Aquarium blijft een beetje vlak, maar is toch vermakelijk

Walter en Birgit worden omringd door blankhouten kisten, die verhuisboxen kunnen zijnBeeld ben van duin

Toneel 
Aquarium
Hummelinck Stuurman
*** 

"Interessant," zegt Walter tegen zijn kersverse buurman Rudi, "dat een vis het enige wezen is dat andere wezens in zijn leefomgeving toelaat, zonder diens bewegingsvrijheid in te perken." 

Maar mensen zijn geen vissen. Dat blijkt wel uit de verwikkelingen in 'Aquarium', de nieuwe komedie van Nathan Vecht. De uitgeverijmedewerker Walter (Guy Clemens) en de tv-presentatrice Birgit (Jacqueline Blom) zijn net verhuisd en hun nieuwe buren Rudi (Pierre Bokma) en Doris (Annick Boer) komen zich voorstellen. 

Rudi is van het licht-autistische type dat zich verliest in de beschrijving van een inductie-kookplaat. Zijn provinciaalse vrouw Doris zet geen punten in haar zinnen en kan daardoor en passant de vreselijkste dingen zeggen. Het stel nestelt zich wel heel gemakkelijk op de bank tussen de verhuisdozen.

Walter en Birgit laten toe dat de grijze muizen hun succesvolle, veilige leven binnendringen als blijkt dat Rudi, die 'iets' doet bij een inlichtingendienst waarover hij 'niets kan zeggen', gevoelige informatie over Walter heeft. Wat dan, hoe dan? En wat is toch dat klikje op de lijn als Birgit telefoneert?

Terwijl helemaal niets concreet wordt, slaat de paranoia toe en geven Walter en Birgit hun privacy in een vloek en een zucht op bij deze onbekenden die weinig goeds in de zin hebben. In een geweldige scène laat Walter zich moedwillig door Rudi (Bokma op dreef) aan een soort Zaanse verhoormethode onderwerpen, omdat zijn 'digitale aanwezigheid' niet honderd procent sluitend zou zijn.

Natuurlijk komen er spoken bovendrijven wat de relatie van Walter en Birgit op scherp zet, maar daardoor openen ze zich ook voor het eerst echt naar elkaar.
Dat is een lichtpuntje in een donkere toneeltekst die toont hoe we in het digitale tijdperk onze privégegevens uit handen geven, hoe we ons onder het mom van abstracte dreiging van onze vrijheden laten ontdoen. Walter en Birgit worden omringd door blankhouten kisten, die verhuisboxen kunnen zijn, maar ook refereren aan eindeloze computerkasten in datacentra. 

Het thema past in het prille oeuvre van Nathan Vecht, die naam maakt met stukken vol onderkoelde humor en modern onbehagen. Ook Aquarium is zeer vermakelijk, maar blijft een beetje vlak. Dat ligt aan de karikaturale personages in de regie van Aat Ceelen, waarin alleen loser Walter een echt gezicht krijgt. Guy Clemens ontpopt zich tot een van de fijnste acteurs van Nederland. "We hebben allemaal recht op het donker," roept hij wanhopig en je weet dat het een ijdel verlangen is. Dat werd al aangekondigd met het welkomstcadeau van die nare buurtjes: een paradijsvis in een zakje water, rondjes zwemmend en van alle kanten bekeken, tot in de eeuwigheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden