In Memoriam Anner Bijlsma

Anner Bijlsma (1934-2019): een barokpionier die zijn cello trouw bleef

Anner Bijlsma in 1991. Beeld ANP Kippa

Cellist Anner Bijlsma is op 85-jarige leeftijd overleden. Een grootheid in de oude muziek is heengegaan.

Ze vormden een legendarisch trio – Gustav Leonhardt, Frans Brüggen en Anner Bijlsma. De klavecinist, blokfluitist en cellist waren gedrieën de godfathers van de Hollandse stroming in de authentieke barokmuziek in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Pioniers waren ze, bij wie musici van over de hele wereld les kwamen nemen. Leonhardt overleed in 2012, Brüggen in 2014, en sinds gisteren is ook de laatste van het trio er niet meer.

In de nacht van woensdag op donderdag overleed Bijlsma, 85 jaar oud, in zijn woonplaats Amsterdam. Zijn familie, hij was getrouwd met violiste Vera Beths, maakte dat gisteren bekend. Daar waar Leonhardt en Brüggen zich steeds meer op het dirigeren gingen toeleggen, bleef Bijlsma zijn cello trouw. Hij ontwikkelde zelfs een antipathie voor dirigenten, omdat hij vond dat er te veel persoonsverheerlijking rondom hen hing.

Bijlsma zat daarom maar zes jaar als solocellist in het Concertgebouworkest, waar hij speelde met grootheden als Klemperer, Monteux, Haitink en Rosbaud. Maar het orkestleven was niet aan hem besteed. Bijlsma wist wat hij wilde, en vooral wat hij niet wilde, en heeft dat zijn hele leven uitgestraald. Daarom zette hij ook een r achter zijn oorspronkelijke voornaam Anne, omdat hij bang was dat ze hem anders voor vrouw zouden aanzien.

Bijlsma speelde veel en graag samen in kleiner kamermuziekverband. Samen met zijn vrouw en altviolist Jürgen Kussmaul richtte hij het ensemble L’ Archibudelli op. Het was in basis een trio, maar kon naar believen worden uitgebreid met musici uit de directe omgeving van Bijlsma en Beths. Ze maakten veel cd-opnamen, waarvan er meerdere internationale prijzen wonnen.

Bijlsma kreeg aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag les van Carel van Leeuwen Boomkamp. Hij heeft zich zijn hele leven beziggehouden met de Cellosuites van Bach. Twee keer nam hij ze alle zes op en hij publiceerde er een boek over, waarin hij een revolutionaire, nieuwe speelwijze voor deze muziek uit de doeken deed. Er kwam veel kritiek op. Vijf jaar geleden kreeg hij tijdens de Cello Biënnale in Amsterdam een internationale oeuvreprijs uitgereikt. Al speelde hij de laatste jaren zelf niet meer vanwege fysieke ongemakken, hij was geliefd als leraar. In Trouw zei hij vijf jaar geleden: “Het fijnste van een leven als musicus is dat je er iedere dag van kunt genieten. Mijn vader was trombonist in het Residentie Orkest en zei: als de mensen zouden weten hoe heerlijk we dit vinden, dan zouden ze er geen cent voor willen betalen.”

Lees ook:
Muziek kun je denken, weet Anner Bijlsma (70). Gelukkig voor de cellist, die al een jaar niet kan spelen

In 2004 waren we op bezoek in het huis van Anner Bijlsma aan het Amsterdamse Vondelpark. Overal klonk muziek. Op 1-hoog repeteert een violist, verderop klinkt een cello. In de keuken maken twee Amerikaanse gasten hun ontbijt. Bijlsma loopt tevreden als een huisvader van een groot gezin rond. Dit vond hij prettig: mensen en muziek om hem heen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden