recensie

Animatie is een prima vorm om het verhaal van Luis Buñuel te vertellen

Buñuel in the Labyrinth of the Turtles Beeld -

Buñuel in the Labyrinth of the Turtles
Regie: Salvador Simó
★★★★★

Kunst kan de wereld veranderen, roept de een. Nee, militaire coups veranderen de wereld, roept de ander. Het is 1930. In een café in Parijs discussieert een groep vrienden over de transformerende kracht van kunst. Wat vind jij Luis, vraagt iemand. Het beeld draait naar rechts. Aan het eind van de tafel zit filmmaker Luis Buñuel, met Salvador Dali de andere grote surrealist van dat moment. In een nonnenhabijt.

Deze deels met Nederlands geld geproduceerde animatiefilm is even excentriek als zijn onderwerp. Buñuel was in 1930 nog een echte provocateur: hij wilde mensen aan het denken zetten door ze te ontregelen. Zijn eerste korte film een jaar daarvoor, ‘Un chien andalou’, was een surrealistisch manifest en een mijlpaal in de kunst. Zijn volgende film, ‘L’ âge d’or’, zou door de rooms-katholieke kerk verboden worden. Niemand in Parijs wilde hem daarna nog geld lenen voor een volgend project. 

De enige die dat nog wel deed, nota bene met geld dat hij in de loterij had gewonnen, was Buñuels Spaanse vriend Ramon Acin, tevens producent en bekend anarchist. Buñuel vertrekt naar Spanje en dan begint het eigenlijke avontuur waarover deze film wil vertellen: de totstandkoming van Buñuels 27 minuten durende documentaire ‘Las Hurdes’, vernoemd naar een gebied tegen de grens met Portugal waar mensen, zo ontdekte Buñuel, zo arm waren dat het leek alsof ze nog in de Middeleeuwen leefden.

Bizarre nachtmerries

Animatie blijkt een uitstekende vorm om dit verhaal te vertellen. Vanwege de creatieve vrijheid die het medium biedt: in dezelfde stijl kun je zowel de hachelijke avonturen van de kleine crew laten zien als Buñuels bizarre nachtmerries. Maar de keuze voor animatie past ook om een andere reden: Buñuel nam het bij het maken van Las Hurdes niet zo heel erg nauw met de feiten.

Voor vertrek had hij over excessieve armoede en ellende in het gebied gelezen en als hij zag dat de werkelijkheid wat minder dramatisch was, zette hij die gewoon naar zijn hand. Om die spanning tussen feit en fictie te benadrukken, verschijnen af en toe beelden uit de documentaire tussen de animatie door. 

In wezen gaat de film over de betrokkenheid van de kunstenaar bij de wereld om hem heen. Buñuel begint het filmen van Las Hurdes als een volgend surrealistisch project en verschijnt ook tussen de straatarme bewoners in nonnenhabijt. Hij ziet echter in dat de provocatie hier geen effect heeft. De provocatie is in feite deze extreme armoede aan de wereld laten zien. Je ziet het moment verbeeld waarop Buñuel als mens en als kunstenaar de stap naar een hoger niveau maakt. Dan is de film op z’n sterkst.

Filmrecensies

Elke week worden de nieuwste films besproken door onze recensenten. U leest de recensies hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden