Review

Amateurs veroveren opera ' Nixon in China' met passie

Een ferme felicitatie is op zijn plaats bij de tweede lustrumviering van het orkest Uboaster, een samenwerking van twee Utrechtse studentenformaties: het Utrechts Blazers Ensemble (opgericht in 1980) en het Strijkorkest Zoroaster (opgericht in 1985). Een nog fermere gelukwens past het volledig slagen van hun jubileumvoorstelling: niets minder dan John Adams' grote opera ' Nixon in China' uit 1987.

Wonderbaarlijk om mee te maken hoe de twee amateurensembles onder de precieze en geconcentreerde leiding van Paul Janse (als dirigent autodidact) bijna drie uur lang op zeer hoog niveau musiceerden. Pas helemaal op het eind, als Adams tijdens de slotmonoloog van Tsjoe-en-Lai zijn opera met wat poëtische strijksoli laat eindigen, vallen er her en der wat muzikale steekjes, maar dan hebben Uboaster en Janse allang bewezen dat ze de verraderlijkeenvoudige partituur volledig in de vingers hebben.

Omdat het een feestje is, zit Uboaster prominent op het toneel van de immense Theater Fabriek Amsterdam en is het niet weggestopt in een orkestbak. Het orkest is opgesteld als een enorme taartpunt. De bladmuziek van de musici staat op vuurrode lessenaars en de musici en dirigent zijn gekleed in de eenvoudige jakjes en broeken van communistisch China. Op subtiele wijze laat regisseur Elsina Jansen de musici ook op andere manieren deelnemen aan de voorstelling, vooral in de tweede scène van de tweede akte als Pat en Richard Nixon het revolutionair ballet ' The Red Detachment of Women' van Mao's vrouw Jian Jing bijwonen. Het stemmen van de instrumenten en andere voorbereidingen worden hier leuk in de voorstelling geïntegreerd.

De muziek van Adams lijkt zo eenvoudig, maar in werkelijkheid is de partituur één grote ritmische valkuil. De principes van de minimal music met al die maatverschuivingen zijn er duidelijk in terug te horen, maar Adams zet ze geheel naar eigen hand. Na de onstuimige stormscène bijvoorbeeld laat Adams de lucht net zo harmonisch opklaren als Beethoven dat indertijd in zijn ' Pastorale' deed en al snel daarna krijgt de muziek zelfs heerlijk decadente en superromantische trekjes van Richard Strauss.

' Nixon in China' zit vol van dit soort muzikale knipogen. De finale van de eerste akte met al die enthousiaste ' Cheers, cheers'-uitroepen is een regelrechte verwijzing naar de ' chaotische' climax-finales van de negentiende-eeuwse Italiaanse opera. Aria's zijn er ook, zoals die van Richard Nixon als hij geland is in Peking. ' News, news, news' werd hier fantastisch gezongen door Pieter Hendriks. In deze aria werd ook weer eens duidelijk hoe goed het libretto van Alice Goodman is. Hoe zij de aanvankelijke euforie over Nixons historische bezoek aan China in 1972 langzaam laat verpieteren, is groots.

Marieke Steenbroek was als Pat Nixon geweldig gecast. Een formidabele stem en bijpassende theatrale uitstraling. Zeer goeie rollen ook van Willem de Vries (Tsjoe-en-Lai), Bernard Loonen (Mao), Orlanda Velez Isidro (Jian Jing) en Marc Pantus (Henry Kissinger). Schitterend op elkaar ingespeeld waren Marjolein Niels, Antje Lohse en Hetty Jansen als de drie secretaresses van Mao en ook het speciaal samengestelde koor presteerde goed.

Geweldig om ' Nixon in China' weer eens scenisch te kunnen ondergaan na Peter Sellars' historische wereldpremière-enscenering die in 1988 in het Muziektheater te zien was. Herinneringen daaraan kwamen af en toe boven, maar die verdrongen geenszins de beelden van deze prachtige nieuwe voorstelling.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden