null Beeld
Beeld

BoekrecensieStefan Buijsman

‘AI: Alsmaar intelligenter’, maar de robot wint nog niet (gelukkig)

Filosoof Stefan Buijsman duidt voor-en nadelen van kunstmatige intelligentie.

Mariska van Sprundel

Misschien staat het nog op je netvlies: de zelfrijdende Tesla die in 2016 op volle snelheid tegen een vrachtwagen knalde, omdat het algoritme de vrachtwagen niet als zodanig herkende. De menselijke bestuurder van de Tesla overleefde het niet. Het neurale netwerk dat de auto bestuurde, werkt intussen beter, maar de techniek is nog steeds verre van perfect.

Op andere fronten is kunstmatige intelligentie (KI) succesvoller: moderne algoritmes kunnen scans soms beter beoordelen op longkanker dan de radioloog. En dankzij algoritmes die stropers in de smiezen houden op basis van de beweging van antilopen, kunnen we neushoorns beter beschermen. KI heeft de potentie om veel goeds te doen in de wereld, maar er zijn ook genoeg doemscenario’s waarvan de risico’s in alle ernst besproken worden, wereldoverheersing door computers voorop. Door de sensationele berichtgeving over ‘doorbraken’ met KI lijkt het soms een kwestie van tijd voor robots onze banen en wie weet wat nog meer overnemen.

Volgens de jonge filosoof Stefan Buijsman loopt het zo’n vaart niet. In werkelijkheid maken slimme computers vaak gênante fouten, laat hij zien in ‘AI: Alsmaar intelligenter - Een kijkje achter de beeldschermen’.

Staat van de techniek

In zijn boek komen filosofische vragen rond computers samen met een kijkje onder de motorkap van KI. Om het technische deel kort samen te vatten: kunstmatige intelligentie is mogelijk door neurale netwerken, zelflerende algoritmes die geïnspireerd zijn op de werking van de hersenen. Ze vormen de basis voor zelfrijdende auto’s en andere programma’s zoals gezichtsherkenning en Google Translate. Maar soms doen neurale netwerken niet wat wij ervan verwachten en rammen ze met een beetje pech een vrachtwagen. Hoe komt dat?

‘AI’ geeft je een realistisch beeld van hoe het staat met de techniek.

Kunstmatige intelligentie werkt altijd met wiskunde en daarmee komt de interesse van whizzkid Buijsman, afgestudeerd doctor in de filosofie van de wiskunde, bovendrijven. Hij stelt in zijn nieuwe boek een boel vragen waar geen helder antwoord op te geven is. Kunnen we ooit betekenis en context inprogrammeren in een computer? Wordt KI slimmer dan de mens? Niemand die het met zekerheid kan zeggen.

Een van de grote beperkingen van neurale netwerken is dat ze (onbedoeld) seksistisch of discriminerend kunnen zijn. Dat probleem kwam onlangs weer in de aandacht vanwege alle demonstraties tegen racisme en politiegeweld. Bedrijven als Amazon, Microsoft en IBM kondigde deze maand aan de ontwikkeling van hun gezichtsherkenningstechnologie (tijdelijk) stil te leggen, of in elk geval niet aan de politie te verkopen, omdat de algoritmes bij mensen met donkere huidskleur meer fouten maken.

Vooral optimistisch

Neurale netwerken leren patronen herkennen aan de hand van de data waarmee je ze traint. Zijn dat vooral plaatjes van witte mensen, dan kan het gebeuren dat het algoritme bijvoorbeeld slecht gekleurde vrouwen en mannen van elkaar kan onderscheiden.

Oordeel

Een optimistisch en hoopvol boek.

Buijsman overtuigt zijn lezers dat deze minpunten geen reden zijn om dan maar met neurale netwerken te stoppen. Gezichtsherkenning helpt ook vermiste kinderen op te sporen. De toon in ‘AI’ is vooral optimistisch en hoopvol over KI en onze omgang ermee. Uiteindelijk zijn de fouten van menselijke aard en daar kunnen we iets aan doen, besluit de filosoof.

Dus computers zijn niet in staat de wereld over te nemen? Nee, schrijft hij met een uitroepteken. KI kleurt nooit buiten de lijntjes. Het enige wat computers kunnen is ons denkvermogen imiteren bij routinematige taken waarvoor geen context nodig is. De robotapocalyps is mijlenver weg. Wat een geruststelling.

null Beeld

Stefan Buijsman
AI: Alsmaar intelligenter
De Bezige Bij, 224 pagina’s, € 21,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden