Review

'Ach wat! M'n trompet is nog heel' - Paul Biegel vertelt ouderwetse avonturen

,,... wordt hun boot vlotgetrokken en drijft regelrecht op een waterval af. Dankzij een toverwoord overleven ze de val en komen in de Nijl terecht.''

Peter de Boer

De vijftigste Kinderboekenweek is jongstleden woensdag begonnen en daarmee heeft dit jaarlijks door de CPNB georganiseerde fenomeen een respectabele leeftijd bereikt. Geen wonder eigenlijk dat men voor het schrijven van het kinderboekenweekgeschenk ditmaal ook een gelauwerde old hand heeft aangetrokken: Paul Biegel. De schrijver is 79 jaar, en heeft sedert zijn debuut in 1962 een hele rits Gouden en Zilveren Griffels binnengesleept, alsook tweemaal de Woutertje Pieterse Prijs en nog veel meer. Om het gouden jubileumjaar van de Kinderboekenweek extra cachet te geven had de organisatie onder andere besloten om uit de vijftig Gouden Griffels die in de jubileumperiode zijn uitgereikt eenmalig de Griffel der Griffels te kiezen. De shortlist ervan bevatte zes genomineerden en Paul Biegel was de enige die daar met twee titels present was. Dat zegt toch wel iets. Dat die supergriffel overigens naar het prachtige heldenverhaal 'De brief voor de koning' van Tonke Dragt ging is iets waar iedereen, denk ik, wel vrede mee kan hebben.

'Swing' heet het kinderboekenweekgeschenk en het vertelt in rap tempo het wonderbaarlijke avonturenrelaas van het wonderkind Joshua en zijn trompet. Hij woont op een visserseilandje in het Afrikaanse Victoria-meer. Hij krijgt de trompet van een stervende oude man, die hem op zijn beurt in zijn jeugd van een witte pater had gekregen. Er zit 'tover' in het instrument, want niemand kan erop spelen. De oude man was echter opgevallen dat bij Joshua 'de lippen [...] goed zaten.'. De jongen neemt 'de heilige kostbaarheid' mee naar zijn hut en hangt haar op aan een gevlochten riettouwtje. Een jaar verstrijkt -dat is in avonturenboeken vaak in één regel verteld- en dan breekt het touwtje en durft Joshua de trompet eindelijk aan te raken. Glashelder hoort hij de stem van de overleden oude man: ,,Je moet hem zoenen, Joshua. Met je lippen op zijn mond.'' De jongen doet dat en de prachtigste klanken verspreiden zich over het eiland en het Victoria-meer. Van nu af aan speelt hij zoveel als hij kan, en de vissers geloven dat zijn muziek geluk brengt bij de vangst.

,,Zo ging het jaren en jaren'', aldus de rappe verteller, die nog heel wat avonturen over Joshua kwijt moet. Op een dag beveelt de schatrijke Ochieng, die op het vasteland de hartroerende muziek gehoord heeft, de trompettist op te halen om de bruiloft van zijn zeven dochters op te luisteren. Joshua's buurmeisje Teri vertrouwt het niet en maakt de tocht naar Ochieng stiekem mee. Daar weet de jongen met 'de tover van zijn trompet' iedereen in vervoering te brengen. Als hij na afloop echter naar huis wil wordt hij gedrogeerd met drank. Men wil hem verkopen. Teri weet hem te redden, maar hun boot loopt aan de grond.

Een grote reis en een reeks avonturen zet zich nu in gang. Na een verblijf bij een herder wordt hun boot weer vlotgetrokken en drijft regelrecht op een waterval af. Dankzij een toverwoord van een waarzegster overleven ze de val en komen in de rivier de Nijl terecht. Ze zakken de rivier af, worden onder andere door de Arabische rover Assad van elkaar gescheiden, komen, nadat Joshua aan een sjeik is verkocht en ontsnapt, toch weer bijeen en bereiken in hun boot de miljoenenstad Khartoem. Die boot wordt onmiddellijk gestolen. Teri huilt van woede, maar de lethargische, artistiek-eenkennige Joshua antwoordt slechts: ,,Ach wat! M'n trompet is nog heel.'' Maar wanneer 's nachts in een park zijn trompet gestolen wordt door ene Momi, piept hij wel anders! Hoe ze die trompet uiteindelijk weer terugkrijgen in een tegelijk spannende en komische achtervolging en hoe ze ten slotte Cairo bereiken, duizenden kilometers van hun eiland vandaan (!) moet men zelf maar lezen. En hoe ze in New York terechtkomen en Joshua tien jaar lang een wereldberoemd trompettist is, laat ik ook voor wat het is.

Het geheel eindigt met een afscheidsconcert op de plek waar het allemaal begon: het huis van Ochieng, dat voor Joshua tragikomisch, om niet te zeggen burlesk afloopt. Hij keert terug naar zijn eiland, de tover tussen hem en de trompet lijkt tijdelijk gebroken. Toch zal hij ooit het koperen mondstuk weer proeven, 'het kussen als een teruggevonden geliefde' en de mooiste tonen over het Victoria-meer blazen. 'Met swing.'

Biegel is een ouderwetse verteller, die de avonturen in wisselend tempo verhaalt en soms heel dicht tegen de lezer aanleunt. Hij heeft het, als ware hij een 19de-eeuwse alwetende verteller, bijvoorbeeld over ,,de lezer begrijpt al wel...'' Of hij memoreert een flonkerende sterrenhemel in de woestijn en voegt dan toe ,,zoals wij die in ons eigen land nooit meer zullen zien''. Hij is de lezer ouderwets tot gids in zijn eigen vertelling. Zo schrijven de meeste jongere kinderboekenschrijvers niet meer. Toch heeft het, met alle avonturen, spanning en komische intermezzi wel degelijk zijn waarde. Op zichzelf én omdat kinderen dat namelijk graag lezen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden