestig weer sculpturen op zich. Zoals het Everson Museum of Art dat Pei in 1968 neerzette in Syracuse, New York.

Het was het startschot van een lange rij musea die hij mocht ontwerpen. Die gelden als de rode draad in zijn oeuvre, dat hem in de loop der jaren langzaam een supersterrenstatus binnen de architectuur bracht. 

Lichtheid

Wie dat oeuvre overziet, moet concluderen dat hij zeker niet bleef steken in het rücksichtslose modernisme van de jaren zestig. Veel van zijn gebouwen zijn eerder licht dan massief; ze ontlenen die lichtheid vaak aan de manier waarop ze zijn opgebouwd uit geometrische vormen. Die piramide in het Louvre is het meest iconische voorbeeld, maar dezelfde piramidevorm komt terug, groot of klein, in talloze gebouwen van zijn hand.

Misschien dat die nadruk op geometrie hem ook bij uitstek geschikt maakte voor het ontwerpen van het Museum voor Islamitische Kunst in Doha, Qatar. Dat werd voltooid in 2008, en was het laatste grote project van I.M. Pei. 

Ook in Parijs zullen ze om hem rouwen. Eerder dit jaar werd de dertigste verjaardag van de piramide bij het Louvre groots gevierd. Critici waren er bij die gelegenheid niet meer te vinden: het gebouw hoort nu net zo bij Parijs als de Eiffeltoren.

Lees ook:  

Ooit een ‘wrat op edel gelaat’, nu een juweel bij het Louvre

De piramide van het Louvre bestaat dertig jaar. De elegante entree van ’s werelds grootste museum geldt nu als een meesterwerk, maar was ooit fel omstreden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden