interview

Annemarie Kremer zingt in Essen een wereldse Salome

Annemarie Kremer draagt in deze 'Salome' geen jurk of gewaad, maar eenvoudige, moderne kleding.Beeld Martin Kaufhold

In het Aalto-Musiktheater in Essen voltrekt zich een klein wonder. Daar zingt Annemarie Kremer met adembenemend gemak de loodzware titelrol in Strauss' 'Salome'. Pure power verpakt in pijnlijke pracht. Het gaat door merg en been.

Daar staat ze dan, uithijgend, moederziel alleen op het lege, donkere toneel. Een felle spot op haar gericht. Ze heeft een onopvallend wit overhemd aan, een gewone spijkerbroek, simpele gympen. Applaus en gejuich nemen ondertussen orkaanvormen aan, het duurt en het duurt maar. Het publiek in het Aalto-Musiktheater in Essen heeft zich hoorbaar volledig overgegeven aan de zangeres die net de hondsmoeilijke titelrol in Richard Strauss' 'Salome' tot een glorieus einde heeft gebracht. Die zangeres is de Nederlandse Annemarie Kremer, die sinds 2011 al in acht verschillende producties overal ter wereld haar Salome heeft laten horen. Alle acht keer met hetzelfde succes.

Of zo'n applaus ooit went, luidt de eerste vraag als we elkaar zo'n kwartier later bij de artiesteningang van het theater treffen. "Nee, dat went nooit. De adrenaline giert na dat denderende slotakkoord uit de orkestbak al gigantisch door je aderen, en dan krijg je er met zo'n applaus nog een stoot bovenop. Dat is echt een bijna fysieke ervaring."

Annemarie Kremer. Ze heeft een wereldcarrière, die een klein beetje aan Nederland schampt. In 2015 maakte zij bij de Nederlandse Reisopera een sensationele belevenis van de titelrol in Puccini's 'Madama Butterfly', en daarvóór kreeg ze bij Opera Zuid aardige kansen ('Rusalka', 'La fille du régiment'). Tegenwoordig ontketent Kremer vooral furore in het buitenland. De zangeres bekent het jammer te vinden dat ze niet vaker in Nederland zingt, maar haar focus ligt niet meer per se op Nederland. Ze woont al lang in Frankrijk. Ze benadrukt dat ze een fijne carrière heeft en uiteindelijk gaat het haar meer om de rol dan om het theater waarin ze die rol zingt.

Lugubere scène

En dat die rol steeds vaker die van Salome is, vindt Kremer bepaald geen straf. Ze is daardoor in de geschiedenis van de Nederlandse operawereld een uniek fenomeen, want niet eerder was er een Nederlandse sopraan die Strauss' opera aankon. Bijzonder dat Kremer er geen moeite mee had om meteen na de zware voorstelling te praten, maar Kremer is dan ook niet zomaar een zanger. Na afloop van 'Salome', waarin de pijnlijke pracht en de pure power van haar interpretatie door merg en been ging, kreeg je de indruk dat ze de hele opera zó weer zou kunnen zingen. Klopt die indruk? "Ja, ik heb het gevoel dat ik dat inderdaad zomaar zou kunnen. En dat is maar goed ook, want ik ga Wagners Isolde zingen, ook een zware rol, en minstens twee keer zo lang als Salome."

En hup, na deze opmerkelijke ontboezeming floept het licht pardoes uit. We zitten in Kremers kleedkamer in een bijna leeg theater. Ergens beneden zit nog een portier. De lampen in de kleedkamer werken op sensoren. Zitten we te lang stil, gaan ze uit. Het wordt mede daardoor een tamelijk hilarisch gesprek in dat niet al te luxueuze kamertje in Essen.

Misschien dat die onbedoelde vrolijkheid wel expres op ons pad komt, want deze 'Salome' was in de regie van Mariame Clément een ervaring, waarvan je als kijker al moet bijkomen, laat staan als zanger. Strauss' opera is in een librettogetrouwe enscenering al een mokerslag. In het kort: de verwende, perverse prinses Salome krijgt na een sensuele dans haar stiefvader Herodes zo ver dat die het hoofd laat afhakken van de profeet Johannes de Doper. Hij heeft immers gezworen dat Salome na die dans alles van hem kan eisen. Dat hoofd dus, waarmee Salome dan de liefde bedrijft.

Clément heeft het verhaal een extra keiharde draai gegeven door er jarenlang seksueel misbruik, incestueuze pedofilie en zelfmutilatie in te verweven. De lugubere scène met het hoofd speelt zich af in Salome's kinderkamer, daar waar ze door haar stiefvader misbruikt is. In de beruchte dans beeldt Salome die vreselijke episodes uit haar jeugd uit. Op schaarse video's hebben we dan al gezien wat er voorgevallen moet zijn in dat kinderleven. Salome viert in deze voorstelling haar 18de verjaardag, en ze neemt op haar feestje geen wraak op de profeet, die haar geen blik waardig gunde, maar op haar stiefvader, die juist veel te vaak naar haar keek. Voor de toeschouwer werkt dat naargeestige concept, en het is regie-technisch erg overtuigend uitgewerkt. Maar hoe vindt Kremer het eigenlijk om de rol die ze zich zo eigen maakte nu in de visie van Clément te spelen? Steeds maar weer naar het pijpen van een ander te dansen, je eigen Salome steeds weer inleveren.

"Dat is wel moeilijk ja. Ik zie Salome als een veel emotioneler en dierlijker personage, dan ik zojuist gespeeld heb, maar ik sta open voor goede ideeën, en Clément had die zeker. Zij wilde dat ik Salome heel sec en rationeel speelde, in moderne dagelijkse kleding. Dat moeten missen van een echt kostuum voelde eerst wel als inleveren. Met een jurk, of liever, een gewaad kan ik wat meer aanvangen, voel ik me meer haar. En die beruchte dans is bij veel regisseurs altijd een ding. Het ziet er meestal wat sukkelig uit, een zangeres die probeert te dansen. Ik heb zelf een dansopleiding gehad en hou ervan. In Hongkong en Brazilië mocht ik echt dansen met de zeven sluiers, en in Napels - dat vond ik zelf de mooiste oplossing - danste ik samen met het ballet daar. In Wenen was het half dans, half theater. Daar ging ik ook aan het eind naakt, zoals in het libretto staat.

Ja, de eerste keer had ik daar wel moeite mee, maar hét moment bleek uiteindelijk niet lastig. Het paste organisch in het geheel en je bent met heel andere dingen bezig, de muziek en de dirigent. Hier in Essen doe ik een pantomime met een masker op. De regisseur wist ongeveer wat ze wilde en we hebben tijdens de repetities geïmproviseerd. En ineens 'zat' het. Alsof het er altijd al was en je het uit de lucht plukt. Zoals een brok marmer waar het uiteindelijke beeld al inzit."

Eigenwijs

Haar eerste Salome deed Kremer in 2011 bij de Wiener Volksoper. Hoe wist ze dat ze het zou aankunnen? "Ik heb daar gewoon auditie gedaan en terwijl ik nog bezig was met het 'Schlussgesang' zei de casting directeur: 'Stop maar, u heeft de rol!' Het was een hele grote stap. Je werkt ernaar toe en je bereidt je zo goed mogelijk voor, maar je weet pas of je het kunt na de eerste voorstelling. Je moet die rol in je lijf krijgen en dat kan alleen maar door het echt te doen, met dat enorme orkest in de bak onder je en met een volle zaal voor je. Ik weet dat men deze rol als een 'killer' beschouwt, maar dat voel ik zelf niet. Salome is zó mijn rol."

Kremer gaat haar eigen weg en is om niet al te afhankelijk te worden nooit langer dan vier jaar bij een zangleraar gebleven. Ze draagt de kennis van fantastische leraren in haar rugzak mee, maar koestert nu vooral haar eigen inzicht. Ze houdt er niet van om in een hokje geduwd te worden, en ze kreeg in Nederland geen support van haar achterban toen ze zwaardere rollen als Butterfly en Tosca wilde gaan zingen. En dus besloot ze alleen verder te gaan. De operapersonages die aan de horizon liggen - Isolde en Turandot - geven aan dat Kremer met succes de zwaarste kant op gaat.

"In september al ga ik in Linz Isolde zingen. Dus ben ik veel met haar bezig. Partituurtje, pianootje, studeren. De rol steeds maar doorspelen en -zingen. Isolde is weer een nieuwe stretch, je stembanden moeten er aan wennen. Eigenlijk gewoon een kwestie van spieren trainen. Ik wil om de stem gezond te houden ook de lyrische rollen blijven doen, en geen hardloper zijn die zich alleen maar in de marathon specialiseert. Eigenwijs vinden mensen mij, en dat klopt. Ik ben blij met hoe mijn stem zich ontwikkelt, maar ik ben vooral blij met mijn innerlijke stem, die zegt dat ik vooral zelf een stempel op een rol moet drukken. Het moet geen stempel van een ander zijn, maar van binnenuit mij komen. Dat vertrouwen heeft me nog nooit beschaamd."

Annemarie Kremer is in Essen nog als Salome te bewonderen op 19 april, 3, 9 en 23 mei, 8 juni en 1 juli. www.theater-essen.de

Elke week nieuwe voorstellingen, besproken door onze recensenten

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden