TV-Column Maaike Bos

‘America to Me’ is een highschoolserie waar ‘Spangas’ niks bij is

Afgelopen week viel ik na mijn zomerstop en hectische verhuizing in een aflevering van de tiendelige documentaireserie ‘America to Me’ (VPRO), en ik bleef gepassioneerd plakken de rest van de week. Het is plat gezegd een middelbareschoolserie waar ‘Spangas’ niets bij is, en nog reallife ook. Vrijdagavond is het slot, maar ik zou willen schreeuwen: kijk ‘m vooral terug.

Een jaar lang kroop documentairemaker Steve James met zijn cameraploegen onder de huid van twaalf leerlingen van verschillende huidskleuren op de school van zijn eigen kinderen vroeger, Oak Park and River Forest High School in Chicago. Het is een gemengde, kansrijke school en toch scoren de gekleurde leerlingen veel lager, zelfs als ze hoogopgeleide, betrokken ouders met geld hebben. Dat moet wel aan de onuitgesproken werking van ras liggen, denkt James. Want de leuze ‘Make America Great Again’ heeft voor veel van zijn landgenoten de bijgedachte ‘Make America White Again’, zei hij woensdag bij DocTalks op NPO2Extra.

Zo’n thema zou een degelijke, politiek correcte serie kunnen opleveren die uiteindelijk door niemand gezien wordt. Nee, hij maakte er een meeslepende highschoolserie van, met twaalf heel diverse karakters van wie je gaat houden. Zijn filmploeg draaide duizenden momenten in een les Engels, een training in een spoken word-club of sportteam, maar ook interviews met leerlingen, ouders en docenten. In tien delen van een uur kun je als maker flink de breedte en diepte in.

Het resultaat is een miniportret van de Amerikaanse samenleving, waarin alle leerlingen worstelen met identiteit, motivatie en zelfvertrouwen, maar de helft ook met sluipend racisme.

Als de zwarte Kendale (achternamen worden niet gegeven) in zijn wedstrijd worstelen bovenop ligt en een punt scoort tegen een witte tegenstander, zijn de witte toeschouwers feller dan anders tegen de scheidsrechter. In de klas merkt de gevoelige Chanti (Vietnamese moeder, zwarte vader) dat witte klasgenoten veel vanzelfsprekender ruimte en spreektijd innemen. En de witte leraar Engels Jamie Sieck is opmerkelijk onzeker wanneer hij in de les over slavernij wil spreken, zo gevoelig ligt dat daar.

Collega Jessica Stovall - zelf gekleurd - geeft haar collega’s onvermoeibaar feedback over hun aanpak van raciale verschillen. Want hoezeer de witte mensen ook open staan voor het zwarte perspectief, zo’n vader van (witte) Brendan zegt dat hij niet altijd zin heeft om zich bewust te zijn van zijn kleur en witte privilege. Tja, de zwarte leerlingen hebben nooit de luxe om te kiezen wanneer hun kleur wel of niet een kwestie is.

De kracht van America to Me is dat je zo meeleeft met die twaalf adolescenten in al hun twijfel en talent, dat je hen allemaal het beste gunt en beledigd bent als ‘jouw’ hoofdpersoon zich in de hoek gedrukt voelt. Over Making America Great Again gesproken: deze serie is een recept voor empathie en begint Amerika al een beetje beter te maken. Veel scholen en steden organiseren filmvertoningen ervan, en James vertelde dat een zwarte docent en een aantal leerlingen al veranderingen hebben geëist. Het kan pas verbeteren, zegt hij, als ook witte mensen begrip krijgen en verbetering willen.

Ik kan me niet voorstellen dat je na deze serie onbewogen blijft.

Vier keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden