Review

Ammaniti ontstijgt de banaliteit niet

Na het internationale succes van de zinderende korte roman 'Ik ben niet bang' (2001) en de gelijknamige film kan de Nederlandse lezer nu kennismaken met een van Niccolò Ammaniti's vroegere werken, 'Ik haal je op, ik neem je mee', oorspronkelijk geschreven in 1999. Het is de eerste proeve van Ammaniti na zijn periode als horror-, geweld-en pulpschrijver: ook hij behoorde tot de Italiaanse schrijvers die zich veelzeggend presenteerden als de 'jonge kannibalen'.

In 'Ik haal je op, ik neem je mee' trekt Ammaniti bijzonder behendig aan de touwtjes van een aantal parallelle levens. Allemaal hebben ze hun geografisch middelpunt in Ischiano Scalo, een dorp aan de Via Aurelia, niet ver van Rome. Een van de twee mannelijke hoofdpersonen is de twaalfjarige Pietro Moroni, het buitenbeentje van zijn klas: hij houdt niet van sport, maar van boeken, van fietsen in zijn eentje, en vooral van het bestuderen van griezelige dieren.

De andere mannelijke hoofdpersoon van 'Ik haal je op, ik neem je mee' is de allerminst schuchtere Graziano Biglia, een uit Ischiano Scalo afkomstige playboy, die de veertig ruim is gepasseerd. Pietro en Graziano hebben op het eerste gezicht niets gemeen, afgezien dan van het feit dat Ischiano Scalo hun geboorteplaats is en dat hun beider levens zich in een kritieke fase bevinden.

De eenzame Pietro Moroni was op een noodlottige avond door zijn vaste bullies gedwongen om mee te doen met een inbraak in school en met het vernielen van dure spullen. Natuurlijk was hij als enige van het stel gepakt en gestraft met vijf dagen schorsing. Zijn vader had die schorsing kunnen voorkomen door met de onderdirectrice te gaan praten, maar vader had, zoals gewoonlijk, botweg iedere hulp geweigerd: ,,Ík heb toch niet ingebroken op school. Ík heb toch niet over me heen laten lopen door een stel uilskuikens. Ik deed gisteravond gewoon mijn werk en ben toen gaan slapen.” Tot overmaat van ramp blijkt vlak voor de zomervakantie dat het schoolbestuur Pietro nog eens extra heeft willen beboeten door hem, als enige leerling van de hele school, niet te laten overgaan. Aan het begin van die zomer voelt Pietro zich aan zijn lot overgelaten, meer dan ooit.

Graziano Biglia's problemen zijn van een heel andere orde. Hij realiseert zich dat hij in zijn leven eigenlijk maar bitter weinig heeft bereikt. Weliswaar heeft hij vele honderden vrouwen verleid, de hele wereld afgereisd met zijn gitaar, overal (op stranden en in discotheken) van zich doen spreken, maar hij heeft er genoeg van: ,,Weg met dit zwerversbestaan, die freaky shit, weg met seks zonder liefde, weg met drugs. Verlossing.” De Verlossing ziet hij belichaamd in Erica Trettel, een jong sexy leeghoofd met wie hij een heel nieuw leven hoopt te beginnen in Ischiano Scalo, als eigenaar van een jeanswinkel en hoofd van een gezin.

Het loopt anders. De schone Erica laat de grote Graziano zitten voor een spannende tvpersoonlijkheid, die net iets meer voor haar in petto lijkt te hebben. En opeens is Graziano moederziel alleen in zijn geliefde geboortedorp, plotseling in een heuse identiteitscrisis.

Dan pas raken de twee zeer uiteenlopende levens van Pietro en Graziano met elkaar verstrengeld: de stoere Graziano redt op een dag bij toeval de hulpeloze Pietro uit de klauwen van zijn sadistische belagers, waarna er een tragische hoofdrol is weggelegd voor Pietro's mooie, eenzame lerares Flora Palmieri. Graziano loopt namelijk ook haar bij toeval tegen het lijf en is meteen geinteresseerd. Misschien kan hij zijn gekrenkte ego oplappen door deze mysterieuze vrouw te verleiden en met haar een nieuw leven te beginnen. De onervaren en manschuwe Flora valt voor Graziano's charmes, al moet er tot zijn schande wel een Spidermanpilletje aan te pas komen. Ondanks die valse start ontstaat er een stormachtige romance en Graziano vraagt haar zelfs ten huwelijk. Maar hij kan het geluk niet aan. In een ronduit dramatische ontknoping wordt de broze Flora vermorzeld tussen Graziano's kleinhartigheid en een 'ver-vloekt moment' waarop Pietro zijn onschuld verliest.

Op de omslag van de Nederlandse versie staat een lyrische typering te lezen: ,,een prachtig fresco van liefdesverhalen, verborgen verlangens, idealen, verraad en vriendschap [...] een monument voor de prachtige, diepe wond die we jeugd noemen”. Deze typering wekt verkeerde verwachtingen: van de gevoelige menselijkheid die 'Ik ben niet bang' karakteriseert, is nauwelijks iets terug te vinden in deze virtuoze en prettig leesbare, maar eerlijk gezegd net iets té gelikte aaneenschakeling van personages en (liefdes)geschiedenissen. In de wereld van 'Ik haal je op, ik neem je mee' voeren oppervlakkigheid en banaliteit uiteindelijk de boventoon. Dat weet Ammaniti met zijn literaire gegoochel en razendsnelle stijl niet weg te nemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden