FilmrecensiePapicha

Algerijnse papicha’s gebruiken hun woede voor verzet tegen extremisten

Papicha
Regie: Mounia Meddour.
Met Lyna Khoudri en Shirine Boutella. 
★★★★☆

Algerije stak afgelopen jaar een stokje voor het uitbrengen van ­‘Papicha’ in de bioscoop, waardoor de film geen kans maakte als ­Oscarinzending. Volgens de reglementen moet een film vóór een ­bepaalde datum in het land van herkomst hebben gedraaid, om als inzending te worden geaccepteerd. Toch wist regisseuse Mounia Meddour via de Franse coproducent de Algerijnse censor te omzeilen. De Academy maakte na beraad een uitzondering voor de film, dus werd Papicha toch als Algerijnse Oscarinzending geaccepteerd. Die strijdvaardigheid van de maker zie je terug in de film.

Meddour keert met haar verhaal terug naar de bloedige Algerijnse burgeroorlog, naar de jaren negentig, toen religieuze fundamentalisten het op vrijheidslievende burgers hadden gemunt. Meddour was 17 jaar toen ze met haar familie Algerije ontvluchtte en in Frankrijk terecht kwam. Haar vader, filmmaker Azzedine Meddour, werd zoals zoveel andere kunstenaars en intellectuelen in Algerije bedreigd.

Papicha is vrijelijk geïnspireerd op die gebeurtenissen. Hoofdpersoon is Nadjma, een energieke universiteitsstudente die met haar ­beste vriendin en kamergenote Wassila stiekem naar een hippe discotheek gaat in Algiers. Op het damestoilet verkoopt ze kleding die ze zelf heeft ontworpen. Nadjma wil mode-ontwerper worden. Haar liefste bezit is een schetsboek, waarin ze geconcentreerd de prachtigste ontwerpen tekent. De meiden zien eruit als moderne tieners met gescheurde spijkerbroeken en lange wapperende haren, maar moderniteit is iets wat fundamentalisten verafschuwen, en dus worden Nadjma en haar vriendinnen op alle mogelijke manieren bedreigd en ­gedwarsboomd.

Nikabs en wapens

Vrouwen in nikabs vallen de school binnen, begeleid door gewapende mannen. Nadjma wordt nagestaard en aangeklampt op straat en in de bus. Haar vriendje ontpopt zich als een onnozelaar die de vrijheid van vrouwen vreest. Uit onverwachte hoek komt een poging tot verkrachting. Er vallen doden.

Heel bijzonder is de film die Meddour op de universiteitscampus van Tipaza en de kasba van ­Algiers maakte. Films uit Algerije zijn sowieso al dun gezaaid, en dan is er nu opeens een bruisend drama waarin jonge vrouwen solidair zijn en het heft in eigen hand nemen. Vol energie tekent de film het ­leven van Nadjma die haar woede en verdriet besluit om te zetten in kunst. Uit protest tegen verregaande onderdrukking zet ze een modeshow op, waarin ze de traditionele haik gebruikt, de witte gezichtssluier die door vrouwen werd gedragen tijdens het verzet tegen koloni­satie en die nu dienst doet als verzet tegen terrorisme. Superslim bedacht. 

Hoofdrolspeelster Lyna Khoudri is een fascinerend natuurtalent. Ze heeft dezelfde expressieve kracht als de jonge Franse actrice Adèle Exarchopoulos in Gouden Palm-winnaar ‘La Vie d’Adèle’. Met zelfontworpen witte jurken verzet ze zich tegen de zwarte kraaien in nikabs en tegen mannen die zwaaiend met pistolen onderwerping ­eisen.

Papicha is Algerijns voor een mooi, jong, hoogopgeleid en progressief meisje. Afhankelijk van de waarnemer is het een koosnaam of een scheldwoord en ook dat is geweldig bedacht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden