Anekdotes brengen PAN tot leven

AMSTERDAM - De kunst- en antiekbeurs PAN heeft dit jaar duidelijk iets om trots op te zijn. Als een Kaaba staat aan het eind van de entreelaan van de beurs een zwart hokje waarin het herontdekte Rembrandt-schilderij 'Oude man met tulband' pontificaal te pronk hangt. Het is hét topstuk van de beurs, al is het niet te koop. Wie om het zwarte kapelletje heen kijkt, komt echter genoeg toppers tegen waarvoor wel de portemonnee getrokken kan worden.

'Ik draag sware rouw voor mijn sterven. Vaarwel mijn lief. Aagje Roomsch gedoopt 15 juli 1787'. Met hanenpoten staat het achterop een speelkaart van een hartenheer geschreven. Zulke vondelingenkaartjes werden in die jaren vaak gevonden. Soms is het maar een halve speelkaart. De andere helft bleef in het bezit van de moeder die daarmee - in betere tijden - haar kind weer bij het weeshuis op kon eisen. Het exemplaar bij Antiquair Pieter Mefferdt ( 1 500,-) overtreft in al zijn eenvoudige drama in ieder geval de prachtigste schilderijen die elders hangen.

Een beurs als de PAN is niet alleen fascinerend door de grote hoeveelheid kunst- en antiek van het meest uiteenlopende pluimage, maar zeker ook door dit soort 'petite histoires' die aan veel stukken kleven. De meeste standhouders zijn weliswaar in de eerste plaats handelaar, maar vaker nog zijn ze liefhebbers die boeken en teksten navlooien op de kleinste details die aan hun stukken te ontlokken zijn.

John Endlich - specialist in zilver - wijst bijvoorbeeld op een forse beker uit 1668, die is opgesierd met gravures gebaseerd op schilderingen van de schilder Van der Venne. Bij de beker hoort een vrij grof geschilderd doek van Israel Couvijn, waarop het drinkgerei staat afgebeeld.

Een vraag over een bloemstilleven van Jan Mankes ( 160 000,-) is bij Van der Werff de aanleiding voor een enthousiast verhaal over de werken van Mankes die de handelaar zelf in bezit heeft gehad en hoe hij bij de zoon van de kunstenaar onderuit een kist met tekeningen drie olieverfwerken viste.

Rob Kattenburg - de marine-specialist - is een liefhebber die het liefst meteen een boekje publiceert wanneer hij een doek met een interessante historie in zijn handen krijgt. Ditmaal is die koningsbehandeling weggelegd voor het kolossale doek 'Symbolische afbeelding van de overwinningen van Jan Pieterszoon Coen op de Spanjaarden en Portugezen' van Hendrick Cornelisz. Vroom (1,5 miljoen gulden).

De Vroom is niet de enige top-marine op de beurs. Het wemelt van de fraaie zeeschilderijen. Zo zijn er drie werken van Simon de Vlieger, een kunstenaar die maar zeer mondjesmaat op de markt komt. Kattenburg heeft er één ( 975 000,-), Rob Noortman heeft een mooie (2,5 miljoen gulden) en dan is er ook nog één bij P. de Boer (+/- 500 000,-). De prijsverschillen hebben met periode, restauratiegeschiedenis en algehele staat te maken.

Om die reden moet bijvoorbeeld het op zich vrij kleine zeegezicht van Willem van der Velde de jongere bij Salomon Lilian 1,5 miljoen gulden kosten. Het is een vroeg werk uit de Amsterdamse periode en het heeft 200 jaar op een kasteel in Engeland gehangen, waardoor de staat heel zuiver is. En daarnaast is het gewoon een prachtig werk.

De diversiteit blijft de sterkste troef van de PAN. Of het nu gaat om Braziliaanse indianentooien uit de jaren vijftig en zestig bij . Polak (2 200 tot 10 000 gulden) of om Japanse prentkunst (al vanaf een kleine honderd gulden bij diverse stands). Bijzonder is ook een bronzen crucifix (dertiende eeuw) uit het Franse Limoges bij A. Vecht. Het moet 38 000 gulden opbrengen, terwijl een minstens zo mooi exemplaar zonder kruis voor 22 000,- te koop staat. Dezelfde handelaar heeft ook Frans ivoor-snijwerk uit de veertiende eeuw in de aanbieding (onder meer een beeldje van Johannes de Doper, 225.000,-) en een ruim één meter hoog walnoten beeld van Maria en kind toegeschreven aan de vijftiende eeuwse Weense houtsnijder Jacob Kaschauer ( 275 000,-). Lopen, zien en verhalen horen (en daarna misschien kopen), dat is de essentie van de PAN.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden