Jacqueline Blom en Porgy Franssen.

RecensieTonio

Alles is uit de kast gehaald voor ‘Tonio’, maar het werkt niet

Jacqueline Blom en Porgy Franssen.Beeld Ben van Duin

Theater
Hummelinck Stuurman Theaterbureau
Tonio
★★☆☆☆

‘Tonio’: het boek was buitengewoon succesvol, de film deed er nauwelijks voor onder. Het onderwerp was ernaar. Ouders die hun kind verliezen, hun enig kind in dit geval, is een onvoorstelbaar, onherstelbaar drama. Dat het een autobiografisch verhaal betrof, van schrijver A. F. Th. Van der Heijden, gaf er een extra persoonlijke toets aan.

Dat Hummelinck Stuurman dit boek graag op toneel zou willen zetten, lag wel voor de hand. Het Theaterbureau heeft al heel wat sterke romanbewerkingen op zijn naam gezet. Het heeft met schrijvers als bijvoorbeeld Ger Thijs mensen aan zich gebonden, die met hun theaterbewerkingen een bijzonder licht op het origineel lieten schijnen en zelfs uitnodigden tot herlezen.

Met een regisseur als Ignace Cornelissen, die ernstige onderwerpen een lichte toets kan verlenen, en met topacteurs Jacqueline Blom en Porgy Franssen als de ouders zou ‘Tonio’ zeker een goede voorstelling kunnen worden. En dat valt dan, eigenlijk al vanaf de eerste scène, flink tegen.

Aparte hoofdstukjes

Als bewerker en regisseur heeft Cornelissen zich vooral toegelegd op het verschil in rouwverwerking tussen de vader en de moeder. En op het feit dat zij ondanks alles toch met elkaar overeind blijven. Hij heeft daartoe zijn stuk in korte scènes opgeknipt om zijn hoofdthema via verschillende onderwerpen – het onvindbare vriendinnetje, het politieonderzoek, de klagende oma – reliëf te geven. Alsof het aparte hoofdstukjes zijn. Dat werkt niet.

Zonder een heel precieze dramatische lijn of ontwikkeling gaat deze voorstelling voorbij aan elke organische onderstroom in de menselijke geest. Dat wordt negatief versterkt door de scènes via flitslicht te presenteren als momentopnamen in een fotoshoot (geïnspireerd op de fotoshoot-relatie van zoon Tonio met het vriendinnetje).

Opboksen tegen live-muziek

Het concept stelt de acteurs bovendien voor de moeizame taak telkens opnieuw een volgend toneelstukje te spelen. Terwijl zij zich ook nog moeten verhouden tot een als een verdwaalde derwisj tussen hen in dansende Tonio. Én opboksen tegen de live-muziek die de sfeer soms meer bepaalt dan hun spel.

Het is of de makers met man en macht maar vergeefs hebben gezocht naar de noodzaak ‘Tonio’ op toneel te brengen. Waarbij alles uit de kast is gerukt en niets meer aan de verbeelding wordt overgelaten. Zelfs de voetstappen en opendraaiende deur, wanneer het teruggevonden vriendinnetje even naar Tonio’s kamer gaat, klinken opeens op een geluidsband.

‘Tonio’ is tot een stroef en al te gekunsteld toneeldrama verworden.

Lees ook:

Subtiel spel van Lodeizen en Bokma in knappe Tonio

Ziedaar, terwijl het gebrek aan originaliteit in de Nederlandse filmmakerij steeds nijpender wordt, verschijnt er een drama dat laat zien dat een boekverfilming ook anders kan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden