In memoriamAlberto Uderzo (1927-2020)

Alles was grappig in Uderzo’s tekeningen van Asterix en Obelix

Striptekenaar Albert Uderzo in 2004 met een paar van zijn creaties: Asterix, Panoramix en Obelix.Beeld AP

Uderzo, de tekenaar van Asterix en Obelix, was een uitzonderlijk talent. De autodidact kreeg niet altijd de waardering die hij verdiende.

Hij stierf in zijn slaap aan een hartaanval. Albert Uderzo was volgens zijn familie erg moe de laatste weken. ‘Een monument’ wordt hij genoemd in de Franse media en een van de meest virtuoze artiesten die de strip ooit heeft voortgebracht.

Toch waren de meningen over Uderzo niet altijd eensluidend. Hij zou in de laatste decennia van zijn leven alleen nog geïnteresseerd zijn geweest in ‘geld, geld en nog eens geld’, zoals een collega opmerkte. De Asterix-albums die hij maakte na de dood van zijn boezemvriend René Goscinny, die verantwoordelijk was voor de scenario’s van een lange rij meesterwerken, waren inderdaad matig. Vaak ook werd zijn stijl door anderen, met meer artistieke pretenties dan hij zelf, ordinair gevonden.

Moet ik doodgaan voor ze een keer iets positiefs over mij zeggen?

Uderzo leed onder die kritiek, onder het feit dat hij zo vaak werd gezien als een simpele uitvoerder van de aanwijzingen van een geniale geest. “Moet ik doodgaan voor ze een keer iets positiefs over mij zeggen?”, riep hij enkele jaren geleden uit tegen verslaggevers van de krant Le Monde.

Erkenning was belangrijk voor de zoon van een Italiaanse timmerman die nooit een kunstopleiding bezocht. Vanaf zijn veertiende tekende hij om zijn boterham te verdienen en pas op zijn 84ste hield hij ermee op. Zijn opgezwollen rechterhand getuigde aan het einde van zijn leven van het moordende tempo dat hij zichzelf jarenlang had opgelegd.

Alberto Aleandro Uderzo werd geboren in 1927 en groeide op in de banlieue van Parijs. Hij was dol op tekenen, maar dacht dat hij automonteur zou worden. Op aanraden van zijn broer Bruno bood hij zijn diensten aan bij een uitgever in Parijs van kindertijdschriften. In 1941 dook Albert met Bruno onder in Bretagne, op de vlucht voor de Arbeitseinsatz. Aan die – positieve – ervaring is het te danken dat Asterix in die streek werd gesitueerd.

In 1950 ging Uderzo aan de slag bij een persagentschap in Brussel om beeldverhalen te maken. Hier liep hij Goscinny tegen het lijf. De geboorte van de onoverwinnelijke Galliër vond tien jaar later plaats, onder bijzonder grote druk. Het duo had nauwelijks tijd om een personage te bedenken voor de lancering van een nieuw blad dat Pilote heette. 

Uderzo en Goscinny bewezen dat strips geestig en zelfs diepzinnig konden zijn

Ze trokken zich terug in het kleine flatje van Uderzo, met het idee dat hun nieuwe verhaal over de Franse geschiedenis moest gaan. Al rokend en pastis drinkend, bedacht Goscinny Asterix, die volgens Uderzo een grote, sterke vriend moest hebben. Die moest Obelix, bezorger van menhirs, gaan heten, besloot Goscinny.

Het succes kwam vrijwel onmiddellijk. Uderzo en Goscinny bewezen dat strips geestig en zelfs diepzinnig konden zijn, heel iets anders dan het kinderlijke gooi- en smijtwerk dat toen gebruikelijk was.

Maar de meeste eer ging altijd naar de veel charismatischer Goscinny. Niet terecht, naar het oordeel van stripgrootheden die het altijd voor Uderzo hebben opgenomen. “Men beseft onvoldoende hoezeer een tekenaar het verhaal vertelt”, zei stripmaker François Boucq vorig jaar bijvoorbeeld bij het zestigjarig jubileum van Asterix. “Je kunt een goed scenario hebben, maar als een tekenaar een grap niet in al zijn intensiteit kan uitbeelden, slaat het dood.”

Niemand kon zo goed zijn personages tot leven brengen, zeggen anderen, of zijn lezers zo onbedaarlijk laten lachen. “Alles was grappig bij Uderzo”, meent Jean-Marc Rochette, auteur van de graphic novel ‘Le Transperceneige’. Dat wordt volgens hem duidelijk, als je Asterix laat tekenen door iemand anders, zoals sinds 2013 gebeurt. De magie was vanaf dat moment verdwenen.

Lees ook: 

Asterix ziet Abraham

Het begon in 1959 in een piepklein flatje in een voorstad van Parijs. Daar schiepen René Goscinny en Albert Uderzo de beroemdste Galliërs van de wereld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden