Recensie

Al deze programma’s willen hetzelfde: ontkrachten dat Nederland bestaat uit kloven en tegenstellingen

Met knaloranje hoofddoeken naar Máxima in ‘Groeten uit Holland’.

De decemberfranje is weg, in een koud januari beginnen we weer met een schone lei. En op televisie kijkt BNN/Vara sober naar binnen. 

Nederlanders mogen dan vaker op exotische vliegvakantie gaan, ze vergeten nog goed te kijken naar wie ze zelf zijn. Dat hiaat in de Nederlandse identiteit wil de omroep wel opvullen, zo lijkt het.

Maandag ging - gecoördineerd of niet? - de identiteitstelevisie van start met twee reportageseries op rij. In ‘Groeten uit Holland’ gaan vijf eerstegeneratie Marokkaanse vrouwen op tripje door Nederland, en in ‘Holland!’ zoekt de rebelse Ryanne van Dorst naar wat ons verbindt.

Leuke initiatieven, veel verrassende elementen. Maar ik geef even een vooruitblik: over twee weken beginnen BNN/Vara en de EO samen ook nog met een megalomaan project om ‘het gewone Nederland’ te leren kennen. In de reportageserie ‘Typisch ... (en dan een volkswijk)’ duiken ze steeds drie weken ‘de armste én gezelligste buurten’ in, van Leeuwarden tot Breda of Amsterdam-Zuidoost. Dat worden dit jaar 132 uitzendingen! Kunnen we dat wel aan, een jaar lang vier dagen per week naar Henk en Ingrid kijken? We zullen zien of de overeenkomsten tussen de verschillen voor genoeg binding zorgen.

Gênant

Al deze programma’s willen immers hetzelfde: ontkrachten dat Nederland bestaat uit kloven en tegenstellingen. Dat begint goed met Habiba, Farida, Fatima, Halima en Khadija van ‘Groeten uit Holland’. In tien delen volgt televisiemaker Jalal Bouzamour (de oudere broer van schrijver Mano) hoe zij Nederland ontdekken, en Nederland hen. Op Prinsjesdag karren ze fanatiek naar Den Haag om Willem-Alexander en Máxima te zien, want: “Wij houden van de koning en koningin.” Verrassing 1: die Marokkaanse vrouwen zijn veel assertiever dan ik dacht. “Rem niet zo hard steeds. Anders kots ik zo over je heen”, grapte de balorige Habiba in de auto. En in de Haagse menigte: “Als ik jonger was, klom ik zo in een boom om wat te kunnen zien. Schijt aan iedereen.”

Verrassing 2: oorspronkelijke Nederlanders gaan best gênant met hen om. Een beschaafd, Haags paar begint tegen hen in het Engels, een beschaafde dandy slaat een kindertoontje aan. Ik voelde plaatsvervangende schaamte. Want zie die dames nou lopen vol energie en enthousiasme. Ze dragen knaloranje hoofddoeken en vlaggetjes, hobbelen ook zo hard ze kunnen naar het paleishek. Zij willen heus wel Nederlands zijn. Habiba vraagt een agent brutaal of ze naar binnen mag voor een kopje koffie met Máxima, en laat zich nauwelijks afpoeieren. Had zij een zwart leren jekkie, dito geverfd haar en net zo'n ruige kop als Ryanne van Dorst gehad, dan hadden we haar weerspannigheid ‘echt Nederlands’ en recht voor zijn raap genoemd.

Naar dat soort elementen is rockchick Ryanne alias Elle Bandita in haar programma ‘Holland!’ eigenlijk op zoek. In de eerste aflevering worstelt ze zich grofgebekt door de nationale symbolen heen: de Hollandse molens, de vlag, het koningshuis, het Wilhelmus. “Voor mij hoeven die symbolen niet. Ze worden door politici uitgemolken en verscheuren het land juist”, ziet ze scherp in. Kortom: wij zijn dat ansichtkaartje allang niet meer. Wat dan wel - vrij en tolerant? De niet zichtbare Nederlandsheid gaat zij eens sodeknetter hard uitzoeken. Typisch op z’n Rotterdams.

Lees meer besprekingen van tv-programma's op trouw.nl/tvrecensies

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden