Review

Arabische wereld leerde jodenhaat van het Westen

Israël moet vernietigd, Joden zijn criminelen. Het antisemitisme van moslims in het Midden-Oosten is 'enorm', zegt Hans Jansen. Een gesprek over Jansens studie 'Van Jodenhaat tot zelfmoordterrorisme', die maandag verschijnt.

De holocaust is een mythe, zegt Mahmoed Ahmadinejad. Daarmee, zegt de Brusselse hoogleraar Hans Jansen, vertolkt de Iraanse president keurig de sinds het optreden van ayatollah Khomeini heersende opvatting in Iran. En niet alleen daar. De ontkenning van de Jodenmoord is in de Arabische wereld gemeengoed.

“Van organisaties als Hamas, Hezbollah en Islamitische Djihad wist ik al wat ze dachten, maar nu heb ik de gewone, gematigde politici en geestelijken laten uitpraten“, zegt Jansen over zijn onderzoek 'Van Jodenhaat naar zelfmoordterrorisme, islamisering van Europees antisemitisme in het Midden-Oosten'.

“Nog nooit heb ik van de voorbereiding van een boek zoveel geleerd als nu“, zegt hij. Rode draad is dat het antisemitisme alomtegenwoordig is. “Ik wist niet dat het zó wijdverbreid was.“

Jansen wijst op Palestijnse schoolboeken die voorbereiden op de djihad. “Een paar maanden geleden verscheen er weer zo'n leerboek, 'Geschiedenis, niveau 10'. 'Het hart van de Arabische wereld is de schietschijf van de zionistische ideologie', heet het daar. In het boek staat een vraaggesprek met de huidige groot-moefti van Jeruzalem, Ikram al Sabri, die eufoor reageert op zelfmoordaanslagen. Hij verheerlijkt in poëtische taal vooral de kindmartelaars, 'hoe jonger, hoe meer ik ze respecteer'. Hun moeders 'offeren met vreugde hun kroost voor de bevrijding van Palestina'.“

“Ook kunnen de scholieren lezen dat de Protocollen van de Wijzen van Zion authentieke documenten zijn.“ Het betreft hier echter een fel antisemitische vervalsing, waarmee Hitler zijn jodenvervolging rechtvaardigde.

De verspreiding van de Protocollen is in het Midden-Oosten 'enorm', zegt Jansen, de ontkenning van de holocaust is 'algemeen'. Ook zien moslims Joden als 'trawanten van de duivel, criminelen, vrouwenschenders, rituele moordenaars'. “En dankzij de Arabische christenen is er de idee aan toegevoegd dat Joden godsmoordenaars zijn; voor moslims, die Jezus niet als God zien, is dat een beetje een rare gedachte, maar ze leeft wel.“

Iran contra Israël, dat is niet verwonderlijk, zegt Jansen. “Maar je verwacht toch niet dat landen die een vredesverdrag met Israël hebben gesloten, in officiële uitgaven antisemitisme verspreiden? Het ergste is Egypte. De ministeries van onderwijs, jeugd en cultuur geven samen 'Palestina in kaarten en documenten' uit. Zoals in allerlei schoolboeken in Jordanië, Syrië komt ook hier de staat Israël niet voor. Dat land zou expansionistisch zijn, een 'groot gevaar voor de hele Arabische natie', 'erger dan het nazisme'. Op de achterflap van het boek staat een foto van de 'sponsor' van dit boek, Suzanne Moebarak. Ja, de echtgenote van de Egyptische president.“

Er is maar één land op de wereld dat niet mag bestaan, en dat is Israël, vat Jansen zijn bevindingen samen. “Nobelprijswinnaar Elie Wiesel vroeg me: hoe kan dat nou? Waarom veroordeelt geen geestelijk of politiek leider in het Midden-Oosten de zelfmoordaanslagen? En waarom zwijgt iedereen in het Westen over dat antisemitisme?“

Dat zwijgen verwijt Jansen zeker de kerken in het Westen. Die hebben wel geprotesteerd tegen de ellendige situatie van de Palestijnen ('Wie zou ontkennen dat de gewone Palestijn lijdt?', zegt Jansen), maar de Nederlandse kerken zouden met hun 'contact met Jezus ook banden moeten voelen met het Joodse volk'.

De Protestantse Kerk in Nederland heeft onlangs toch geprotesteerd tegen de uitlatingen van de Iraanse president? Ja, beaamt Jansen, maar het is hem te mager. “Waar waren de kerken toen de zelfmoordaanslagen hun piek bereikten tijdens de tweede intifada, en Israël dag en nacht in angst zat?“

Jansen begrijpt de kerkelijke terughoudendheid wel. “Christenen hebben 2000 jaar gedacht dat God het Joodse volk verworpen had.“ En er is nog een reden voor de kerken om zich ongemakkelijk te voelen over het islamitisch antisemitisme. Jansen beschouwt de rabiate anti-joodse stemming in het Midden-Oosten als een importproduct, afkomstig uit West-Europa. Moslims en christenen hadden in de Middeleeuwen en daarna allebei weinig op met Joden - het waren duistere, verachtelijke lieden - maar moslims hadden, anders dan christenen, niet de neiging Joden tot de dood te haten. Joden waren in islamitische ogen machteloos.

Tot 1948, de vestiging van de staat Israël. “Dat druist zó in tegen de moslim-overtuiging dat land dat eens door Arabieren is gekoloniseerd voor eeuwig aan Arabieren toekomt.“ De slappe Jood was plotseling een machtige zionist geworden - een onbestaanbare vernedering voor moslims. Met die omslag adopteerde de islamitische wereld de christelijke, West-Europese variant van het antisemitisme.

Jansen: “Ik heb er, kort voor zijn dood, met Simon Wiesenthal over gesproken. Hij zei dat hij wel snapte waarom de kerken zwegen, want dat ze anders geconfronteerd zouden worden met hun eigen geschiedenis. Ik denk dat Wiesenthal gelijk heeft. Zo werkt dat psychologisch. In de spiegel van het Midden-Oosten ziet de kerk zichzelf.“

Van de kerken verwacht de christelijke theoloog Jansen niet dat ze zich met politieke oplossingen voor het Israëlisch-Palestijnse conflict bezighouden. “Maar wel met wat imams vinden, in het Midden-Oosten en hier in Nederland.“

De vrijdagse preken van imams in het Midden-Oosten, waarvan Jansen er 'veel' gelezen heeft, zijn doordrenkt van de 'weg-met-Israël'-idee. Die boodschap bereikt het Westen ook - Jansen heeft niet de illusie dat de moslims in Nederland die hun schotelantenne richten op dergelijke zenders, er immuun voor zijn. “De Europese Unie heeft het onderzocht. Eerst durfde ze de uitkomst niet te publiceren. Die was: De invloed is groot.“

De EU zou de controle op de geldstromen naar de Palestijnse Autoriteit beter moeten controleren, want 'die Autoriteit blijft het wegvagen van de staat Israël huldigen', stelt Jansen. “En die imams worden toch bezoldigd?“

Maandag biedt Jansen zijn boek 'Van Jodenhaat naar zelfmoordterrorisme' aan aan Kamerlid Ayaan Hirsi Ali. “Ik hoop dat het thema 'antisemitisme in het Midden-Oosten' daarmee eindelijk op de politieke agenda komt.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden