TAAL

Als evacueren onovergankelijk wordt gebruikt, stuit dat nauwelijks op weerstand

Beeld anp

'Als je niet evacueert, ga je dood' schreef Trouw gisteren naar aanleiding van de orkanen die het Caribisch gebied teisteren. In de aangehaalde zin wordt evacueren onovergankelijk gebruikt in een betekenis die nog niet zo lang gebruikelijk is in onze taal: om veiligheidsredenen een gebied verlaten.

Mogelijk is deze toepassing van evacueren, die pas sinds een jaar of tien wordt aangetroffen, beïnvloed door het Engels, waarin to evacuate al langer courant is als 'zich terugtrekken of weggaan uit een gebied'.

In onze taal wordt evacueren nog meestal overgankelijk gebruikt in de betekenissen: uit veiligheidsredenen een gebied ontruimen, en mensen uit een gebied elders in veiligheid brengen.

In die betekenissen raakte evacueren, dat in 1898 als trefwoord zijn opwachting maakte in de Dikke Van Dale, in de tweede helft van de 19de eeuw ingeburgerd. Het werkwoord is echter ongeveer drie eeuwen ouder en had vroeger veel méér toepassingen. Zo werd evacueren in de 17de eeuw gebruikt als een medische term met de betekenis 'uit het lichaam verwijderen of verwijderd worden', bijvoorbeeld door de patiënt te laten braken.

In essentie betekent evacueren leegmaken. Het werkwoord gaat via évacuer in het Frans terug op het Latijnse werkwoord evacuare (ledigen), dat gevormd is van ex (uit) en de werkwoorden vacuare (leegmaken) en vacare (leeg zijn), waar ook onze woorden vacant, vacature en vakantie op teruggaan.

Omdat het hedendaagse onovergankelijke gebruik van evacueren niet op veel weerstand stuit, vermelden sommige woordenboeken dit inmiddels.

Lees ook: Orkaan Maria: 'Als je niet evacueert, ga je dood'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden