Interview

Als mannen een beetje meehelpen, gaan vrouwen de wereld redden

De Turkse schrijver Elif Shafak is een van de twaalf vrouwen die in 'Sign of the Times' hun visie op de wereld toelichten. Beeld Sign of the Times, EO

In de vijfdelige EO-serie 'Sign of the Times' delen twaalf topvrouwen hun visie op democratie, ongelijkheid en leiderschap.

In bekakt Engels rolden de woorden over haar lippen. "We staan vandaag op de drempel van een grootse gebeurtenis, zowel in het bestaan van de Verenigde Naties als in het bestaan van de mensheid." Trots was ze, first lady Eleanor Roosevelt, dat ze op 10 december 1948 de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens kon tonen. "Het wordt wellicht de internationale Magna Charta van alle mensen overal."

Haar historische speech bracht na twee wereldoorlogen de morele ijkpunten waar de internationale gemeenschap naar snakte. Hoe staat het nu met die waarden, vroegen tv-makers Wilberry Jakobs en Ida Overdijk zich af, zeventig jaar na dato?

In de vijfdelige documentaireserie Sign of the Times, vanaf vanavond te zien op NPO2, treden twaalf vrouwen in de voetsporen van Roosevelt. Van de Chileense schrijfster Isabel Allende tot Nobelprijswinnaar Tawakkol Karman uit Jemen, van Mabel van Oranje tot de Hongaarse filosoof Agnes Heller: allemaal delen ze hun visies op thema's als klimaat, leiderschap en religie.

In de eerste aflevering, over democratie, uiten de vrouwen hun zorgen over de afbrokkeling van de rechtsstaat. Zo waarschuwt de Turkse schrijver Elif Shafak voor leiders die aansturen op één gedeelde identiteit. Ze houdt een pleidooi voor innerlijke democratie, waarin je anderen en jezelf niet in hokjes duwt en probeert meerstemmigheid te accepteren. Wanneer je je verbonden voelt met meerdere culturen, talen en landen, stelt Shafak, kun je ook omgaan met allerlei verschillen in de maatschappij.

De filosofische visies in de serie zijn vervlochten met kleine reportages. In deel een laat de Hongaarse Eva Acs zien wat er over is van haar succesvolle ecologische landbouwbedrijf, dat zij in 2011 plotseling moest afstaan aan de corrupte overheid. En een Syrische moeder in een vluchtelingenkamp mijmert over het leven dat zij achterliet.

"We hopen te laten zien hoe de wereld er nu voorstaat", zegt eindredacteur Overdijk, die met Jakobs eerder onder meer 'Gewijde grond' (2017) maakte. "Liberale democratieën hebben het opnieuw moeilijk, in landen als Hongarije, Turkije en Polen zien we autocratische leiders aan de macht. Wij willen een vrouwelijk perspectief op a man's world geven."

De ondertitel van Sign of the Times luidt 'Gaan vrouwen de wereld redden?'. Wat denkt u?

"Als mannen een beetje meehelpen lijkt het me wel haalbaar. De ondertitel is natuurlijk bedoeld als gimmick, maar toch denk ik wel dat het mannelijk perspectief te dominant is in de wereld. Kijk naar het aantal mannelijke parlementariërs, of de gasten die aanschuiven in talkshows. De experts zijn vrijwel allemaal mannen, vrouwen komen als ervaringsdeskundige aan het woord.

"Ik pleit ervoor de wereldproblemen te bezien vanuit meerdere perspectieven. En hoewel het in zijn algemeenheid moeilijk te zeggen is, kijken vrouwen anders naar de wereld dan mannen. Ze polariseren minder, zijn gericht op dienend leiderschap, gebruiken ook hun zachte krachten. Die inbreng kan ons zeker vooruit helpen."

Is de serie bedoeld als een vorm van protest?

"Ik houd niet van boodschap-tv, het publiek is slim genoeg om zelf te bepalen wat het vindt van de wereld om ons heen. Ik hoop wel dat Sign of the Times de kijker uitdaagt en inspireert na te denken over het vrouwelijke perspectief en de wereld. Engagement is de rode draad van mijn makerschap, vanuit een diepe religieuze overtuiging is de serie onze poging om de wereld te verbeteren."

Wat wilt u precies repareren?

"Met name in de westerse democratieën hebben we het goed, de groep mensen die de Tweede Wereldoorlog nog hebben meegemaakt, wordt steeds kleiner. Maar als we de boel de boel laten, zoals nu, als burgers niet mee willen schrijven aan de toekomst, dan heerst het gevaar dat de kwaliteit van de democratie ongemerkt achteruit gaat.

"Sign of the Times laat zien dat je als burger ook kleine dingen kunt doen om een steentje bij te dragen, zoals het vinden van de innerlijke democratie, die schrijfster Shafak voorstelt. Het is een zeer levensbeschouwelijke serie."

'Sign of the Times: gaan vrouwen de wereld redden?' is vanaf vanavond (22.55 uur) te zien op NPO 2.

Lees ook: 

Isabel Allende: 'Ik heb geen tijd meer te verliezen'

Isabel Allende is een van de topvrouwen die in 'Sign of the Times' geïnterviewd wordt. Journalist Monique van de Sande sprak haar in 2015. Een gesprek over ouder worden en de blijvende behoefte aan liefde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden