Review

Adrian Plass: evangelische kolder met serieuze ondertoon

UTRECHT - “Troost voor lady Di? Die heeft zoveel troost nodig, daar zie ik echt geen gat in.” En Jezus dan? “Ik zou liever een biertje voor haar kopen dan haar vertellen dat ze Jezus moet aannemen. Als je in een crisis zit heb je mensen nodig die Jezus voor je zijn, geen mensen die met theorieën over hem komen aanzetten.”

AGNES AMELINK

Voor een schrijver die in kringen van pinkstergelovigen een flinke kring bewonderaars heeft doet de Brit Adrian Plass prikkelende uitspraken. Voor sommigen té prikkelend. Zo schuwt bijvoorbeeld de EO-televisie de mediagenieke Brit. Dat Plass vrijuit spreekt over God en over Jezus is het probleem niet, de manier waarop hij de leefwijze van evangelische christenen op de hak neemt wel. Evangelischen zelf kunnen er nog wel om lachen, voor het reformatorische deel van de EO-achterban zijn de losse toon, de grapjes over kerkgang, drank en seks onverteerbaar. Plass' boeken (bij Merweboek, Sliedrecht verschenen er tot nu toe zes in vertaling) worden onder meer in Nederland bij tienduizenden verkocht.

Alien

Adrian Plass was hier een paar dagen ter gelegenheid van de verschijning van An alien at St Wilfred's in het Nederlands. De 'buitenaardse kerkbezoeker' handelt over een soort teddybeer met engelallures, die op een dag neerstrijkt in een anglicaanse plattelandsparochie. Deze alien brengt van alles teweeg. Hij weet te bereiken dat de parochianen uit de rol stappen die ze tot dan toe speelden. Plass: “Er is een soort kloof tussen hoe mensen zijn, en hoe ze van zichzelf vinden dat ze zouden moeten zijn als ze echte christenen zijn. Ik heb door deze vreemde ontmoeting willen laten zien hoe je over die kloof heen kunt stappen.”

Ondanks alle humor die zijn werk kenmerkt - heel vermoeiend als je het allemaal achter elkaar leest - heeft Plass louter serieuze bedoelingen. “Gelovigen moeten meer relaxed in het leven leren staan. Ze gaan nog zo vaak gebukt onder angst voor God. Ze denken dat ze eerst met zichzelf in het reine moeten komen voor ze èchte christenen zijn. Ik wil ze laten zien dat ze zich geliefd mogen weten, zoals ze zijn. Geborgen en warm als een kind mogen ze zich voelen.”

Plass brengt die boodschap over als entertainer. Tijdens zijn bezoek aan Nederland verleden week vermaakte hij in Gouda en Apeldoorn twee volle zalen. Hij laat de mensen lachen en af en toe een beetje huilen. Ooit werd hij opgeleid tot acteur. Op de toneelschool leerde hij zijn vrouw kennen en samen besloten ze dat twee acteurs nooit een goed gezinsleven kunnen opbouwen, dus ging hij in een gezinsvervangend tehuis werken. Deed er wel veel met drama. Zijn talenten als schrijver werden ontdekt dankzij een diepe persoonlijke crisis. “Ik was gewond en bitter, ook over de kerk. Vanuit dat gevoel had ik kunnen gaan schrijven, maar dat is nooit constructief. Dus ik begon met satire en dat bleek te werken.” Zijn doorbraak dankt hij mee aan een slimme boektitel, verzonnen door zijn uitgever. 'Het gewijde dagboek van Adrian Plass (373/4)' is rechtsstreeks afgeleid van Sue Townsends bestseller 'Het geheime dagboek van Adrian Mole (133/4)', een populair jeugdboek uit de jaren tachtig. Als 'Join the company' kon de uitgever het aan de straatstenen niet kwijt, maar van hetzelfde boek omgetiteld als 'Sacred Diary' zijn in Engeland alleen al meer dan een miljoen exemplaren verkocht. Het succes stelde Plass in staat van het schrijven te gaan leven. Hoewel het dagboek bij vlagen kolderiek is - op de eerste bladzij beschrijft de auteur hoe een medegelovige hem, als hij onder de kerkbank naar een gevallen pepermunt zoekt, meteen in de bid-houdgreep neemt - is het voortgekomen uit pijn en frustratie. “Die authentieke woede heb ik nu niet meer, soms zou ik die nog wel eens willen oproepen.”

Uit het 'Gewijde dagboek', over straatevangelisatie: “(. . .)We kozen positie voor de friettent op de hoofdstraat. Leonard leek een ernstig gestoorde godsdienstmaniak die een avondje uit mag met zijn begeleider(. . .)”

En over een straatevangelist genaamd Lunchington die een boek heeft geschreven over zijn succesvolle bekeringstactieken: “(. . .)Bespeurde heel in de verte, maar wel duidelijk aanwezig, de neiging om Lunchington een ongenadig knietje in het kruis te willen plaatsen. Ontmaskerde deze gedachte natuurlijk meteen als de zoveelste gemene zet van satan(. . .)”

Kritiek

Kan Plass zich de kritiek voorstellen van geloofsgenoten die vinden dat met de Blijde Boodschap niet te spotten valt? “Niemand kan orthodoxer zijn dan ik. Alleen, tegen de mensen die denken dat je als je bidt moet opstaan en met geheven handen tegen het plafond moet staan schreeuwen zeg ik: 'ga in uw binnenkamer'. Maar tegen veel anglicanen zeg ik iets omgekeerds. 'Wanneer hebben jullie nu voor het laatst je zonden aan elkaar beleden?', bij voorbeeld. Aan de ene kant is een persoonlijke band met God belangrijk, aan de andere kant is de kerk ook gewoon 'het lichaam van Christus', waar alle mensen die Jezus volgen op hun manier terecht kunnen.”

Glimlach

“Natuurlijk twijfel ik ook wel eens. Laatst nog, toen ik in de rij stond om ter communie te gaan (Plass is lid van de anglicaanse kerk), vroeg ik aan God: 'moet ik wel op deze manier doorgaan'. Toen ik daarna om me heen keek, zag ik een en al glimlach.” Anders dan in zijn boeken is Plass in een gesprek aan een cafétafeltje alleen maar serieus. Ook als hij deze ervaring beschrijft is geen vleugje ironie te bespeuren. Deze ernstige ondertoon is ook kenmerkend voor zijn boeken. Tegelijk verafschuwt hij de manier waarop ongelovigen en niet-evangelischen aankijken tegen christenen van zijn slag, de 'born agains'. “Als ze aan me vragen 'bent u een wedergeboren christen', zeg ik: níet als u daarmee bedoelt dat ik een eeuwig glimlachende, onverdraagzame, bekrompen fanaticus ben.” Ook van mensen die te pas, maar meestal te onpas, 'meppen met bijbelteksten' moet hij niks hebben.

Over de hemel mag hij graag filosoferen. Van alles wat hier op aarde plezierig is, Indisch eten, kinderen, wijn drinken, seks, vliegeren, zal daar iets terug te vinden zijn, meent hij. Hoe je er komt weet hij ook, tot op zekere hoogte. “Ik ben ervan overtuigd dat Jezus Christus de enige weg naar verlossing is, maar hoe het precies werkt. . . Als ik samen met Ghandi aan de hemelpoort zou staan, dan zou ik me gauw achter zijn rug verstoppen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden