Fan van Abba

Alle meisjes wilden Agnetha zijn

Bjorn Ulvaeus, Anni-Frid Lyngstad, Agnetha Fältskog en Benny Andersson van de Zweedse popgroep Abba.Beeld Hollandse Hoogte / Camera Press Ltd

Abba-zangeres Agnetha Fältskog wordt morgen 70. Aanleiding voor journalist Louel de Jong (51) om terug te kijken op haar bewondering van destijds. ‘Mijn moeders hooggehakte laarzen, glimmende onderjurken en make-up werden geroofd voor optredens voor de spiegel.’

In de Noors-Zweedse talkshow ‘Skavlan’ zijn bekende gasten aangeschoven. Beroemd ja, maar allemaal hebben ze oog voor maar één genodigde: Agnetha Fältskog. Het is 2013, na jaren stilte treedt de blonde zangeres eindelijk weer in de publiciteit. Reden: haar nieuwe album ‘A’. Agnetha zit tegenover voormalig tenniskampioen Mats Wilander. Hij vertelt hoe hij verliefd werd op haar stem, en de Deense actrice Sidse Knudsen, bekend van ‘Borgen’, ook te gast, biecht op dat ze vroeger non-stop Abba’tje speelde: “Op het schoolplein verdeelden we ons in donker- en lichtharige meisjes. Met bruin haar was je Anni-Frid, met blond haar Agnetha. Dat zorgde vaak voor gesteggel omdat alle meisjes jou wilden zijn. Om de beurt trad er een duo op, de jongens mochten alleen kijken en geen Benny of Björn zijn.” Hoewel Knudsen met haar bruine lokken altijd Anni-Frid moest zijn, was er die adoratie voor Agnetha. En afgaande op de blik in haar ogen is die er nog steeds.

Ik herken dat. Geboren in 1969 en dus in de basisschoolleeftijd tijdens de Abba-hoogtijdagen, ben ik ook terug op dat schoolplein en in mijn kinderkamer als ik ze zie of hoor. Net als Knudsen speelde ik eindeloos Abba’tje met mijn zus en ook wij wilden allebei ‘de blonde’ zijn. Mijn zus, vier jaar ouder, probeerde mij weleens om te kopen: ‘Maar dan heb jij als Frida een hond’. Dat was dan zeker een bonus. We speelden hen niet alleen na ‘on stage’, ook ‘off stage’. Als Toppop begon, smeekte ik in stilte om een nieuw liedje met clip. Om vervolgens vooral weer de zangeressen te bewonderen, verliefd bijna, in een witte catsuit, T-shirt met poes, satijnen gewaad of outfit met pailletten. Mijn moeders hooggehakte laarzen, glimmende onderjurken en make-up werden geroofd voor optredens voor de spiege. Op mijn kamerdeur hing dan een papiertje ‘niet storen’. Abba voelde veilig, vrolijk en warm. Was ik verdrietig of juist in een dolle bui dan zette ik hun muziek op, vanaf posters aan de muur keken ze me bemoedigend aan.

Ik ben nog nooit zo blij geweest iemand te mogen interviewen. Eind vorig jaar zei de redactie van Tijd: probeer het. Ik zou voor de eerste keer in mijn leven Agnetha in het echt zien, haar alles mogen vragen wat ik altijd al wilde weten. Na veertig jaar. Daarvoor moest ik een verzoek indienen bij Görel Hanser, sinds de jaren zeventig Abba-woordvoerster, voor diehard fans de vrouw die onverbrekelijk verbonden is aan de vier bandleden.

Agnetha circa 1970.Beeld Michael Ochs Archives/Getty

Maar in een allervriendelijkst berichtje laat ze weten dat mevrouw Fältskog geen enkel interview geeft. Ik volhard, mail terug dat het ook schriftelijk kan, geef zelfs de vragen al, maar weer volgt een beleefd ‘nee’. En zo is Agnetha voor mij weer net zo ver weg als vroeger. Is ze terug in de zweem van mystiek rond haar persoon – een imago waar ze overigens niet blij mee is. Ze vindt zichzelf helemaal niet raadselachtig en houdt gewoon van stilte en een eenvoudig familieleven. Al decennia leidt ze een teruggetrokken bestaan op het eilandje Helgö vlak bij Stockholm, waar ze op een boerderij woont met haar dochter Linda, haar kleinkinderen en veel paarden.

Anita Notenboom is ook fan en samen met Helga van de Kar destijds oprichter van de enige officieel erkende Abba-fanclub ter wereld. Hoewel Notenboom de bandleden door de jaren heen heeft ontmoet bij officiële gelegenheden, heeft ze een speciale herinnering aan een ontmoeting met de zangeres op dat Zweedse eilandje: “Er was nog geen internet, ik vond het leuk de fanmail eens persoonlijk af te leveren en te zien waar zij en Anni-Frid wonen. Het was koud en sneeuwde ontzettend, mijn reisgenoot en ik zagen geen hand voor ogen. Nadat we het pakket kaarten in de brievenbus van Agnetha’s landhuis hadden gedaan, wilden we terug naar het station, maar we verdwaalden. Alles om ons heen was wit. Toen we een auto zagen naderen, twijfelden we geen seconde die aan te houden. Het raampje ging omlaag en als in een droom zat daar Agnetha achter het stuur, met achterin haar zoontje. Ze wees ons de weg en heeft ons gered.”

De fanclub is mede groot geworden dankzij Abba-woordvoerster Görel Hanser. Notenboom vertelt: “Hadden we een nieuwtje gehoord over de band, dan faxten we haar: klopt dit? Zo ging dat zonder e-mail en internet. In die tijd heb ik na optredens een paar leuke ontmoetingen gehad met Agnetha. Die zitten in mijn hart. Haar hoge, heldere stem heeft mij in veel situaties getroost.”

Het leven dat de groep leidde was niet vol te houden zegt Notenboom. “Ik heb agenda’s van Abba in hun hoogtijdagen gezien. Onvoorstelbaar. Een tandartsafspraak was om zeven uur ’s ochtends omdat de rest van de dag volgepland was. Een van die agenda’s ligt tegenwoordig in het Abba-museum in Stockholm, een must voor elke fan.”

Uit de videoclip van 'The Winner Takes It All'.Beeld ANP

Vandaag, 4 april, zou de fanclubdag zijn. Jaarlijks komen hiervoor mensen uit heel Europa naar Roosendaal. Maar corona maakte dat onmogelijk. Het verjaarscadeau voor Agnetha zit er nu ook niet in: alle fans zouden die dag samen een lied voor haar zingen en de club zou het filmpje naar Zweden sturen.

Vanwaar die wereldwijde Abba-gekte destijds? Wat was de magie? Ze waren aanraakbaar, mooi maar niet perfect. Soms op hoge plateauzolen, en soms in geruite bloesjes. Soms een minder geslaagd permanentje bij Frida, soms een raar gehaakt mutsje op het hoofd van Agnetha. En sexy? Agnetha was dan misschien de oogappel van de groep, volgens Björn heeft ze daar nooit haar best voor gedaan: “Ze wás gewoon sexy”, heeft hij vaak gezegd. Bekend waren ook haar podiumvrees, vliegangst en verdriet om het gemis van haar jonge kinderen – hoe menselijk wil je het hebben? Maar getalenteerd waren ze, alle vier.

Toch moesten serieuze muziekliefhebbers niks hebben van de vrolijke popliedjes van het Zweedse viertal in glimpakjes of tuinbroeken. Op latere albums werden die liedjes persoonlijker, met meer drama, mede door de scheidingen van beide koppels. Het melancholische ‘The Day Before You Came’ uit 1982, was een van hun laatste hits.

Beeld ANP Kippa

Uiteindelijk ontsteeg Abba de zure kritiek, camp en guilty pleasure-lijstjes en werd de muziek van de band door een groot publiek omarmd. In 2014 zag ik met mijn tienerdochter in Londen de musical ‘Mamma Mia!’ waar aan het eind de hele zaal meedanste op ‘Dancing Queen’. Het bracht me terug naar die voor mij zo fijne jaren zeventig, ik hield mijn tranen in om gegeneerde blikken van mijn dochter te voorkomen.

“We hadden zo’n goeie tijd”, vertelt Agnetha in de talkshow. “We waren gelijken, niemand was de baas. We hadden alle vier een eigen inbreng. Na het grote succes moest Agnetha door een aantal zware periodes heen, zoals een midlifecrisis, ouders die kwamen te overlijden en een obsessieve – Nederlandse – stalker. Er waren liefdesrelaties, maar daarover zegt ze niets. Zelfs niet tegen de enthousiaste presentator van ‘Skavlan’. Maar gelooft ze nog in de liefde dan? Vol verwachting wachten de andere talkshowgasten haar antwoord af. “Ja”, antwoordt ze stellig en met een glimlach. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden