Recensie

Allemachtig, wat goed: honderden musici zorgen voor onvergetelijke uitvoering van Mahlers Achtste

Het Nederlands Philharmonisch Orkest, vijf koren, acht solisten en dirigent Marc Albrecht staan klaar voor Mahlers 'Sinfonie der Tausend', zaterdag in het Concertgebouw. Beeld Ronald Knapp

Klassiek
Nederlands Philharmonisch Orkest
Mahler Symfonie nr. 8
★★★★★

Een dirigentendroom kwam uit met een geweldige uitvoering van Gustav Mahlers kolossale Achtste symfonie vol magische momenten. Logistiek en organisatorisch was het al een succes nog voor er één noot van Gustav Mahlers gigantische Achtste symfonie klonk. Want alle 126 orkestmusici, 230 koorzangers, 100 koorknapen, 8 vocale solisten en 1 dirigent stonden zaterdagavond stipt om kwart over acht in slagorde én in pico bello concertkleding klaar op het podium van het Concertgebouw. 

Een podium dat zelden zo overvol is, en dat merkte je aan de vele omhooggestoken mobieltjes in de zaal: even dit monstrum van een uitvoeringsapparaat vastleggen voor het thuisfront. Dat deze 'Sinfonie der Tausend', berucht vanwege de benodigde bezetting, vervolgens ook een kolossaal artistiek succes werd, was geheel en al te danken aan de bevlogenheid en de begeestering van dirigent Marc Albrecht.

Crowdfunding

Albrecht legde werkelijk zijn hele ziel en zaligheid in deze partituur, de eerste keer bovendien dat hij dit Mahler-opus kon en mocht dirigeren. Wat zal juist hij opgetogen zijn geweest dat er met een bijzondere crowdfundingsactie genoeg geld werd opgehaald om deze uitvoeringen (zondagmiddag was de tweede) überhaupt mogelijk te maken. Er werd maar liefst 200.000 duizend euro opgehaald, waardoor al die extra musici en zangers betaald konden worden. Was Albrechts bezieling zaterdagavond hoor- en voelbaar, op de videobeelden van de live-stream was dat ook terug te zien. Op de momenten dat de camera lijf en gezicht van Albrecht in close-up nam, zag je het heilige vuur branden. Hier stond een dirigent voor wie een droom werkelijkheid werd. Gelukzaligheid, euforie, pijn, het stond allemaal op Albrechts gezicht te lezen, en in de zaal had je dat een paar uur eerder ook daadwerkelijk gehoord.

Een ontketende Marc Albrecht in actie. Beeld Ronald Knapp

Die live-stream was overigens wel de enige smet op dit muzikale evenement van de eerste orde. Omdat de twee concerten in het Concertgebouw al snel uitverkocht waren, besloot het orkest om het concert live te streamen via Facebook en naar twee grote schermen opgesteld in de Amsterdamse NedPhO-Koepel en in de Alkmaarse Grote Kerk. Daar konden liefhebbers de verrichtingen in het Concertgebouw live volgen. Helaas waren beeld- en geluidskwaliteit in het eerste deel van de symfonie verre van optimaal. Soms vielen beeld en geluid zelfs helemaal weg. Bij het begin van het tweede deel waren de problemen gelukkig opgelost.

Albrechts interpretatie was vooral zo geslaagd omdat hij het kabaal dat Mahler ontketent de vrije ruimte durfde te geven, maar in de zachtere passages perfect een lichte en heldere toets aanbracht. Alsof Mendelssohn zachtjes maar duidelijk hoorbaar de partituur van Mahler was binnengeslopen. Het contrast tussen die dynamisch sterke onderdelen werd optimaal uitgewerkt. De decibellen kwamen dan soms wel als een vervaarlijke geluidsmuur op je af, het was steeds ontzagwekkend en niet alleen maar luidruchtig. En schreef Mahler zelf niet aan dirigent Willem Mengelberg dat je je met deze symfonie moest voorstellen 'dat het heelal begint te trillen en tot klinken komt'?

Chorus Mysticus

Albrecht veroorzaakte een paar magische momenten met behulp van het fantastisch spelende orkest, de vijf uitstekend ingestudeerde koren en een achttal solisten uit de buitencategorie. Het meest magische moment kwam aan het slot, toen de verzamelde koren het 'Chorus Mysticus' inzetten: 'Alles Vergängliche ist nur ein Gleichnis'. Met deze woorden zetten Albrecht en de zacht-zoemende zangers de tijd wonderschoon stil. Nauwelijks hoorbaar verschoven hier de harmonieën en bouwde Albrecht geniaal aan die allesverzengende climax. Onvergetelijk was het.

Het solistenteam werd aangevoerd door tenor Klaus Florian Vogt, die andermaal bewees dat je niet hoeft te brullen om in deze muziek hoorbaar te blijven. Camilla Nylund, Ailish Tynan en Regula Mühlemann waren sopranen uit duizenden, alledrie de ene hoge c na de andere uit de lucht plukkend. De invallende bas-bariton Shenyang was waarlijk imposant en Helena Rasker hield zich in dit internationale gezelschap voortreffelijk staande.

In het eerste deel, een verklanking van de Pinksterhymne 'Veni creator spiritus' leek het alsof vurige tongen alles in de hens zetten. Als een bezetene liet Albrecht het 'Accende lumen' ontploffen en coachte hij zijn zangers door de ingewikkelde lijnen en samenklanken die Mahler hier uit zijn brein toverde. Allemachtig, wat was dit goed. Niet minder dan een sensatie.

Vertrek

Aan het eind van het volgend seizoen neemt Marc Albrecht afscheid als chef-dirigent van het Nederlands Philharmonisch Orkest (NedPhO) en De Nationale Opera (DNO). Hij zal dat doen met uitvoeringen van Richard Strauss' 'Die Frau ohne Schatten'. Met die opera maakte Albrecht in 2008 zo'n indruk, dat hij onverwijld benoemd werd als chef-dirigent van het NedPhO en van DNO. Een mooie ronde cirkel dus.

Ook in de concertzaal zal die cirkel fraai worden gesloten. Albrechts chefschap daar begon in 2011 met een laaiende uitvoering van Mahlers Zesde symfonie en zal volgend seizoen eindigen met diens Zevende symfonie. Wat een geluk dat daar deze fenomenale Achtste aan kon worden toegevoegd, zodat de hele Mahler- canon nu op Albrechts curriculum staat.

‣ Een overzicht van de nieuwste recensies van pop, klassiek, wereldmuziek en optredens vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden