Ai Weiwei trekt een rode lijn in Amsterdam

Beeld EPA

Het kunstwerk Thinline van de Chinese kunstenaar Ai Weiwei is een zeven kilometer lange lichtlijn langs de vaarroute door Amsterdam die bij het hoofdstedelijke lichtfestival hoort.

Ai Weiwei zoekt in zijn zakken naar zijn paspoort. Hij haalt het tevoorschijn en laat de Chinese tekens op de voorkant zien. Ja, hij is nog steeds Chinees staatsburger, ook al is zijn moederland een no-go area voor hem. Het is te gevaarlijk om zich binnen de grenzen van China te begeven, zegt de wereldberoemde kunstenaar en activist, die wegens kritiek op de schending van mensenrechten en andere misstanden in China continu in de gaten werd gehouden, huisarrest kreeg, jarenlang het land niet uit mocht en enige tijd gevangen zat. Sinds 2015 woont hij met zijn gezin in Berlijn. "Zodra ik de grens van China oversteek moet ik aan zelfcensuur doen, anders beland ik weer in de gevangenis, en dan langer dan de vorige keer." 

Grenzen, het woord valt talloze malen tijdens een vaartocht met Ai Weiwei (60) door de grachten van Amsterdam. De kunstenaar is een paar dagen in de hoofdstad om het kunstwerk te inspecteren dat hij heeft gecreëerd voor het Amsterdam Light Festival. Met een bijna zeven km lange rode 'lichtlijn' die aan kades en bomen is bevestigd, heeft hij het gebied afgebakend waarbinnen 36 kunstwerken de binnenstad tot eind januari zullen verlichten. 

Laser

Met zijn kunstwerk 'Thinline' - een glasvezeldraad die oplicht doordat er lasers doorheen worden geschoten -  wil Ai Weiwei  de betekenis van grenzen ter discussie stellen. Wie bepaalt eigenlijk de grenzen in de wereld en of je ze wel of niet mag passeren? Hij liet zich onder meer inspireren door de eroev, de symbolische grens die orthodoxe joden met een draad trekken in hun wijk. Binnen  deze 'gezegende' zone mogen ze zich tijdens de sabbat zonder keppeltje buitenshuis begeven. 

Zelf is hij die ochtend ook over een 'rode lijn' gegaan, grapt de kunstenaar, nadat hij wat verfrommeld en te laat aan boord is gestapt. Hij is door de wekker heen geslapen. "Gisteravond was ik in een coffeeshop waar ik een stukje cake kocht. Daarna ging ik compleet knock-out en werd ik pas om 9.28 uur wakker, twee minuten voor vertrek van de boot." Wat voor cake? "Het was chocoladecake."

Grenzen en vluchtelingenstromen vormen sinds zijn vertrek uit China de rode draad in zijn werk. Hij bezocht wereldwijd tal van vluchtelingenkampen en plaatste daarvan een continue stroom beelden op instagram. Ook maakte hij er een documentaire over, Human Flow, die deze maand is vertoond op het documentaire-festival Idfa. Hij vertelt over de talloze vluchtelingen die hij heeft ontmoet en de hoogste prijs - hun leven - die velen moeten betalen, 'alleen omdat ze een grens willen oversteken'. 

Toen ze hem vroegen een kunstwerk te maken, wist hij meteen dat het een grenslijn moest worden. "Grenzen horen bij het leven, hebben ook positieve kanten, maar er schuilt ook een wereldwijde crisis achter, die niet veroorzaakt wordt door vluchtelingen maar door mensen die elkaar onderdrukken." Zelf beschouwt hij zich ook als een vluchteling, al heeft hij geld en kan hij reizen. Maar hij heeft zijn land, dat hem monddood had gemaakt, moeten opgeven. "Mijn zoontje spreekt Chinees, Duits en Engels en is een global dakloze."

De ironie wil dat Al Weiwei met zijn rode lichtlijn een deel van de binnenstad markeert dat ook barrières opwerpt voor bevolkingsgroepen, omdat alleen de rijken er nog een huis kunnen kopen. Nee, dat wist de kunstenaar niet. "Ik kreeg een kaart van de stad en ze vertelden me om welk gebied het ging." 

Amsterdam Light Festival:  t/m 21 jan. lichten 21 kunstwerken de Amsterdamse grachten op; t/m 7 jan. zijn ook vijftien lichtwerken te zien op het Marineterrein  achter het Scheepvaartmuseum. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden