Poëzie

Angst werd het lied van Vlaams dichter Leonard Nolens

In de vele jaren dat hij schrijft, heeft Nolens zijn ingewikkelde verhouding tot het leven tot schitterende poëzie gebeeldhouwd.Beeld ANP

Leonard Nolens
Balans
Querido; 54 blz. € 16,99

'Mensen sterven tegenwoordig vaak / te laat", zo citeert de Vlaamse dichter Leonard Nolens een arts die zich een paar jaar terug in de Volkskrant uitsprak over mensen van 80,90 jaar die er veel voor over hebben om 'nog niet weg' te hoeven. Met Seneca noemt Nolens dat 'gebedel om leven'. Maar kun je bij een maatschappelijke discussie als deze buitenstaander blijven als je zelf ook niet meer de jongste bent? Nolens kiest positie met een vraag: "Ben ik bang?"

De dichter, die dit jaar 70 is geworden, gaf zijn nieuwe bundel de titel 'Balans'. Hij blikt daarin terug, weegt zijn leven en zijn werk.

Vader

Nolens portretteert zichzelf als vader: "Lang geleden kreeg ik van mijn vrouw twee zoons. / Wij zijn mekaar niet kwijtgeraakt / en gaan met zijn drieën vanavond laat op stap in de stad." De bijna 'broederliefde' tussen vader en zoons, heeft hij op zijn beurt nooit gevoeld. Want hij, de nakomer van het gezin, heeft zijn eigen vader nooit goed leren kennen. Een gruwelijke scène onthult iets van het waarom:

"Zijn nieuwe Volvo laat beneden total loss / en vijftig jaar de motor draaien, zijn dood verjaart / en zit verbrijzeld aan het stuur, een kettingroker / met mijn gezicht, hij heeft mij niet voor niets gemaakt."

Hij werd een jongen die als geheime roepnaam 'pijn' had, en precies die pijn werd het grondgevoel van Nolens' poëzie. Het zal niet voor niks zijn dat 'Balans' opent met een gedicht voor de Chinese dichter Meng Jiao (751-814), die schreef over een vader die zijn zoons verliest. Nolens biecht op jaloers te zijn 'op je talent voor pijn'.

Ingewikkelde verhouding 

In de vele jaren dat hij schrijft, heeft Nolens zijn ingewikkelde verhouding tot het leven tot schitterende poëzie gebeeldhouwd. Schuchterheid kneedde hij tot een ferme toon, de wens zich aan alles te onttrekken zette hij om in een luide roep om deel te nemen, angst werd een lied. Die 'zes decente decennia zonder fatsoenlijk beroep' (het dichterschap) worden ook door Nolens gewogen. Maar was er een keus? Had hij, de zelfverkozen buitenstaander, iets anders dan dichter kunnen worden? Waarschijnlijk niet: "Het zong zich wanhopig omhoog / zoals op mijn tafel die dansende wesp in de hals van een bierfles."

Ergens is 'Balans' minder dwingend, minder stuwend dan veel eerder werk van Nolens. Het bezwerende 'Bres', bijvoorbeeld, waarvoor hij in 2008 de VSB Poëzieprijs kreeg, of 'Opzichtige stilte', zijn 'poëtische verslag uit de kliniek'.

Maar evenzogoed bewijst hij opnieuw een van de grootste liefdesdichters van het Nederlands taalgebied te zijn. Want aan de vele liefdesverzen voor zijn geliefde Leen voegt hij op- nieuw een paar mooie toe. Liefde kan de altijd onderhuids aanwezige paniek bezweren, de wetenschap dat iemand er is, zelfs al is die ver weg. "Ik ging op je glimlach voor maanden de lucht in."

Beeld Leonard Nolens
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden