Thomas Beijer: 'Je eigen liedteksten schrijven is handig als je als componist niet goed uitkomt - dan schrijf je er gewoon een lettergreep bij'.

InterviewThomas Beijer

Alleskunner Thomas Beijer (33) programmeert nu ook concerten

Thomas Beijer: 'Je eigen liedteksten schrijven is handig als je als componist niet goed uitkomt - dan schrijf je er gewoon een lettergreep bij'.Beeld Simon van Boxtel

De Muziekhaven in Zaandam werd vorige zomer onverwacht een heuse concertlocatie. Het succes was groot, en daarom is er deze zomer weer een tiental concerten te bezoeken. Thomas Beijer programmeerde ze.

Thomas Beijer (33) is pianist. Een meesterpianist zelfs. In de fameuze concertserie met die naam zou hij vorig voorjaar debuteren, ware het niet dat concertorganisator Marco Riaskoff in de eerste coronagolf failliet ging. Thomas Beijer is evengoed componist, illustrator en schrijver – zijn roman Geen jalapeños verscheen in 2017. Een benijdbare alleskunner dus. Net vóór het gesprek heeft hij gewerkt aan de montage van zijn nieuwe album, waarop negen sonates van Scarlatti gecombineerd worden met twee van Haydn.

Ook al bekwaam in geluidsmontage?

“Nee, nee. Ik zit hier gewoon naast iemand die daar heel goed in is, en luister mee. Ik doe best veel, maar het is wel genoeg zo.”

En toch heeft Beijer zich onlangs toegelegd op nóg iets nieuws voor hem: concerten programmeren. Hij is gastprogrammeur van de zomerconcerten in de Muziekhaven in Zaandam. Vorige zomer was er een eerste serie concerten in de oud-katholieke kerk die het violistenechtpaar Mathieu van Bellen en Maria Milstein kocht. Het doel was om er een rustige plek te creëren voor repetitie-periodes van collega-musici mét de mogelijkheid er langdurig aan een project te werken, inclusief onderdak en eten. Vanwege de pandemie werden er vorige zomer à l’improviste concerten georganiseerd om al die werkloze musici de mogelijkheid te geven weer voor publiek op te treden. De serie concerten, waar de radio vaak bij was om opnames of live-uitzendingen te maken, was zo succesvol dat er dit jaar een nieuwe serie is. Met Beijer dus als gastprogrammeur.

Geen bedenktijd gevraagd toen ze je vroegen?

“Nee, geen seconde. Mathieu en Maria zijn vrienden van me. Ik trad vorig jaar in hun eerste, onverwachte serie op en vind de plek die zij gecreëerd hebben fantastisch – zo specifiek. Ze stellen zich heel flexibel op en ik vond hun voorstel meteen geweldig. Ik zag het als een nieuwe uitdaging om die tien concerten samen te stellen. Sowieso, los van mijn persoon, vind ik hun idee voor een gastprogrammeur heel goed.”

En je had nu ook alle tijd vanwege de pandemie.

“Nou, dat viel nog best tegen. Ik heb redelijk wat livestreams kunnen opnemen. Daarbij komt een andere dynamiek kijken dan bij een live recital. Met een recital reis je rond, speel je dezelfde muziek op steeds een andere plek voor een ander publiek. Een livestream staat online, en daarin kun je jezelf dus niet herhalen. Voor een volgende livestream moet je dus weer iets anders bedenken. Ik heb nog nooit zo hard gestudeerd als in deze periode.”

Heb je vooral muziek geprogrammeerd vanuit je eigen instrument, de piano?

“Nee, ik heb juist geprobeerd om dat niet te doen. Bij het nadenken over mogelijke programma’s ga je op zoek naar een rode draad, een soort thema. Voor dat laatste woord ben ik overigens wel wat huiverig. Als je voor een heel specifiek thema kiest, kan het de programmering wurgen, zit je er té vast in. Maar als het te vrijblijvend is, bijvoorbeeld een thema als Natuur, dan mis je weer focus.

“Omdat literatuur mijn andere grote liefde is, lag het voor de hand om muziek te gaan zoeken waar literatuur een rol in speelt. Om het niet te rigide te maken, wilde ik één compositie per concert aan iets literairs linken, en de rest open laten. Zo vroeg ik het Adam Kwartet om Janaceks Eerste strijkkwartet te komen spelen. Ik ben dol op die muziek. Dat strijkkwartet heeft als bijnaam Kreutzersonate en is gebaseerd op de novelle van Leo Tolstoj. De musici waren verder vrij om er een ander stuk bij te kiezen. Dat werd Beethovens Strijkkwartet op. 18, nr. 1. En Beethoven is natuurlijk de componist die de oorspronkelijke Kreutzersonate componeerde, het stuk waarop Tolstoj zijn novelle baseerde.”

Was die liefde voor literatuur er altijd al? Ging die gelijk op met de liefde voor de muziek?

“Ja. Ik zat als jongetje achter de piano en was op die leeftijd ook een boekenwurm. Nog steeds lees ik alles wat los en vast zit, en ben heel breed georiënteerd. Ik hou van Cervantes, van Reve, Borges, Joyce. Maar ook van Simenon, de bedenker van commissaris Maigret: heerlijk om te lezen. Cervantes is ook de grote liefde van bas Marc Pantus. Hij leest op dit moment diens Don Quichot voor op YouTube, hoofdstuk voor hoofdstuk. In het eerste concert van de serie voer ik met hem de Don Quichot-liederen van Ibert en Ravel uit. En speciaal voor Marc schreef ik zelf Drie Bespottelijke Liederen.”

Wat voor componist ben jij?

“Het leuke van deze tijd is, dat je weer gewoon een harmonieus klinkende drieklank mag schrijven. Er zijn geen dwingende regels meer. Het gevaar daarvan is wel dat het te veel van alles en nog wat wordt, te eclectisch. Net als bij mijn literaire voorkeuren is die voor muziek al net zo breed. Van de sobere samenzang van Gesualdo word ik stil, maar ik geniet evenveel van de uitbundige musicalmuziek van Bernstein. Als componist probeer ik van al die invloeden iets organisch te maken, noten te bedenken die bij elkaar passen.

“Voor mijn liederen schrijf ik zelf de teksten. Soms lijkt het alsof een componist de tekst die hij op muziek heeft gezet niet helemaal heeft begrepen. Zo denk ik bij Schumann dat hij de ironie van Heinrich Heine niet altijd doorhad. Maar je eigen teksten schrijven, da’s vooral ook handig als je muzikaal niet precies uitkomt in de maat. Dan schrijf je er gewoon een extra lettergreep bij.

“Naast Marc Pantus begeleid ik hier ook Laetitia Gerards en Barbara Kozelj. Met Barbara werk ik al jaren samen en we delen een voorliefde voor de Slavische melancholie. Voor Laetitia schreef ik tijdens de eerste lockdown A Lock Without A Key, een cyclus van vijf liederen, die we in Zaandam ook gaan uitvoeren. Ik had de pest in, omdat er geen inspiratie kwam, totdat Laetitia me aanraadde de situatie waarin we zaten als inspiratie te gebruiken. Dat hielp, al komen de woorden ‘corona’ of ‘lockdown’ er niet in voor.”

Muziekhaven Zomerconcerten van 1 t/m 28 augustus. Concerten worden twee keer op een dag uitgevoerd, voor maximaal veertig bezoekers. Info: muziekhaven.com

Lees ook:

Violistenechtpaar biedt podium aan thuiszittende musici en zet eigen kerk in als concertzaal

Een heuse concertserie, dat was eigenlijk niet de bedoeling. Maar vanaf morgen organiseren violisten Maria Milstein en Mathieu van Bellen achttien zomerconcerten in hun eigen MuziekHaven in Zaandam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden