Taal Ton den Boon

Alles is in transitie, behalve het klimaat

Beeld Trouw

Panta rhei – de Griekse filosoof Herakleitos moet dat zo’n vijfhonderd jaar voor Christus hebben gezegd: ‘Alles stroomt’. Met die metafoor bedoelde hij dat alles aan verandering onderhevig is, maar in essentie aan zichzelf gelijk blijft. Later verloor die uitspraak zijn paradoxale karakter en kwam het accent op de veranderlijkheid te liggen: de natuur, de dingen om ons heen, wijzelf. Alles verandert voortdurend.

Die permanente overgang naar een nieuwe, zij het toch altijd weer tijdelijke staat van zijn kun je simpelweg verandering noemen, maar ook – met een modewoord – transitie. Alles en iedereen is vandaag de dag in transitie. Bedrijven reorganiseren niet meer, ze zijn in transitie. De economie maakt een transitie door om duurzaam te worden. Ook mensen die van geslacht veranderen, heten in transitie te zijn.

Alleen het klimaat is niet in transitie. Dat verandert simpelweg, getuige de term klimaatverandering. Dingen kunnen zich gunstig of ongunstig ontwikkelen. Bij een ontwikkeling ten kwade hebben we het niet over transitie (‘klimaattransitie’ is geen courant woord), maar over verandering. In zo’n geval komt het woord transitie pas op het toneel als we het maatschappelijk kwaad (klimaatverandering) aanpakken: energietransitie.

Transitie lijkt een beetje op zen: het gaat niet zozeer om de bestemming, maar om de reis ernaartoe. ‘In transitie zijn’ maakt soms zelfs de indruk een doel op zichzelf te zijn. Vandaar dat moderne organisaties en samenlevingen voortdurend in transitie zeggen te zijn. Alleen al door in transitie te zijn, blijven ze een belofte voor de toekomst.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden