Recensie

Aan deze mislukte ‘King Lear’ valt geen touw vast te knopen

Scène uit King Lear met Wilfried de Jong als Nar. Beeld Ben van Duin

King Lear
Toneelgroep Maastricht/Senf Theaterpartners/Theater aan het Vrijthof
★☆☆☆☆

Laat nu de koning maar komen, zei de burgemeester. Zij had zojuist, bij de heropening van de grote zaal van Theater aan het Vrijthof, Maastricht met aplomb neergezet als tweede cultuurstad. En dat mocht natuurlijk best een koninklijk randje krijgen. Via de première van 'King Lear'.

Jammer wel dat die Lear zijn kroon en troon binnen de kortste keren met een wegwerpgebaar aan twee aasgieren van dochters zou overdoen. Maar erger: dat van meet af aan zo ongeveer iedereen de kolder in de kop zou hebben, waar niets fiers of vorstelijks in te herkennen zou zijn.

En ach, wat was het allereerste begin wonderschoon en veelbelovend. Op een halfduister toneel en onder de tedere klanken van 'My heart's in the highlands' van Arvo Pärt (mooi ijl gezongen door Louis van Beek) presenteert de hele entourage van Lear zich.

Prompt daarop gaat het mis. De nar organiseert een lachwekkend welkom met handjeklap en hoehoe-geroep. Dat is een eerste denkfout in deze 'King Lear' door Toneelgroep Maastricht. Shakespeare's nar is loyaal en zal de koning en diens macht nooit belachelijk maken. Zijn (taal)grappen zijn juist doordenkertjes, confrontaties met misvattingen.

Schiet zijn doel voorbij

'King Lear' is een complexe tragedie, waarin loyaliteit en verraad keihard botsen. Dat Lear zijn oogappel Cordelia verstoot, omdat zij niet wil wedijveren in vleierij, is het begin van zijn neergang. Ook in het parallelle verhaal van de Gloucesters laat vader Gloster zich dramatisch goedgelovig meesleuren in de laster van zijn bastaardzoon over de rechtschapen zoon Edgar.

Beiden, Lear en Gloster, zijn ziende blind. Pas als die laatste zijn ogen verliest, ziet hij de waarheid. In zulke metaforen schuilt de gelaagde ironie, die Shakespeare zo veelzeggend door het stuk strooit. Regisseur Servé Hermans laat die goeddeels voor wat het is.

Om wat extra licht en lucht te krijgen in de ernst van 'King Lear' kiest Hermans juist voor een schertsende aanpak. Daarbij schiet hij zijn doel voorbij, omdat tal van grappen niets met karakters of situaties te maken hebben. En slechts vragen oproepen.

Waarom moet de brave Edgar al meteen als dansende malloot opkomen? Waarom moet de hoffelijke Kent zijn afkeer ordinair via blote reet tonen? Waarom moet, ook bij niet-vermommingen, de taal zo vaak in onverstaanbaar leutig dialect verbasterd worden?

In deze context krijgt Huub Stapel geen kans zijn King Lear statuur te geven en hopt Hermans dramaturgisch zo ondoordacht door de scènes, dat er voor een willekeurige toeschouwer geen touw aan vast te knopen valt wie wie is en wat met wat te maken heeft. Wat een vrolijke openingsvoorstelling moest zijn, werd mislukte humor.

Tournee tot en met 12 december 2018.
Meer informatie op www.toneelgroepmaastricht.nl.

Elke week nieuwe voorstellingen, besproken door onze recensenten, u leest ze op trouw.nl/theaterrecensies.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden