Interview

Alex Boogers probeert het zwaard en de pen in evenwicht te houden

Alex Boogers: 'In mijn boeken liggen de verhalen letterlijk op straat.' Beeld Arie Kievit

Alex Boogers, chroniqueur van het volkse milieu, is geobsedeerd door schrijven. Tegelijkertijd bekommert hij zich om de lezer.

Hij ziet er steevast uit als door een ringetje te halen, Alex Boogers (1970). Haartjes steil achterover gekamd, het soepele lijf strak in het pak. Hij zou zo jazzmuzikant kunnen zijn. Maar Boogers is geen jazzmuzikant, hij is schrijver. Al zingt de muziek van John Coltrane, Chet Baker en andere helden uit het genre wel rond in 'Onder een hemel van sproeten', zijn fraaie en liefdevol gestileerde nieuwe roman. Het zal de leeftijd wel zijn, denkt hij: "Ik vond het vroeger pokkeherrie, je moet er letterlijk wat ouder voor zijn om het te kunnen waarderen. Ik heb ook wel een beetje jazz-opvoeding gehad, van Wilfried de Jong en Jules Deelder."

In het boek komen jong, oud, zwart en wit samen, letterlijk langs de randen van de rauwe stad. Misschien wel deze stad, Rotterdam, waar de zon het vandaag aflegt tegen al te opdringerige wolkenpartijen.

De Vlaardingse auteur (hij woont in wat hij consequent noemt 'Het Naamloze Gat') begint zoetjesaan een flink oeuvre op te bouwen met romans die verhalen vertellen van mensen uit de volkswijken.

In deze roman zijn dat de zwarte Harvey, de jonge Amy en de oude Jacob. "Zij zoeken ieder op hun eigen manier de natuur op, om zo de rook van de stad te ontlopen die op hen neerdaalt. Ze zoeken een uitvlucht, de stilte, en vechten allemaal tegen particuliere vooroordelen en eenzaamheid. Daarin vinden ze elkaar."

Al dat gefladder van die vogels en die schijnbare rust van het groen heeft ook een verraderlijk effect, voor vooral Amy en Jacob: "De ellende, de pijn, de zorgen, die nemen ze natuurlijk gewoon mee de natuur in. Diezelfde onbehaaglijkheid die ze verderop hebben, in hun stadse wijk, zit ook daar - naast de schoonheid, zoals de vriendschap tussen Jacob en Amy."

Haalt u uw personages en plots uit uw directe omgeving?

"Dit boek is wel heel erg fictief. Het ontstaat altijd intuïtief, ik weet nooit waar het uiteindelijk naartoe gaat. Dat vind ik het spannendste onderdeel van schrijven; als aan het eind allemaal blijkt te kloppen en dat je daar zelf de eerste lezer van bent. Waar een verhaal vandaan komt ga je pas achteraf ontleden en analyseren. Dan zie je pas dat je dingen uit je eigen verleden hebt gebruikt."

Zitten er meer verhalen in, laten we zeggen de 'gewone' mensen, dan in personages die uit de culturele elite komen?

"Niet zozeer, maar van die laatste zijn er al zoveel. In mijn boeken liggen de verhalen letterlijk op straat. Ik toon andere levens, andere milieus. Mensen uit een andere cultuur hebben een ander pad afgelegd. Niet altijd per se een interessanter pad, maar het zijn wel levens die je in Nederlandse boeken niet vaak tegenkomt.

Ik denk dat veel mensen zich juist niet kunnen terugvinden in boeken. En dat is toch één van de redenen waarom je in een boek duikt: herkenning. Je leest omdat je iets in een verhaal of in personages wilt herkennen, óf om kennis te willen nemen van juist een totaal andere wereld. Ik vind het opmerkelijk dat, als ik die 'volkse' levens beschrijf, mensen mij daar vragen over stellen. In hoeverre het autobiografisch is wat ik schrijf, bijvoorbeeld. Dat element vind ik helemaal niet interessant."

Maar het milieu waaruit je komt, is als schrijver wel bruikbaar, toch?

"Mijn moeder had vijfde klas lagere school, mijn vader altijd vieze handen. Die was monteur. Toen ze gingen scheiden las ik de brieven van de advocaat aan mijn moeder voor en legde ze uit. Maar weet je: mensen vinden het volkse kennelijk moeilijk te duiden. En dat moet je misschien ook niet doen. Is iemand uit een volks milieu bijvoorbeeld per definitie asociaal? Ben ik asociaal? Je krijgt van jongs af aan een stempel. Dat begint al bij de schoolkeuze. 'Ga jij maar naar de LTS', zeiden ze tegen mij. Ik kon helemaal niks met mijn handen maar toch was dat 'echt het beste' voor mij. Ik weigerde. Nou, dat werd echt een dingetje, hoor. Uiteindelijk heb ik via de mavo, havo, het atheneum en de universiteit de hele weg afgelegd.

Doordat ik die achtergrond heb, denken ze weleens dat ik zoek naar erkenning van de elite. Maar ik denk dat het andersom is: het elitaire milieu moet ontdekken dat ook mensen uit andere milieus iets te vertellen hebben. Dat werk ligt niet bij mij. Ik ram mijn roman eruit. Wie het ziet, die ziet het.

Ik blijf dat toch iets geks vinden. Als mijn boeken ter sprake komen, lijkt het altijd of ik iets heb overwonnen. Maar ik heb niet zozeer iets overwonnen, het intellect heeft iets overwonnen, en iets gezien dat er blijkbaar ook mag zijn, dat ook de moeite waard is."

Er zit 2,5 jaar tussen uw vorige roman 'Alleen met de goden' en deze. Als u een nieuw verhaal te pakken heeft, wat gebeurt er dan met u?

"Dan ben ik maniakaal en manisch. Alles wijkt dan voor dat boek, en alles lijdt eronder. Als ik de beelden voor me zie dan ram ik het eruit, bang als ik ben dat het mij ontglipt. Ik ben zo absoluut in het streven naar dat boek. En ik ben heel gedisciplineerd. Ik geloof ook alleen in het absolute schrijverschap. Ik ben totaal geobsedeerd, er is geen enkele ruimte om er iets naast te doen. Sommigen zullen nu zeggen: jij hebt als schrijver toch ook allerlei andere dingen gedaan? Ja, maar toen verscheen er geen boek.

Weet je, ik hou heel erg van literatuur. Dus het moet echt om een goed boek gaan. Als ik dit verhaal niet had gevonden, zou 'Alleen met de goden' mijn laatste boek zijn, en dat zou ook prima zijn geweest."

U staat bekend als de schrijvende kickbokstrainer. Doet u dat nog steeds?

"Ik word ouder dus ik doe het minder. Nu vier uurtjes per week. Die wereld, met die krijgersmentaliteit hoort wel bij mij. De vechtsport heeft mij de discipline bijgebracht die ik bij het schrijven goed kan gebruiken. Het licht van de ring heeft altijd interessante figuren aangesproken: criminelen, kunstenaars, journalisten, regisseurs, schrijvers...

Aan de andere kant ben ik nu voor de buitenwereld vaak 'die kickboksende schrijver', waar je dan nauwelijks meer vanaf komt. Ik geef nu alleen nog knipoogjes naar de sport in mijn boeken. Ik speel dan als het ware met de vraag: heb ik die vechtsport nog nodig? Ach, die twee steken elkaar niet. De Japanners zeggen: wie het zwaard hanteert maar niet de pen, is een barbaar. De pen en het zwaard moeten in evenwicht zijn. Dat probeer ik."

Eind 2015 schreef u het pamflet 'De lezer is niet dood', waarin u constateert dat we niet minder zijn gaan lezen, maar anders. Houdt u daar als schrijver rekening mee?

"Nee, dat lijkt mij erg gekunsteld. Dat pamflet is ontstaan uit een lezing en viel net samen met het ineenstorten van boekhandels en een discussie over leeslijsten. Wat ik me daarbij afvroeg, nog steeds, is: Hoe komt het dat op de scholen waar ik kom, bijna alle leerlingen boeken lezen saai vinden? Als lezen voor iedereen is, als het iets is wat vanzelfsprekend bij ons hoort, dat begint met het verhaaltje voor het slapen gaan, dan is er ergens iets misgegaan. Ergens is het eruit gesloopt en is lezen iets voor de enkeling geworden. Want als lezen voor iedereen is, waarom doen we dan zo ons best voor leesbevordering? De lezingen die ik gaf sloegen kennelijk zo aan dat de verschijning van mijn boek vertraging opliep.

Fijn om op die manier met jongeren in contact te komen, maar de ironie ontging me niet: ik probeerde mensen te interesseren voor literatuur maar ik 'vergat' zelf even een boek te maken. Ook hier komt die ondeelbaarheid weer terug. Ik kon het niet combineren. Het draait voor mij altijd om het boek. Alles wat ik wil laten weten, blijken, horen, laten zien, stop ik daarin."

'Onder een hemel van sproeten'
Alex Boogers
Uitgeverij Podium
375 blz.
€ 19,99.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden