FilmrecensieAbout Endlessness

‘About Endlessness’ is net als het bestaan voorbij voordat je er erg in hebt

Beeld uit 'About Endlessness'.Beeld trbeeld

About Endlessness
Regie: Roy Andersson
Met Bengt Bergius, Anja Broms, Marie Burman
★★★★☆ 

Heerlijk hoe er altijd iets geruststellends zit in Roy Anderssons typisch grijze Scandi-absurdisme met de gepatenteerde bleke gezichten. Bij de Zweed voelt de zwaartekracht tegelijk groter en kleiner dan in onze wereld, weegt het bestaan net iets zwaarder dan bij ons, maar voelt het lichter. Andersson krijgt dat voor elkaar door alles in dezelfde stijl en in hetzelfde tempo te filmen: de grote gelijk­maker.

Het is al september, merkt een vrouw in de openingsscène op, alsof ze het in het licht van de eeuwigheid over de herfst van haar ­leven heeft. Het is het jaargetijde waarin veel mensen in Anderssons film leven, terwijl ze in de stoel bij de tandarts liggen, een dansje maken, of de bommen horen vallen op hun Berlijnse bunker, zoals ­Hitler. Ze leven niet in een Goddelijke Komedie maar in een bewolkte ­namiddagkomedie.

Andersonss eerste film sinds de Gouden Leeuwwinnaar ‘A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence’ uit 2014 is minder groots opgezet dan de drie films die zijn ‘Trilogie over het mens-zijn’ vormen. ‘About Endlessness’ is slechts 76 minuten en is inderdaad net als het bestaan voorbij voordat je er erg in hebt. 

Tableaus

Er is geen sprake van een begin, een midden en een eind, maar van een serie min of meer losse tableaus. Een man in de bus weet niet wat hij wil en een andere passagier klaagt of hij dat alsjeblieft thuis kan gaan zitten doen. Een priester beleeft een existentiële crisis doordat hij van z’n geloof is gevallen, maar kom alstublieft tijdens kantooruren terug, zegt de psychiater, want hij moet de bus halen.

Het fundamentele bestaat altijd naast, onder, boven en door het banale. Een jongen leest over de eerste wet van de thermodynamica aan een meisje voor. Dat niets uit het niets kan ontstaan en dat energie nooit verloren gaat. Hij concludeert geruststellend dat we dus nooit echt sterven en dat je in een volgend leven best als aardappel of tomaat terug kunt komen. Liever als tomaat, zegt het meisje.

Op zich is dat in het licht van de eeuwigheid met afstand de meest geruststellende gedachte: dat niets in ons ooit echt verloren gaat. Alle lucht die je inademt, is in het bestaan van de wereld al door duizenden anderen ingeademd, zegt een personage in de roman ‘Het meten van de wereld’ van Daniel Kehlmann. Dat dus. Tegelijk is bij Andersson dat existentiële besef even belangrijk als iemands gejammer in een tandartsstoel, het strikken van de veters van een schoen in de regen en niet weten wat je wilt.

Oppervlakkig beschouwd kun je concluderen dat Andersson in een wel erg veilige wereld leeft als dat de hoogte- en dieptepunten zijn, maar in de dans van het banale met het verhevene zal iedereen zich herkennen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden