Review

Alles liever dan mango's

Het heeft de Colombiaanse schrijvers moeite gekost om zich van de erfenis van García Márquez te ontdoen, maar het is hen gelukt. Twee generaties zijn er overheen gegaan.

Ilse Logie

De buitenlandse belangstelling voor veertigers als Jorge Franco, van wie nu de roman 'Paradijsvogels' in Nederlandse vertaling is verschenen, heeft er de laatste jaren ook voor gezorgd dat oudgedienden als Fernando Vallejo (1942) of Laura Restrepo (1950) werden ontdekt. Het magisch-realisme van Marquéz heeft plaatsgemaakt voor nietsontziende beschrijvingen van de rauwe Colombiaanse werkelijkheid.

De hoofdpersoon van 'Paradijsvogels', de schuchtere Marlon Cruz, raakt hevig verliefd op de impulsieve Reina - zo verliefd dat hij al zijn angsten en scrupules overboord gooit om haar droom te helpen verwezenlijken. Eigenlijk laat Reina hem geen keuze, want ze heeft genoeg van Colombia, dreigt met zelfmoord, en is niet af te brengen van haar voornemen om een nieuw leven te beginnen in New York. Marlon ziet de lichtzinnigheid van de onderneming in. Hij weet dat je niet uit een land kunt weggaan 'alsof het een saai feestje is'. Maar hij zwicht, en samen ontvluchten ze, met de hulp van het louche reisbureau 'Paradise Tours', de puinhoop die Colombia heet. Jammer dat in de overigens goede vertaling de oorspronkelijke titel, 'Paraíso Travel', werd vervangen door 'Paradijsvogels', dat de ironische lading niet dekt.

De tocht zelf is een eindeloze beproeving, een hedendaagse odyssee waar alle mogelijke transportmiddelen aan te pas komen. Nog maar net in New York aangekomen, raken de illegale gelukszoekers elkaar per ongeluk kwijt. Marlons zoektocht naar Reina neemt ongeveer een jaar in beslag. In dat jaar worden de griezelverhalen over het lot van mensen zonder papieren bewaarheid, en blijft geen vernedering Marlon bespaard: hij slaapt op straat, moet maanden aan een stuk door wc's schoonmaken, en ondervindt aan den lijve wat het betekent om Colombiaan te zijn in de VS. Als hij er het beroerdst aan toe is, vangt de Colombiaanse gemeenschap hem op; hij leert wat solidariteit is, en ervaart dat zijn levensdrang hem niet in de steek heeft gelaten.

Marlon vertelt ons zijn verhaal wanneer hij Reina eindelijk op het spoor is gekomen. In de bus van New York naar Miami trekken alle gebeurtenissen nog eens aan hem voorbij, in flarden van herinneringen. Zo blijft het verhaal spannend, want de lezer wordt tijdens de lange busreis aan hetzelfde tergende wachten onderworpen als de hoofdfiguur. Uiteindelijk blijkt dat het avontuur Marlon alleen maar sterker heeft gemaakt. Hij heeft 'het beest New York' een beetje getemd, voelt zich minder ontredderd en beter opgewassen tegen de desillusies van het immigrantenbestaan.

In 1999 had Jorge Franco in eigen land succes met zijn roman 'Rosario Tijeras', die over drugsbaronnen en huurmoordenaars handelt. Hij bevestigt zijn talent met 'Paradijsvogels', waarin hij in een sobere, hoewel hier en daar al te vlotte stijl, de meedogenloze confrontatie tussen Zuid en Noord aankaart. Hij weet personages raak te typeren, zoals bijvoorbeeld de gladde Fabiola, die Paradise Tours runt. En hij geeft het verhaal de nodige diepgang, bijvoorbeeld als Marlon tijdens zijn eerste sneeuwbui in New York ontroerd terugdenkt aan Reina, die daar zo naar had uitgekeken, en er alle mango's uit Colombia voor had willen inruilen. Met die toon onderscheidt Franco zich van Vallejo, wiens verpletterende nihilisme naar de keel grijpt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden